ბოსტნეული კულტურების თესვის, დარგვის და მოსავლის აღების ვადები საქართველოში აგროკლიმატური ზონების მიხედვით 

აგროკლიმატური რესურსები ძირითადად განსაზღვრავს სოფლის მეურნეობის სხვადასხვა დარგის რაციონალურად განლაგებას და მათ განვითარებას.

სოფლის  მეურნეობის რენტაბელობისთვის საჭიროა მინდვრის და უშუალოდ ბოსტნეული კულტურები დაირგოს და დაითესოს აგროკლიმატური ფაქტორების მოთხოვნილების მიხედვით, ძირითადად სითბურ რეჟიმისადმი მათი დამოკიდებულების შესაბამისად.
საქართველოს ტერიტორია ბუნებრივი პირობების და ბოსტნეული კულტურების მოვლა-მოყვანის მიხედვით აღმოსავლეთ და დასავლეთ ნაწილში დაყოფილია ზონებად და ქვეზონებად, რომლებიც მკვეთრად განსხვავდება ერთმანეთისაგან.

ფერმერებისთვის აგროკლიმატური ზონების მახასიათებლების  ზედმიწევნით ცოდნა აუცილებელია ბოსტნეული  კულტურების წარმოების და უხვი მოსავლის მისაღებად.

დასავლეთ საქართველოში გამოყოფილია მებოსტნეობის  სამი ზონა:

1-დაბლობი-ბარის სუბტროპიკული,თბილი.

2-მთისწინა, ზომიერად თბილი.

3- მაღალმთიანი ცივი.

პირველი ზონა იყოფა სამ ქვეზონად, ხოლო მე-2 და მე-3 ზონა _ ორ ქვეზონად.

აღმოსავლეთ საქართველოშიც გამოყოფილია მებოსტნეობის  სამი ზონა:

1-ბარის , მშრალი სუბტროპიკული.

2—მთისწინა, ზომიერად თბილი, მშრალი .

3—მაღალმთიანი, ცივი.

აღმოსავლეთ საქართველოს სამივე ზონა იყოფა ორ-ორ ქვეზონად. ცხრილებში კარგად ჩანს ზონების და ქვეზონების მიხედვით ბოსტნეულის თესვა-რგვის და მოსავლის აღების კალენდარული ვადები. მაგ: აღმოსავლეთ საქართველოს 1 ზონის 1 და მა-2 ქვეზონაში, ზღვის დონიდან 200-500 მეტრზე, კომბოსტოს ადრეული თესვა დასაშვებია 1 თებერვლიდან  20 თებერვლამდე, დარგვა 15 მარტიდან 25 მარტამდე, მოსავლის აღება 1 ივნისიდან 20 ივნისამდე.        

 ბოსტნეული კულტურების თესვა-რგვის და მოსავლის აღების ვადები. აღმოსავლეთ საქართველოს I და II ზონა. 200-1000 მეტრი ზღვის დონიდან.
კულტურა

 

1 ზონა I და II ქვზონა ზღვის დონიდან 200-500 მ. შიდა და გარე კახეთის დაბლობი, გარდაბანი, მარნეული, თეთრიწყარო, ბოლნისი II ზონა I და II ქვეზონა ზღვის დონიდან 500-1000 მ. მცხეთა, კასპი, გორი, ხაშური, ქარელი, ბორჯომი, სამხრეთ ოსეთის და მესხეთის დაბლობები
თესვა რგვა მოსავლის აღება თესვა რგვა მოსავლის აღება
1 კომბოსტოს ადრეული თესვა 1/II-20/II 15/III-25/III 1/VI-20/VI 15/II-25/II 30/III-20/IV 1/VII-10/VIII
2 საშუალო და საგვიანო კომბოსტო 1/VII-10/VII 1/VIII-10/VIII 10/XI-30/XI 1/VI-15/VI 5/VII-15/VIII 20/X-10/XI
3 ყვავილოვანი კომბოსტო 15/III-1/IV 25/IV-15/V 25/VI-10/VII 25/III-10/IV 1/V-10/V 1/VII-20/VIII
4 პამიდორი საჩითილედ კვალსათბურები, წიწაკა 15/II-15/III 20/IV-10/V 25/VI-1/X1 15/III-20/III 15/V-25/V 20/VII-1/X1
5 გაზაფხულზე კიტრის ღია გრუნტში თესვა 10/III-20/III 20/V-1/VIII 20/IV-30/IV 1/VII-20/ X
6 ხახვის თესვა გაზაფხულზე 20/II-20/III 20/VIII-15/IX 10/II-20/III  

10/VIII-10/IX

შემოდგომით 1/IX-10/X 10/VII-10/VIII 1/X-15/XI
7 ნიორი 25/IX-10/X 15/VI-1/VII 1/II-1/III 1/VII-20/VII
8 პრასი 20/II-20/III 1/V-1/XII 20/III-25/IV 20/VI-1/X
9 სუფრის ჭარხალი 15/III-1/IV 1/VIII-1/XI 10/III-10/IV 15/IX-15/X
10 სტაფილო გაზაფხულზე 20/II-20/III 1/V-1/VII 25/V-30/VI 10/VII-15/VIII
შემოდგომით 1/IV-30/VI 1/X-20/VII1 1/III-1/IV 20/X-1/XI
11 ოხრახუში, ნიახური 20/II-20/III 1/VI-1/XI 15/III-1/IV 1/VI-1/XI
12 ბარდა, გაზაფხულზე, თესვა 1/II-10/II 10/V-15/VII 15/III-25/III 15/VI-30/VI
13 ცერცვი 1/III-10/III 15/V-20/VI 20/III-30/III 25/V-1/VII
14 ისპანახი, სალათი, ქინძი, წიწმატი 1/VIII-15/X 20/X-1/IV 10/III-10/IV 15/V-10/VI
20/II-1/IV 15/IV-20/V 1/IV-15/V 15/V-15/VI
ბოსტნეული კულტურების თესვა-რგვის და მოსავლის აღების ვადები. აღმოსავლეთ საქართველოს მებოსტნეობის III ზონა 1200-2200 მეტრი ზღვის დონიდან
კულტურა

 

III ზონა  I ქვეზონა – სამცხე ჯავახეთი, სამხრეთ კავკასიონი, ჯავახეთი,ჩრდ. საქართველოს მთის კალთები 1200-1700 მ. ზღვის დონიდან III  ზონა . II -ქვეზონა –1700-2200 მეტრი ზღვის დონიდან
თესვა რგვა მოსავლის აღება თესვა რგვა მოსავლის აღება
1 საადრეო კომბოსტო 1/III-10/III 1/V-25/V 30/VII-25/VIII 25/III-10/IV 15/V-1/VI 15/VIII-1/X
2 საშუალო და საგვიანო კომბოსტო 10/IV-5/V 1/VI-10/VI 1/IX-1/XI 10/V-20/V 15/VI-25/VI 15/IX-25/IX
3 კალნაბი – საადრეო კვალსათბურში საჩითილე (ყვავილოვანი კომბოსტო) 25/IV-5/V 1/VI-15/VI 1/X-10/XI
4 პამიდორი საჩითილედ კვალსათბურებში 1/IV-20/IV 25/V-1/VI 1/VIII-15/IX
5 ლობიო 1/V-20/V 1/VIII-20/IX 20/V-10/VI 10/VIII-20/IX
6 კიტრი 10/V-10/VI 15/VIII-1/IX
7 ხახვი 1//IV-20/IV 15/VIII-20/IX 10/V-20/V 1/VIII-10/IX
8 პრასი 15/IV-10/V 10/VI-25/IX 10/V-20/V 1/VIII-20/IX
9 სუფრის ჭარხალი 15/IV-10/V 15/IX-1/X 20/IV-10/V 1/X-20/X
10 სტაფილო 10/IV-10/V 15/IX-1/X 20/IV-10/V 1/X-20/X
11 ოხრახუში, ნიახური 20/IV-10/V 15/VIII-15/IX 1/V-20/V 20/VIII-20/IX
12 ბარდა, ცერცვი 20/IV-10/V 1/VIII-1/IX 1/V-20/V 10/VIII-1/IX
13 ნიორი 1/IX-1/X 10/VIII-20/IX 1/V-10/V 1/VIII-15/VIII
14 ისპანახი, სალათი, ქინძი, წიწმატი 10/IV-15/V 15/V-10/VI 1/V-15/V 10/VI-1/VIII

 

ბოსტნეული კულტურების თესვა-რგვის და მოსავლის აღების ვადები. დადასავლეთ საქართველოს I და II ზონა.  250-1000 მეტრი ზღვის დონიდან
კულტურა

 

1 ზონა. I, II და III ქვეზონა ზღვის დონიდან 250 მ. აჭარის, გურიის, სამეგრელოს დაბლობი, აფხაზეთის ჩრდილო ნაწილი,-გულრიფშის, სოხუმის, გუდაუთის, გაგრის რაიონები, ქუთაისი, წყალტუბო, სამტრედია, ვანის რაიონები. II ზონა.  I და II ქვეზონა ზღვის დონიდან 250-1000 მ. ზემო იმერეთი და სხვა რაიონების მთისწინა ნაწილი, რაჭა ლეჩხუმის რაიონების დაბლობი.
თესვა რგვა მოსავლის აღება თესვა რგვა მოსავლის აღება
1 კომბოსტოს ადრეული თესვა 1/IX-1/X 1/XI-30/XII 20/IV-30/VI 10//III-10/IV 25/IV-15/V 1/VII-1/VIII
2 საშუალო და საგვიანო კომბოსტო 25/VI-15/VII 1/VIII-20/VIII 20/XI-25/XI 1/IV-10/IV 15/V25/VI 1/IX-20/XI
3 ყვავილოვანი კომბოსტო 15/VI-10/VII 15/VIII-25/VIII 25/X-1/XI 1/III-20/III 5/IV-25/IV 15/VI-1/VIII
4 პამიდორი საჩითილედ და წიწაკა 15/II-15/III 15/IV-10/V 1/VIII 1/III-20/III 1/V-15/V 10/VII-10/IX
5 გაზაფხულზე კიტრის ღია გრუნტში თესვა 10/III-20/III

10/IV-20/V

25/V-10/VIII20/VI-20/VIII 15/III-25/III15/IV-1/V 15/VI-1/IX

10/VII-10/IX

6 ხახვის თესვა გაზაფხულზე 10/II-10/III 1/VII-20/VIII 10/II-20/III 1/VIII-1/IX
შემოდგომით 15/IX-1/XI 1/VI-1/VIII
7 ნიორი 1/VIII-1/X 10/VI-10/VII 1/VIII-1/XI 25/VI-15/VII
8 პრასი 20/II-20/III 1/IV-1/V 10/VI-30/XII 1/II-30/III 15/IV-5/V 10/IX-30/II
9 სუფრის ჭარხალი 20/II-20/III 10/VI-10/X 10/III-10/IV 10/IX-25/X
10 სტაფილო გაზაფხულზე 1/II-10/III 15/VI-1/XI 20/III-10/IX 15/IX-10/X
შემოდგომით 10/VI-25/VII 15/IX-10/X 20/VI-20/VII 1/X-30/X
11 ოხრახუში, ნიახური 1/II-10/III 1/V-1/XII 15/II-15/III 1/VI-30/XII
12 ბარდა, გაზაფხულზე თესვა 1/II-10/III 10/V-15/VII 15/III-25/III 15/VI-10/VII
13 ცერცვი 1/II-10/III 15/V-20/VI 20/III-30/III 25/V-1/VII
14 ისპანახი, სალათი, ქინძი, წიწმატი 1/VII-15/X 20/XI- 10/III-10/IV 15/V-1/VIII
10/II-25/III 10/IV-15/V 25/III-10/V 15/V-10/VI
ბოსტნეული კულტურების თესვა-რგვის და მოსავლის აღების ვადები. დასავლეთ საქართველოს მებოსტნეობის III ზონა 1000-2100 მეტრი ზღვის დონიდან
კულტურა III ზონა. I ქვეზონა – სვანეთის, აჭარის, რაჭა-ლეჩხუმის მთის სოფლები 1000-1500 მ. ზღვის დონიდან III ზონა. II ქვეზონა – 1500-2100 მეტრი ზღვის დონიდან
თესვა რგვა მოსავლის აღება თესვა რგვა მოსავლის აღება
1 კომბოსტოს ადრეულ გაზ. თესვა 30/IV-10/V 2/VI-20/VI 10/IX-30/IX
2 საშუალო და საგვიანო კომბოსტო 1/IV-15/IV 5/V-5/VI 1/IX-15/X 10/IV-20/IV 20/V-1/VI 15/X-25/IX
3  ყვავილოვანი კომბოსტოს სგაზაფხულო თესვა 20/III-30/III 20/V-10/VI 1/VIII-1/IX 1/IV-15/IV 20/V-1/VI 20/VII-20/VIII
4 პამიდრი საჩითილედ კვალსათბურებში 1/IV-10/IV 20/V-10/VI 10/VIII-25/IX
5 კიტრის გრუნტში თესვა, გაზაფხულზე 5/V-10/V 1/VIII-10/IX
6 ხახვის გაზაფხულზე თესვა 15/IV-10/V 20/VIII-1/IX 1/V-15/V 1/VIII-1/IX
7 ნიორი 15/IX-10/X 20/VII-10/VII 10/IV-5/V – 15/VIII-1/IX
8 პრასი 30/I11-1/V 10/V-1/VI 10/ IX -25/ X11 1/IV-1/V 10/V-30/V 1/VIII-20/IX
9 სუფრის ჭარხალი 1/V-15/V 15/IX-1/X 20/V-1/VI 20/VIII-1/IX
10 სტაფილო 20/IV-20/V 15/IX-1/X 1/V-20/V 1/VIII-10/IX
11 ოხრახუში, ნიახური 10/IV-10/V 1/VIII-1/IX
12 ბარდა, ცერცვი 20/IV-10/V 30/VIII-10/IX
13 ცერეცო 15/V-10/V 10/VIII-1/IX 1/V-20/V 10/VIII-10/IX
14 ისპანახი, სალათი, ქინძი, წიწმატი 20/IV-10/V 1/VIII-1/IX 1/V-20/V 20/VI-10/VIII

 

ნატო კაკაბაძე,   სმმ დოქტორი. სამეცნიერო–კვლევითი

ცენტრის ერთწლოვანი კულტურების კვლევის

დეპარტამენტის უფროსი