ჯერი მარნებზეა _   მეღვინეობაში  ოზონგაზის პრაქტიკული გამოყენებისათვის

დიდი ფრანგი ქიმიკოსი და ფიზიოლოგი ლუი პასტერი ამბობდა: -„ღვინო ყველაზე ჯანმრთელი და ყველაზე ჰიგიენურია სასმელებს შორის“. ღვინო, რომ ასეთი იყოს აუცილებელია მაღალი ხარისხის დეზინფექცია გაუკეთდეს, როგორც ღვინოს, ისე მის დაყენება-ჩამოსხმასთან დაკავშირებულ ყველა ჭურჭელს, დანადგარს და სათავსოს. მეღვინეობაში მაღალი ხარისხის სისუფთავის მისაღწევად მრავალნაირ საშუალებას იყენებენ და დამაკმაყოფილებელ შედეგსაც აღწევენ, მაგრამ ეს საშუალებები ძვირია და უკვალოდ არ ქრებიან, ამიტომ გარკვეულწილად მოქმედებენ ღვინის ხარისხზე. გოგირდი საუკუნეებია გამოიყენება, როგორც მაღალი აქტიობის მქონე მადეზინფიცირებელი საშუალება, მაგრამ მეღვინეობაში მისი გამოყენება იძულებითია, რადგან ის უკვალოდ არ ქრება და უარყოფითად მოქმედებს ღვინის ხარისხზე. მიუხედავად ამისა გოგირდს დღემდე ვიყენებთ მეღვინეობაში, რადგან დღემდე ვერ მოიძებნა, მასავით აქტიური და ღვინისთვის ინერტული მადეზინფიცირებელი ნივთიერება. დღეს მსოფლიოს მეღვინე მეცნიერთა ყურადღება მიპყრობილიაცეულია ოზონგაზისაკენ, რომელიც ყველა იმ მოთხოვნას აკმაყოფილებს, რომელსაც ღვინის მადეზინფიცირებელ პრეპარატებს უყენებენ.

მეღვინეობაში ოზონის გამოყენების საწყისი ლუი პასტერიდან მოდის. დიდი ქართველი ქიმიკოსი ვასილი პეტრიაშვილი თავის წიგნში წერდა: -„დიდი ხანია, რაც პასტერმა, კომბონიმ და ლევემ გამოსცადეს ოზონის ზემოქმედება ღვინოზე და ყველა ცხადად სცნეს მისი კეთილი მოქმედება. უფრო დაწვრილებით და უფრო ვრცელი გამოცდილება მოახდინა პროფ. ჯიანეტომ და სცნო, რომ ამ სხეულს ძალიან კარგი მოქმედება აქვს ღვინოზე“. ვ. პეტრიაშვილი „ღვინის დაყენება“ თბილისი.

1895 წ. მიუხედავად ამ უდიდეს ქიმიკოსთა დადებითი დასკვნისა საპატიო მიზეზთა გამო, ოზონი მეღვინეობაში არ დაინერგა, კერძოდ: იმ დროს არ იყო შექმნილი იაფი ოზონის მიღების გენერატორები და ოზონომედეგი შლანგები ოზონის ტრანსპორტირებისათვის.

   დღეს ყველა ეს შეზღუდვა მოხსნილია და ოზონის მეღვინეობაში ფართოდ გამოყენებას და მით გოგირდის ჩანაცვლებას ხელს არაფერი უშლის.

ოზონის მეღვინეობაში გამოყენებას ხელს უწყობს ის გარემოება, რომ ის შეიძლება გამოიყენო, როგორც ოზონგაზის სახით, ისე წყალში გახსნილი. ცნობილია, რომ ის, ჰაერში 4 საათის, ხოლო წყალში 25-30 წთ-ის შემდეგ, უკვალოდ ქრება. სწორედ ოზონის ეს თვისებაა ფასდაუდებელი მისი მეღვინეობაში გამოყენების დროს. რადგან საქართველოში ოზონის სახალხო მეურნეობაში გამოყენება დღეს სიახლეა, მით უმეტეს მეღვინეობაში, ამიტომ მინდა ამ წერილით მკითხველს მივაწოდო პრაქტიკული ჩვევები მისი მეღვინეობაში გამოყენების შესახებ, რომელთაგან უმრავლესობა ევროპელთა გამოცდილებაა, ხოლო მცირედი საკუთარი.

მეღვინეობაში ოზონის გამოყენება უნდა დავიწყოთ ღვინის დასაყენებელი ჭურჭლის დეზინფექციით, ამისთვის კარგია გამოვიყენოთ ოზონოგენერატორი სიმძლავრით 10 გრ/სთ-ში. ოზონი ჰაერზე მძიმეა, ამიტომ დეზინფექციის დროს ქვევრის ოზონით შევსება იწყება ძირიდან, მძიმე ოზონგაზი გამოდევნის მსუბუქ ჰაერს და ქვევრი მით შეივსება. ამიტომ ქვევრის ოზონით დამუშავების დროს, ოზონოგენერატორის შლანგი ჩაუშვით ქვევრის ძირში და ჩართეთ ოზონოგენერატორი. თუ ოზონმზომი გაქვთ დადეთ ის ქვევრის თავზე და მით გაიგებთ ქვევრის ოზონით ავსებას, თუ არ გაქვთ, მაშინ  ქვევრის თავიდან 30-40 სმ-ში დაიჭირეთ თავი და ფრთხილად ჩაისუნთქეთ, თუ ოზონის სუნს იგრძნობთ ე.ი. ქვევრი სავსეა ოზონით, ამის შემდეგ, გამორთეთ გენერატორი და დახურეთ ქვევრი, 2-3 საათის შემდეგ შეგიძლიათ ქვევრში ჩაასხათ დასადუღებლად გამზადებული ტკბილი.

ქვევრის მაღალხარისხიანი დეზინფექციისათვის კარგია თუ ქვევრს გარეცხვის შემდეგ დაუყოვნებლივ გაუკეთებთ დეზინფექციას. ეს იმიტომაა საჭირო, რომ ამ დროს ქვევრის კედელი მთელს სისქეზე წყლითაა გაჟღენთილი და ქვევრში ჩაშვებული ოზონგაზი აოზონირებს ქვევრის სველ კედელში წყალს და კედელს მთელს სისქეზე უკეთდება დეზინფექცია. ქვევრის ასეთივე მაღალხარისხიან დეზინფექციას შეიძლება მივაღწიოთ თუ წყლით სავსე ქვევრს დავამუშავებთ ოზონით, მაგრამ ამ შემთხვევაში ვაწყდებით პრობლემებს, კერძოდ: ქვევრში ჩაშვებული შლანგიდან წყალში გაშვებული ოზონგაზი ბუშტულებად ამოდის მაღლა, წყლის ფენაში ბუშტუკების გავლისას, მასში შემავალი ოზონი, მთლიანად არ იხსნება წყალში და უმეტესი ნაწილი მარნის ჰაერს ერევა. ამ დროს  მომსახურე „პერსონალმა“ ან უნდა დატოვოს სამუშაო ადგილი ან ნახშირფილტრიანი „რესპირატორებით“ იმუშაოს. ასევე შრომატევადი და ხარჯებთანაა დაკავშირებული მრავალტონიანი ქვევრების წყლით ავსება-გაცლა. ამიტომ ქვევრის მავნე ბაქტერიებისგან გაწმენდის ყველაზე კარგი ფორმა ოზონგაზით დეზინფექციაა.

ქვევრის მაღალხარისხიანი დეზინფექციის შემდეგ, ასეთივე დეზინფექცია უნდა ჩაუტარდეს დასადუღებელ ტკბილს, რადგან ჯერ ერთი, დაკრეფილ ყურძენს მრავალი მავნე ბაქტერია, მიკრობი და სოკო მიჰყვება, ასევე დაკრეფილ ყურძენში მრავლადაა დამპალი მარცვალი. და მეორე, საქართველოში არ ხდება მოკრეფილი ყურძნის თავის დროზე გადამუშავება, ამიტომ ტკბილში მრავლადაა აქროლად მჟავათა ბაქტერიები.

მაღალი ხარისხის ღვინის დაყენების ტექნოლოგია ითვალისწინებს ტკბილის დაწდომას, რომლის დროსაც აუცილებელია დუღილის ბაქტერიების ინჰიბირება, ამიტომ დღემდე დასადუღებელ ტკბილს გოგირდით ამუშავებენ, სწორედ ასეთივე დამუშავება უნდა ჩაუტარდეს დასადუღებელ ტკბილს ოზონგაზით. ტკბილის დაოზონირება ისე ხდება, როგორც წყლის, ანუ ტონა ტკბილზე 10 გრ/ტ-ზე სიმძლავრის ოზონოგენერატორი 12-15 წთ-ით უნდა ჩართოთ, შემდეგ ყოველ ტონაზე ოზონირება კიდევ 7-8 წთ-ით უნდა გააგრძელოთ. დამწდარი ტკბილის ქვევრში გადატანის შემდეგ, ტკბილს ვამატებთ ნორმით ჭაჭას და ამჯერად უკვე ქვევრში დურდო უნდა დაოზონირდეს, იმავე დოზით, როგორითაც ტკბილი დავაოზონირეთ. ვინც ოზონომეტრს შეიძენს მათ უნდა იცოდნონ, რომ ოზონის კონცენტრაცია ტკბილში უნდა იყოს საშუალოდ 1 გრ/ტ-ზე.

დურდოს დაოზონირების შემდეგ ბუნებრივია ხდება ტკბილში არსებული ყველა ბაქტერიის ინჰიბირება, ცხადია ინჰიბირებას განიცდის დუღილის ბაქტერიებიც, რაც ბევრში იწვევს იმის შიშს, რომ ხომ არ დარჩება ტკბილი დაუდუღარი. ეს არ მოხდება ერთი მიზეზის გამო, დუღილის ბაქტერიები არა მარტო ყურძნის მარცვლის კანზეა, არამედ ყველგანაა, მათ შორის ჰაერში, ეს დაამტკიცა დიდმა ფრანგმა ქიმიკოსმა ლ. პასტერმა, ამის დამტკიცება შეუძლია ნებისმიერ თქვენგანს თუ აიღებთ კომპოტის ქილას თავს ახდით და ისევ დახურავთ ნახავთ, რომ რამდენიმე დღის შემდეგ ქილაში კომპოტი, დუღილს დაიწყებს. ოზონირების პროცედურები სრულიად უმტკივნეულოა მათთვის ვინც ტკბილს საფუვრის წმიდა კულტურაზე ადუღებს, დაოზონირებულ ტკბილს ეს კულტურა დაოზონირებიდან ერთი საათის შემდეგ უნდა მიეცეს.

ღვინის ჭაჭიდან გადაღების შემდეგ, ჭურჭლისა და ღვინის ოზონით დამუშავება უნდა გამოიყენოთ ისე და იმდენჯერ, როგორც იყენებთ გოგირდს. გოგირდისგან განსხვავებით ოზონგაზი იმითაა უკეთესი, რომ ჯერ ერთი, ოზონი უკვალოდ ქრება და მეორე, ოზონი, როგორც საუკეთესო მჟანგავი ღვინოში შლის მძიმე მეტალებს და ქიმიურ ნივთიერებებს, ამით  კი ჩქაედება ღვინის დავარგების პროცესი.

ოზონით გასუფთავებული ღვინო, ასევე მაღალდეზინფიცირებული ღვინის ჩამოსასხმელ დანადგარებზე, ოზონით დეზინფიცირებულ ბოთლებში უნდა ჩამოისხას, აქ უკეთესია დანადგარების და ჭურჭლის სარეცხად გამოიყენოთ ოზონირებული წყალი და მით გარეცხოთ ყველა ის დამხმარე იარაღი, რომლებსაც მარანში იყენებთ. როგორც ევროპელთა გამოცდილება გვასწავლი ამ დროს წყალში ოზონის კონცენტრაცია უნდა იყოს 1-1,5 გრ/ტ-ზე. აქ გაითვალისწინეთ, რომ წყალში ოზონი, მხოლოდ 25 წუთის განმავლობაშია აქტიური.

ისე, როგორც მეღვინეობაში გამოყენებული იარაღის თუ ჭურჭლის დეზინფექციას ვახდენთ ოზონით, ასევე თვეში ერთხელ კარგი დეზინფექცია უნდა ჩაუტაროთ მარანს და სარდაფს, სადაც ღვინოს ინახავთ. მარნის ოზონით დეზინფექციის დროს გენერატორზე უნდა წამოაცვათ 8-10 მეტრი სიგრძის შლანგი და ოზონგენერატორი 5-6 მეტრით უნდა იყოს დაშორებული შლანგის იმ ბოლოდან საიდანაც ოზონი გამოდის, რათა კომპრესორმა არ შეიწოვოს ოზონირებული ჰაერი, რადგან ასეთი ჰაერი, გენერატორის ნაწილებსაც დაჟანგავს და მწყობრიდან გამოიყვანს. მარნის ოზონით დამუშავება უნდა მოახდინოთ საღამოს, სამუშაო დღის დამთავრების შემდეგ. გახსოვდეთ! შლანგის ის ბოლო საიდანაც ოზონირებული ჰაერი გამოდის 2-3 მეტრის სიმაღლეზე უნდა გეჭიროთ და ყოველ 20-25 წუთში ადგილი უნდა მოუნაცვლოთ ისე, რომ მარნის ყველა კუთხე კუნჭული მოიცათ.

საქართველოში მეღვინეობაში ოზონის გამოყენება სიახლეა, ევროპას კი ამ მხრივ ჩვენზე მეტი გამოცდილება აქვს. ვფიქრობთ, ღვინის დავარგების პროცესში ოზონის გამოყენება ევროპაშიც სიახლეა და ჯერ კიდევ მიმდინარეობს ინტენსიური კვლევები, აქ ძირითადი საკვლევი საკითხი გამოყენებული დოზებია, რაც შეეხება გოგირდის ოზონით ჩანაცვლების სიკეთეს, აქ ეჭვი არ უნდა შეგვეპაროს, რადგან ორივე მადეზინფიცირებელი საშუალებაა და ის უნდა გამოვიყენოთ, რომელიც სუფთაა ღვინისთვის და რომელიც იაფია.

პირადი გამოცდილება კი ასეთი მაქვს: ბოლნისში ნათესავის ოჯახში 2017 წლის დეკემბერში ვუმკურნალეთ ჭანგშეპარულ ღვინოს, ერთი ტონა ღვინო ოზონგაზით დავამუშავეთ, ხოლო 500 ლიტრი გოგირდის ბოლით. ღვინო, ორივე შემთხვევაში განიკურნა. ასე, რომ ოზონი, ის გაზია, რომლითაც შეიძლება გოგირდი შევცვალოთ, ამას კი მცდელობა, არც მეცნიერებამ უნდა დააკლოს და არც მეღვინემ. მართალია საქართველოში შესაბამისი ლაბორატორიები სანთლითაც არ იძებნება, მაგრამ კვლევას ქვევრი, ღვინო და მეცნიერი უნდა, მეცნიერები მზად არიან ასეთი გამოკვლევებისთვის. ჯერი მარნების მეპატრონეებზეა.

ჟორა  გაბრიჭიძე

საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი.

ბიოლოგიურად აქტიურ ნივთიერებათა კვლევის

სამეცნიერო ცენტრი

​დაგვიკავშირდით ტელ: 551-333-155.

კომენტარის დატოვება

თქვენი ელფოსტის მისამართი გამოქვეყნებული არ იყო. აუცილებელი ველები მონიშნულია *