აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის  სოფლის მეურნეობის მინისტრის  1 წლის ანგარიში (2016 წლის ივლისი – 2017 წლის ივლისი) 

ერთი წელი გავიდა რაც აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის სოფლის მეურნეობის მინისტრის თანამდებობაზე ვმუშაობ. ეს იყო უაღრესად დატვირთული, უამრავი გამოწვევით აღსავსე წელიწადი. ამავდროულად ეს იყო ძალიან საინტერესო და შედეგების თვალსაზრისით მნიშვნელოვანი პერიოდი.

 მოცემული ერთი წლის განმავლობაში, აჭარის სოფლის მეურნეობის სამინისტრომ განახორციელა მნიშვნელოვანი პროექტები, ღონისძიებები და ცვლილებები. ვფიქრობ, რომ მიღებული შედეგები, ასევე მიმდინარე პროექტები მყარი საფუძველია აჭარის ეკონომიკისა და სოფლის მეურნეობის დარგის მდგრადი განვითარებისთვის.  

 2016 წლის ივლისი – 2017 წლის ივლისის პერიოდში, აჭარის სოფლის მეურნეობის სამინისტრომ დავიწყეთ დარგში კრიტიკული ინსტიტუციური და სისტემური ცვლილებების გატარება, რომელთა ნაწილი წარმატებითაა რეალიზებული და კონკრეტული შედეგებითაა წარმოდგენილი, ხოლო მეორე ნაწილი განხორცილების პროცესშია. აღნიშნული ცვლილებების თვალსაჩინო ინდიკატორებია: ა) სამინისტროს გასამმაგებული ბიუჯეტი; ბ) გაორმაგებული ეფექტურობა; გ) წარმატებით დასრულებული და მიმდინარე პროგრამები; დ) სამინისტროს გაზრდილი როლი და დატვირთვა დარგში არსებული ძირეული პრობლემების მოგვარების საქმეში. დარწმუნებული ვარ რომ სწორედ ამ ინსტიტუციური და სისტემური ცვლილებებით, მიმდინარე მსხვილი პროექტებით და ახალი ინიციატივებით, ჩვენ შეგვაქვს საკუთარი წვლილი როგორც  აჭარის, ასევე მთლიანად ქვეყნის სოფლის მეურნეობის დარგის გაჯანსაღებაში. 

 დღეს, ერთი წლის სამუშაოს შეჯამებისას, 24 საათიან რეჟიმში თავდაუზოგავი შრომისთვის მადლობა მინდა გადავუხადო ჩემს კოლეგებს – აჭარის სოფლის მეურნეობის სამინისტროს და სამინისტროს სისტემაში შემავალი ორგანიზაციების თანამშრომლებს!

 განსაკუთრებული მადლობა მინდა გადავუხადო აჭარის მთავრობის თავმჯდომარეს, მთავრობის წევრებს – კოლეგა მინისტრებს, აჭარის უმაღლეს საბჭოს, ასევე მუნიციპალური ორგანოების წარმომადგენლებს ჩვენი ინიციატივების და გადაწყვეტილებების სრული მხარდაჭერისა და გვერდში დგომისთვის.

 თანამშრომლობისთვის, კონსულტაციებისა და თანადგომისთვის მადლობა მინდა გადავუხადო საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტროს, საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიას, სამეცნიერო კვლევით ცენტრს, კოოპერატივების განვითარების სააგენტოს, სოფლის მეურნეობის პროექტების მართვის სააგენტოს და სხვა კოლეგა ორგანიზაციებს.

 მადლობა მინდა გადავუხადო ევროპის კავშირს, გაეროს განვითარების პროგრამას და სხვა დონორ ორგანიზაციებს რეგიონში მნიშვნელოვანი პროექტების დაწყებისთვის და განხორცილებისთვის.

 მადლობა მინდა გადავუხადო თანამშრომლობისთვის არასამთავრობო სექტორს, ხოლო ჩვენი პროექტების გაშუქებისათვის როგორც ადგილობრივ ასევე ცენტრალურ სატელევიზიო, ბეჭდურ და ელექტრონულ მედია საშუალებებს.

 გამორჩეული მადლობა მინდა გადავუხადო ჩვენს მოსახლეობას – ფერმერებს, რომლებიც მოთმინებით და ენთუზიაზმით გვერდში გვიდგანან უკეთესი მომავლის მშენებლობაში!

ლაშა კომახიძე აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის  სოფლის მეურნეობის მინისტრი

 აჭარის სოფლის მეურნეობის სამინისტრო მ. კომახიძის 119, ბათუმი, საქართველო

 19 ივლისი, 2017 წელი

 ქვემოთ წარმოგიდგენთ 2016 წლის ივლისი – 2017 წლის ივლისის მდგომარეობით ჩატარებული სამუშაოს მოკლე ანგარიშს შესაბამისი განმარტებით და ანალიზით.

  სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ტრანსფორმაცია დარგის მხარდასაჭერად

სურათზე წარმოდგენილ ციფრებში შეგიძლიათ თვალი მიადევნოთ აჭარის სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ბიუჯეტის დინამიკას (ლარებში), მათ შორის პროგრამული ბიუჯეტის მაჩვენებლებსა და პროგრამული ბიუჯეტის წილს სამინისტროს მთლიან ბიუჯეტში.

ეს ციფრები აჭარის სოფლის მეურნეობის სამინისტროს როგორც დატვირთვის ასევე მისი ეფექტურობის ზრდის საუკეთესო დასტურია. 2016 წელს, სამინისტროს ბიუჯეტი ისტორიულად რეკორდულ მაჩვენებელს – 8 247 240 ლარს შეადგენდა, სადაც პროგრამულ ბიუჯეტის წილი 46% – 3 772 443 ლარი იყო.

უკვე 2017 წელს სამინისტროს ბიუჯეტი 12 071 220 ლარით განვსაზღვრეთ, სადაც პროგრამული ბიუჯეტი 76% – 9 165 520 ლარს შეადგენს. ერთი წლის განმავლობაში ეს არის მთლიანი ბიუჯეტის 46% ით, ხოლო პროგრამული ბიუჯეტის 143% ით  მატება!

აქვე ავღნიშნავ, რომ სამინისტროს 2018 წლის ბიუჯეტის პირველადი ვარიანტი წარვადგინეთ 14 752 054 ლარზე, სადაც პროგრამული ბიუჯეტის წილი  82% მდეა გაზრდილი – 12 129 243 ლარი.

ინსტიტუციური ცვლილებები:

სამინისტროს და მისი პროგრამული ბიუჯეტის ასეთი შთამბეჭდავი ზრდა შეუძლებელი იქნებოდა სამინისტროში გატარებული მნიშვნელოვანი ინსტიტუციური ცვლილებების გარეშე.

  1. სამინისტრო, როგორც აჭარის რეგიონში სოფლის მეურნეობის პოლიტიკის შემუშავების, დაგეგმვის და განხორცილების ძირითადი ინსტიტუტი.

საანგარიშო, ერთი წლის მანძილზე ჩატარებული სამუშაოებით, აჭარის სოფლის მეურნეობის სამინისტრომ დავადასტურეთ რომ ვართ ინსტიტუტი, რომელსაც შეუძლია აჭარის რეგიონში სოფლის მეურნეობის პოლიტიკის შემუშავება, დაგეგმვა და განხორცილება. 2016 წლის ბოლოს, სამინისტროს მუშაობის პრაქტიკაში პირველად, ჩვენს მიერ შემუშავებული იქნა „აჭარის სოფლის მეურნეობის 2017-2020 წლების განვითარების სტრატეგია“. 2016 წლის დეკემბერში სტრატეგიული დოკუმენტი წარდგენილი იყო პროფესიული, აკადემიური და სხვა წრეების საჯარო განხილვაზე, ხოლო 2017 წლის იანვარში დამტკიცებული იქნა აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის მიერ.

აჭარის სოფლის მეურნეობის განვითარების სტრატეგია სრულ ჰარმონიაშია საქართველოს სოფლის მეურნეობის განვითარების სტრატეგიასთან. შვიდი მსხვილი სტარტეგიული მიმართულებით გაშლილი, ოცდაათამდე სტრატეგიული ამოცანით განსაზღვრული, დოკუმენტი ძალიან კონკრეტულია, აგებულია აჭარის აგრარული სპეციფიკის და თავისებურებების გათვალისწინებით. დოკუმენტში წარმოდგენილია თითოეული ამოცანის ანალიზი  ძლიერი და სუსტი მხარეების, შესაძლებლობების და საფრთხეების კონტექსტში, ასევე მოცემულია სტრატეგიული ამოცანების მიღწევისათვის გასატარებელი ღონისძიებების ჩამონათვალი, მათი შეფასების კრიტერიუმები და ამასთან დაკავშირებული რისკ ფაქტორების აღწერა.    აქვე ავღნიშნავ, რომ სამინისტრო ამავდროულად ხელმძღვანელობს აჭარის სოფლის განვითარების სტრატეგიით, რომელიც ENPARD ის პროექტის ფარგლებში (ევროპის სამეზობლო პროგრამის სოფლის მეურნეობისა და სოფლის განვითარებისათვის) სამინისტროს თანამშრომლების აქტიური ჩართულობით შემუშავდა, ხოლო 2016 წლის მაისში დამტკიცებული იქნა აჭარის მთავრობის მიერ.

შენიშვნა: ზემოთ ხსენებული სტრატეგიული დოკუმენტები შეგიძლიათ იხილოთ აჭარის სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ვებ გვერდზე: moa.ge

  1. აჭარის სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სტრუქტურისა და ორგანიზაციული მოწყობის ცვლილება.

პირვანდელი სტრუქტურის პირობებში, სამინისტროს შემადგენელი ერთეულების 70% მეტწილად ტექნიკური და დამხმარე სახის სამუშაოებს ახორცილებდა და მხოლოდ 30% შეადგენდა დარგობრივი განვითარების ბირთვს. დღეს ეს მაჩვენებელი უწინდელის საპირისპიროა. რეორგანიზაციის შედეგად სამინისტროში შეიქმნა ისეთი ახალი ერთეულები როგორიცაა: ა) სოფლის განვითარების დეპარტამენტი, მასში შემავალი აგრობიზნესის განვითარების განყოფილებით და მუნიციპალური განვითარების განყოფილებით; ბ) სოფლის მეურნეობის პოლიტიკის და ანალიტიკის დეპარტამენტი, მასში შემავალი პოლიტიკის შემუშავებისა და შესრულების მონიტორინგის და ინვესტიციებისა და დონორებთან ურთიერთობის განყოფილებებით; მნიშვნელოვანი ცვლილება იქნა განხორცილებული გ) აგრარული განვითარების დეპარტამენტში, სადაც შეიქმნა ახალი ექსტენციის განყოფილება ხოლო დარგობრივი განვითარების განყოფილების ფუნქციები დაიხვეწა და ჩამოყალიბდა

სოფლის მეურნეობის პოლიტიკის შემუშავების შესაძლებლობებზე ორიენტაციით; განსაკუთრებული ყურადღება იქნა გამახვილებული საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სისტემის, ასევე დონორი ორგანიზაციების პროექტების აჭარის რეგიონში დანერგვის მაღალ პოტენციალზე, ხოლო ამ პოტენციალის რეალიზაციის მიზნით შეიქმნა დ) პროექტების დანერგვისა და ინფორმაციული უზრუნველყოფის სამსახური.

ამ ერთი წლის განმავლობაში სამინისტროში განხორცილებული რეორგანიზაციის პროცესში განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმო ჩატარებული კონკურსების გამჭირვალობასა და ობიექტურობას. კანდიდატების შეფასებაში ჩართული იყვნენ: საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სამეცნიერო კვლევითი ცენტრი, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს აკადემია და მოწვეული დამოუკიდებელი ექსპერტები, მათ შორის არასამთავრობო სექტორიდან. შედეგად, კმაყოფილებით ავღნიშნავ, რომ სამინისტრო ნამდვილად გაძლიერდა შესაბამისი განათლებისა და გამოცდილების მქონე ახალი კადრებით.

სამინისტროს ახალი ორგანიზაციული მოწყობა შემუშავდა და განხორციელდა აჭარის სოფლის მეურნეობის 2017-2020 წლების განვითარების სტრატეგიის გამოწვევების გათვალისწინებით. შესაბამისი დოკუმენტაციის მომზადების საფუძველზე შემუშავებული იქნა ძირეულად ახალი ფუნქცია მოვალეობები, პროფესიული უნარები, გამოცდილების და ცოდნის მიმართ მოთხოვნები. აქვე ავღნიშნავ, რომ ზემოთ აღწერილი ცვლილებების შედეგად თავად სამინისტროს საშტატო ერთეულების რაოდენობა საბოლოოდ 53-ით განისაზღვრა (რეორგანიზაციამდე ის 68 ერთეულს შეადგენდა).

2.1. გაძლიერდა სამინისტროს შესაძლებლობები ანალიტიკური და კვლევითი საქმიანობის წარმოების კუთხით. 

ზემოთ აღწერილი ცვლილებების შედეგად, შესაძლებელი გახადა თავად სამინისტროს აპარატის მობილიზება ანალიტიკური და კვლევითი ტიპის საქმიანობაზე. 2017 წლის 6 თვის მანძილზე სამნისტროს მიერ შემუშავებული იქნა რიგი მნიშვნელოვანი დოკუმენტებისა რომლებიც: ა) იძლევა აჭარის სოფლის მეურნეობის უფრო ღრმა და მომცველი ანალიზის საშუალებას; და შესაბამისად ბ) საფუძვლად უდევს აჭარის სოფლის მეურნეობის სამინისტროს 2017-2020 წლების პროგრამებს. მათ შორის გამოვყოფდი:

  1. „ექსტენციის მეთოდოლოგია და სახელმძღვანელოები მემცენარეობაში, მეცხოველეობაში, მეფრინველეობაში და მეთევზეობაში“. მოცემული დოკუმენტების საფუძველზე შემუშავებულია ექსტენციის პროგრამა რომლის განხორციელება დაიწყო 2017 წლის ივლისიდან. პროგრამა კიდევ უფრო ფართო მასშტაბით გაგრძელდება 2018 წელს;
  2. „აჭარის სოფლის მეურნეობის ძირითადი დარგების ანალიზი მუნიციპალიტეტების ჭრილში“. ამ ეტაპზე დასრულებულია მეცხოველეობის, მეფრინველეობის, მემცენარეობის და მეფუტკრეობის დარგში არსებული მდგომარეობის ანალიზი. ჩამოთვლილ დოკუმენტებზე დაყრდნობით მიმდინარეობს აჭარის ხუთი მუნიციპალიტეტის სასოფლო სამურნეო განვითარების სტრატეგიული გეგმების მომზადება შესაბამისი დარგების მიხედვით. აღნიშნული სტრატეგიები დასრულდება 2017 წლის 25 აგვისტოსთვის და ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი საფუძველი იქნება 2018 წლის პროგრამების განხორციელებისთვის;
  3. „აჭარის რეგიონში მოქმედი საოჯახო და კომერციული მეურნეობების პოტენციალის ანალიზი“. ეს არის ერთ ერთი კრიტიკული მნიშვნელობის ანალიზი რომელიც საშუალებას იძლევა დავინახოთ აჭარის სოფლის მეურნეობის დარგი მასში მოქმედი მეურნეობების სტრუქტურის ჭრილში. ანალიზის შედეგები ამჟამად გათვალისწინებულია აჭარის სოფლის მეურნეობის რესტრუქტურიზაციის გეგემაში;
  4. „საადრეო მანდარინის სამრეწველო ბაღების გაშენების მოდელი“. დოკუმეტნტი ემსახურება მცირე საოჯახო მეურნეობებიდან მანდარინის წარმოების სამრეწველო ბაღებში გადატანის შესაძლებლობების გაანგარიშებას. ეს დოკუმენტი რეგიონის სოფლის მეურნეობის დარგის რესტრუქტურიზაციის გეგმის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი შემდაგენელია;
  5. „აჭარაში მოქმედი კოოპერაციული მეურნეობების აღწერა და მათი განვითარების პრობლემების ანალიზი“. დოკუმენტის მიზანია უზრუნველყოს აჭარაში მოქმედი კოოპერაციული გაერთიანებების სიცოცხლისუნარიანობა;
  6. „აჭარაში ციტრუსის სეზონის თავისებურებები წარმოებისა და რეალიზაციის ჭრილში“. დოკუმეტნის მიზანია ციტრუსის წარმოებისა და რეალიზაციის თავისებურებების ანალიზი და მიღებულ შედგებზე დაყრდნობით ეფექტური გეგმის შემუშავება. სწორედ მოცემულ დოკუმენტზე დაყრდნობით, დღეს სამინისტროს გაგვაჩნია ციტრუსის დარგის განვითარების ასევე წარმოებული პროდუქციის რეალიზაციასთან დაკავშირებული საკითხების ნათელი ხედვა და განვითარების ჩამოყალიბებული გეგმა;
  7. შემუშავებული იქნა ოთხი მნიშვნელოვანი კვლევისა და ერთი სტრატეგიის თემატური სტრუქტურა და ტექნიკური დავალებები, ხოლო თავად ამ კვლევების შესყიდვა მიმდინარე პერიოდში ხორციელდება. ესენია: ა) მანდარინის წარმოებასა და ექსპორტთან დაკავშირებული ლოჯისტიკური და სხვა სახის ინფორმაციის კვლევა და შესაბამისი რეკომენდაციების მომზადება; ბ) მეოცე საუკუნეში აჭარის რეგიონში წარმოებული სასოფლო სამურნეო პროდუქტების პოტენციალის კვლევა; გ) აჭარის ტერიტორიაზე არსებული სარწყავი სისტემების აღდგენა და სადრენაჟე სისტემების რეაბილტაციის ეკონომიკური ეფექტის შესწავლა; დ) აჭარაში რძის შემკრები პუნქტების მოწყობისა და მათი ეკონომიკური ეფექტის შესწავლა; ე) აჭარის რეგიონში თევზსაშენი მეურნეობების განვითარების სტრატეგია;

ხაზგასმით ავღნიშნავ, რომ სამინისტროს ანალიტიკური და კვლევითი პოტენციალის გაძლიერების მიზნით, აჭარის სოფლის მეურნეობის სამინისტრო წელს, პირველად, მნიშვნელოვანი კვლევების შესყიდვას ტენდერის მეშვეობით ვახორციელებთ.

სამინისტრო კვლავინდებურად ვაგრძელებთ საქმიანობას სამეცნიერო წრეებთან თანამშრომლობის კუთხით. მათ შორის აქტიურად ვიყენებთ სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის კონსულტაციებსა და რჩევებს.

2.2. გაძლიერდა სამინისტროს შესაძლებლობები პროგრამების განხორცილების თვალსაზრისით.  

სამინისტროს აპარატში განხორციელებული ცვლილებების პარალელურად მნიშვნელოვანი  რეორგანიზაცია განხორციელდა სამინისტროს სისტემაში შემავალი ორგანიზაციების კუთხით. 2017 წლიდან ფუნქციონირება დაიწყო ახალმა ერთეულმა – ა(ა)იპ აგროპროექტების მართვის ცენტრმა. 22 საშტატო ერთეულით დაკომპლექტებული, დღეს ის სამინისტროს მიერ დაგეგმილი პროექტების ერთ-ერთი ძირითადი განმახორციელებელია. მისი პროგრამული ბიუჯეტი 2017 წელს 6 585 505 ლარს შეადგენს. ხაზგასასმელია, რომ მხოლოდ ამ ახალი ერთეულის პროგრამული ბიუჯეტი თითქმის 2-ჯერ მეტია ვიდრე აჭარის სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ისტორიული მაქსიმუმის – 2016 წლის მთლიანი პროგრამული ბიუჯეტი!

ა(ა)იპ აგროპროექტების მართვის ცნტრის შექმნამ შესაძლებელი გახადა იმ მნიშვნელოვანი გამოწვევების აღება რაც დაკავშირებულია 2017-2018 წლების სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ბიუჯეტის და პროგრამული ნაწილის ეფექტურობის შთამბეჭდავ ზრდასთან.

2017 წლის იანვრიდან დღემდე, მიუხედავად დროს მოკლე მონაკვეთისა, ა(ა)იპ აგროპროექტების მართავის ცენტრმა უკვე წარმატებით დაასრულა ისეთი მნიშვნელოვანი პროექტები, როგორიცაა მაღალეფექტური მრავალწლიანი და ერთწლიანი კულტურების ფერმერებზე მიწოდება.

2.3. გაძლიერდა სამინისტროს სისტემაში შემავალი ორგანიზაციების მატერიალურ ტექნიკური ბაზა. 

საანგარიშო პერიოდში მნიშვნელოვნად გაძლიერდა როგორს ა(ა)იპ აგროსერვის ცენტრის ასევე სსიპ აჭარის სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ლაბორატორიული კვლევითი ცენტრის მატერიალურ ტექნიკური ბაზა. აღსანიშნავია ის ზრდადი პროგრესიც რომელსაც როგორც ლაბორატორია ასევე აგროსერვის ცენტრი საკუთარი წარმატებებით ადასტურებს. მინდა ვისარგებლო შემთხვევით და მადლობა გადავუხადო სამინისტროს სისტემაში შემავალი ორგანიზაციის თანამშრომლებს მაღალპროფესიონალური და ენერგიული მუშაობისთვის.

შეჯამების სახით თქვენს ყურადღებას კიდევ ერთხელ მივაპყრობ მნიშვნელოვან გარემოებას, კერძოდ, ზემოთ აღწერილი ინსტიტუციური ცვლილებების შედეგად სამინისტროს აპარატის მუშაობა მაქსიმალურად ორიენტირებული გახდა დარგში პოლიტიკის შემუშავებასა და დაგეგმვაზე, ხოლო ამ პოლიტიკის გატარების მხარე – პროგრამების განხორცილების ნაწილი გამოტანილი იქნა სამინისტროს აპარატის ფუნქციებიდან და გადანაწილდა სამინისტროს სისტემის ორგანიზაციებზე: ა(ა)იპ აგროპროექტების მართვის ცენტრი, ა(ა)იპ აგროსერვის ცენტრი, სსიპ აჭარის სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ლაბორატორიული კვლევითი ცენტრი.

სისტემური ცვლილებები აჭარის სოფლის მეურნეობის დარგში 2016 წლის ივლისიდან 2017 წლის ივლისის ჩათვლით აჭარის სფოლის მეურნეობის სამინისტროს მიერ განხორციელდა მნიშვნელოვანი ღონისძიებები, რომლებსაც სისტემური ცვლილებები შეაქვს აჭარის სოფლის მეურნეობის დარგის განვითარებაში.

  1. აჭარის სოფლის მეურნეობის პოლიტიკის დაგეგმარების ახალი ვერტიკალი – სოფლის მოსახლეობის ხმა პოლიტიკის შემუშავებისა და ბიუჯეტირების პროცესში!

აჭარის სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ინიციატივით, პირველად საქართველოში, შევქმენით რეგიონული პოლიტიკის დაგეგმარების ახალი ვერტიკალი „ა.მ.ა.გ.ი“. ეს არის აკრონიმი „აქტიურ მოქალაქეთა ადგილობრივი გაერთიანებისა“, რომელიც ცალკე აღებულ შემთხვევაში შედგება საშუალოდ 10-20 წევრისგან და წარმოადგენს კონკრეტულ ადმინისტრაციულ ერთეულებში შემავალი სოფლების ინტერესს  როგორც საჯარო სამსახურების, ასევე დონორი ორგანიზაციების წინაშე. აჭარის მასშტაბით, ჯამში, აქტიურ მოქალაქეთა 46 გაერთიანება შეიქმნა. „ა.მ.ა.გ.“-ის წევრებს ირჩევს თავად იმ სოფლების მოსახლეობა ვის ინტერესებსაც ისინი წარმოადგენენ. მოსახლეობა „ა.მ.ა.გ.“-ებს ანიჭებს უფლებამოსილებას ისაუბრონ კონკრეტული ადმინისტრაციული ერთეულის მაცხოვრებელთა სახელით.

 სამინისტროს სოფლის განვითარების დეპარტემენტის მიერ ჩატარებული მუშაობის საფუძველზე მოცემულ ჯგუფებთან თანამშრომლობით შემუშავებული იქნა „ა.მ.ა.გ.ების საჭიროებათა ნუსხა“ – ძირითადი გზამკვლევი სოფლად არსებული საჭიროებების კუთხით. დღეს ეს საჭიროებები სამინისტროს მიერ დაჯგუფებული და პრიორიტიზებულია ოთხი ძირითადი მიმართულების მიხედვით: ა) სოფლის მეურნეობა; ბ) სოფლის ეკონომიკა (გარდა სოფლის მეურნეობისა); გ) გარემოს დაცვა და ტყის რესურსი; და დ) განათლება, სოციალური და ინფრასტრუქტურული საკითხები;

დღევანდელი მდგომარეობით აჭარის სოფლის დასახლებების საჭიროებები დამუშავებულია და რეაგირებისთვის მიეწოდა აჭარის მთავრობის შესაბამის სამსახურებს. თავად აჭარის სოფლის მეურნეობის სამინისტრომ შესაბამისი ანალიზის საფუძველზე გავითვალისწინეთ ეს საჭიროებები 2017-2018 წლების პროგრამულ ბიუჯეტებში, რითაც ეს უკანასკნელი სრულად ფერმერთა მოთხოვნებზე და საჭიროებებზე ორიენტირებული გავხადეთ!

შეჯამების სახით, ხაზი მინდა გავუსვა მნიშვნელოვან გარემოებას – სოფლის მეურნეობის პოლიტიკის დაგეგმვის ნაწილში სოფლად მცხოვრები მოქალაქეების ხმა არასოდეს ყოფილა ასეთი ძლიერი და ისე მოსმენილი როგორც დღეს! „ა.მ.ა.გ.“-ი წარმოადგენს სამინისტროს პოლიტიკის დაგეგმვის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ვერტიკალს. იგი ეყრდნობა ევროკავშირის ქვეყნების საუკეთესო პრაქტიკას (ცნობილი LEADER ის სახელით) სადაც საჭიროებები და ინიციატივები ქვემოდან ზემოთ, ანუ ფერმერებიდან სოფლის მეურნეობის სამინისტროსკენ და ზოგადად მთავრობისაკენ მოედინება.

  1. ეფექტური აგრარული ექსტენციის მიწოდება.

აგრარული ექსტენცია ეს არის სოფლის მეურნეობის დარგში შესაბამისი ცოდნის მიწოდება ფერმერთათვის. წარმოების დაბალი ეფექტურობა, წარმოებული პროდუქტის დაბალი ხარისხი და მისი დაბალი კონკურენტუნარიანობა სწორედ ის გამოწვევებია როლებსაც აჭარის სოფლის მეურნეობის სამინისტრომ აგრარული ექსტენციის პროგრამა დავუპირისპირეთ. მისი ძირითადი დანიშნულებაა კონსულტაციების და ცოდნის გადაცემის გზით დაეხმაროს ფერმერებს ჩამოთვლილი საკითხების მოწესრიგებაში.

2017 წელს აჭარის სოფლის მეურნეობის სამინისტრომ აგრარული ექსტენციის მიწოდების ახალი მოდელი შევიმუშავაეთ და მის განხორცილებას შევუდექით. ეს მოდელი 2016 წლის ბოლოს ჩვენს მიერ განხილული იქნა საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტროში და სრული მხარდაჭერა ჰპოვა როგორც საპილოტე ვარიანტმა, რომელსაც წარმატების შემთხვევაში მნიშვნელოვანი ცვლილებების შეტანა შეუძლია მთელი ქვეყნის მასშტაბით. ახალი მოდელის თანახმად ექსტენციის მომსახურების მიწოდება არ ხდება თავად სამინისტროს მიერ, არამედ ეფექტურობის და შედეგების გაზრდის მიზნით გადატანილია კერძო და არასამთავრობო სექტორში. ჩვენ მიგვაჩნია, რომ სწორედ ასეთი მიდგომა უზრუნველყოფს ექსტენციის მიწოდებასა და მის შესრულებას შორის არსებული „ჩავარდნის“ აღმოფხვრას, რაც პირდაპირ უნდა აისახოს ესქტენციის შედეგზე – ანუ ფერმერთა მეურნეობებში წარმოებული პროდუქტის რაოდენობასა და ხარისხზე.

ექსტენციის მიწოდების ეს მოდელი მნიშვნელოვანია იმ კუთხითაც, რომ ის ხელს უწყობს კერძო და არასამთავრობო სექტორებში ექსტენციის საქმიანობის დამკვიდრებას და ამგვარად მათ ინსტიტუციურ გაძლიერებას. ეს მოდელი სრულად პასუხობს სერთაშორისო ორგანიზაციების ხედვას ექსტენციის სისტემაში კერძო, არასამთავრობო და საჯარო სამსახურების პარტნიორობის თაობაზე.

მოცემული მოდელის დანერგვის მიზნით აჭარის სოფლის მეურნეობის სამინისტროს აგრარული განვითარების დეპარტამენტის მიერ მომზადებული იქნა ექსტენციის სახელმძღვანელოები მემცენარეობაში, მეცხოველეობაში, მეფრინველეობასა და მეთევზეობაში. საანგარიშო პერიოდის განმავლობაში შესწავლილი იქნა 7,600-ზე მეტი ოჯახური მეურნეობა. ჩატარდა ძალიან დიდი სამუშაო ექსტენციის ფართობების და მათზე გაშენებული კულტურების დაზუსტების მიზნით.

2017 წლის ივლისიდან აჭარის ხუთივე მუნიციპალიტეტში დავიწყეთ ამ მოდელის შესაბამისად აგრარული ექსტენციის მიწოდება მემცენარეობასა და მეთევზეობაში. 2018 წელს ექსტენციის პროგრამაში დაგეგმილია მეცხოველეობის დარგის ჩართვაც.

სოფლის მეურნეობის დარგში ფერმერთათვის ცოდნის მიწოდების თვალსაზრისით განსაკუთრებით ხაზგასასმელია ა(ა)იპ აგროსერვის ცენტრის მიერ ჩატარებული სამ ათეულზე მეტი თემატური სემინარი, შეხვედრა და ტრენინგი. სწავლება კონსულტირებაში აქტიურადაა ჩაბმული როგორც თავად ფერმერები ასევე დარგის სპეციალისტები.

  1. ადგილობრივად წარმოებული სასოფლო სამეურნეო პროდუქტების რეალიზაციის სისტემის შექმნა.

დღეს ეს პროექტი აჭარის მთვარობისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ძალისხმევით ფართოდაა ცნობილი. მისი მთავარი მიზანი აჭარაში, სოფლის მეურნეობის სექტორში არსებული სისტემური პრობლემის – ფერმერების მიერ წარმოებული სასოფლო სამეურნეო პროდუქტის რეალიზაციის მოწესრიგებაა.

მიმდინარე ეტაპზე დასრულდა აჭარის სამ მუნიციპალიტეტში (ქობულეთი, ქედა, შუახევი) აგრომომსახურების ცენტრების აშენებისათვის ტერიტორიის გამოყოფა და სამინისტროს აგროპროექტების მართვის ცენტრის სარგებლობაში გადაცემა. დასასრულს უახლოვდება იგივე სამუშაოები ბათუმსა და ხულოშიც. დასრულდა აგრომომსახურების და ლოჯისტიკური ცენტრებისათვის საპროექტო დოკუმენტაციის მომზადება/შესყიდვა. მიმდინარე სატენდერო პროცედურები საშუალებას იძლევა აგრომომსახურებისა და ლოჯისტიკური ცენტრების ინფრასტრუქტურული სამუშაოები დაიწყოს აგვისტოს პერიოდში, ხოლო დასრულდეს 2017 წლის ნოემბერდეკემბერში.

რამოდენიმე სიტყვით მინდა შევეხო ამ პროექტის დეტალებს მათთვის ვისთვისაც ის უცნობია: მიუხედავად იმისა, თუ რა ფინანსური, ან რა მატერიალური და ინტელექტუალური რესურსი მიიმართება ფერმერებისა და ზოგადად სოფლის მეურნეობის დარგის გაჯანსაღებისკენ, ყველა ამ და სხვა ტიპის ძალისხმევის ეფექტი თავს იყრის ერთ, კრიტიკულ წერტილში – როგორ ახერხებს ფერმერი წარმოებული პროდუქტის რეალიზაციას. ეს კიდევ უფრო მნიშვნელოვანია იმ მოცემულობის პირობებში, როდესაც რეგიონის ფერმერული მეურნეობების აბსოლიტური ნაწილი მიკრო და მცირე ზომისაა, შესაბამისად ერთეული ფერმერის მიერ წარმოებული პროდუქტიც რაოდენობრივად ძალიან მცირეა და ამ თვალსაზრისით არ არის საინტერესო ბაზრისთვის. სწორედ წარმოებული პროდუქტის შეუფერხებელი რეალიზაცია არის ერთადერთი და ყველაზე ჯანსაღი სტიმულატორი ფერმერული მეურნეობების განვითარებისთვის. დღევანდელ დღეს ფერმერის მიერ წარმოებული პროდუქტის რეალიზაცია სისტემური პრობლემაა და დარგის განვითარების შემაფერხებელი ბარიერია.

სწორედ ზემოთ ხსენებული სისტემური პრობლემის მოგვარების მიზნით, სამინისტროს 2017 წლის პროგრამული ბიუჯეტიდან 2.7 მილიონი ლარი რეალიზაციის ალტერნატიული სისტემის ჩამოყალიბებაზე მივმართეთ. ახალი სისტემა წარმოდგენილი იქნება მუნიციპალიტეტებში მომსახურების ცენტრების სახით, სადაც

უზრუნველყოფილი სატრანსპორტო საშუალებებით, თავს მოიყრის აჭარის სოფლებში წარმოებული პროდუქტი. აქვე მოხდება ამ პროდუქტების დახარისხება, დაკალიბრება და თანამედროვე საბაზრო მოთხოვნების შესაბამისად შეფუთვა. მსგავსი სახით დამუშავებული პროდუქტი, საბოლოოდ, ქ.ბათუმში მოწყობილ მსხვილ ლოჯისტიკურ ცენტრში მოიყრის თავს. ამგვარად, შევქმნით მანამდე უპრეცენდენტო, უშუალოდ ფერმერთა მიერ წარმოებული პროდუქტებით მომარაგებულ ვაჭრობის საბითუმო წერტილს, რომელიც სრულად იქნება ფერმერთა და მათი გაერთიანებების განკარგულებაში. არსებული პრაქტიკიდან განსხვავებით მოცემული სისტემა საშუალებას მისცემს ფერმერს მიიღოს პროდუქტის გასაყიდი ფასის საშუალოდ 80%, ხოლო გასაყიდი ფასიდან 20%-ის ოდენობა უზრუნველყოფს თავად სისტემის მუშაობის ფინანსურ მდგრადობას. მნიშვნელოვანია, რომ დღეს, აგრარულ ბაზრობაზე ჩამოყალიბებული სისტემით, ფერმერი პროდუქტის რეალიზაციიდან გასაყიდის ფასის არაუმეტეს 30-50%ს ღებულობს, რისი მიზეზიც გადამყიდველების მხრიდან ამ ბაზრების 100%-იანი კოორდინაციაა.

როგორც ზემოთ ავღნიშნე, ამ ეტაპზე პროექტი განხორცილების პროცესშია. აჭარის სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სოფლის განვითარების დეპარტამენტის თანამშრომლები დიდ ძალისხმევას სწევენ როგორც თავად ფერმერების ცნობიერების ამაღლების და მათი მომზადების თვალსაზრისით, ასევე ამ სისტემისათვის რეალიზაციის ქსელის მომზადების კუთხით.

  1. აჭარის სოფლის მეურნეობის დარგის რესტრუქტურიზაცია.

აჭარის სოფლის მეურნეობის დარგი მრავალი კარგად ცნობილი გამოწვევის წინაშე დგას. დასკვნის სახით მოგახსენებთ, რომ იგი საჭიროებს მასშტაბურ რესტრუქტურიზაციას. ხოლო თავად რესტრუქტურიზაციაში ვგულისხმობთ როგორც ა) სტრატეგიული სასოფლო სამეურნეო დარგების გაძლიერებას, ასევე ბ) ტრადიციული სასოფლო სამეურნეო საქმიანობის დივერსიფიცირებას ახალი, მაღალეფექტური დარგების და მიმართულებების მხარდაჭერა-პოპულარიზაციის გზით; და გ) მუნიციპალიტეტებისათვის ახალი სასოფლო-სამეურნეო ფუნქციების მინიჭებას;

4.1. სწორედ მუნიციპალიტეტებისათვის ახალი სასოფლო-სამეურნეო ფუნქციების მინიჭების მიზნით 2017 წელს დაიწყო ისეთი მსხვილი პროექტი, როგორიცაა ქობულეთსა და ხელვაჩაურში სასათბურე აგროჰაბების შექმნა. სპეციალურად მოცემული პროგრამის ქვეშ, ქობულეთის მუნიციპალიტეტში გამოიყო 6 ჰექტარი ტერიტორია რომელზეც განთავსდება 2.5 ჰექტარი სასათბურე კომპლექსი, რამოდენიმე ათეული 500 და 1000 კვადრატული მეტრი სათბურების სახით. სათბურები

ექსპლუატაციაში შესვლის შემდეგ მართვაში გადაეცემა ფერმერებსა და მათ კოოპერატიულ გაერთიანებებს. სამინისტროს სისტემაში შემავალი ორგანიზაციები უზრუნველყოფს აგროჰაბის მხარდაჭერას მაღალკვალიფიცირებული მესათბურე სპეციალისტებით, ასევე დახმარებას გაუწევს მესათბურეებს პროდუქციის რეალიზაციის საკითხებში. ამ ეტაპზე დასრულებულია მიწის გამოყოფასა და რეგისტრაციასთან დაკავშირებული სამუშაოები, მიმდინარეობს აგროჰაბის მშენებლობის ტენდერში გამარჯვებულის გამოვლენა, ხოლო სამშენებლო სამუშაოების დაწყება აგვისტოს თვიდან არის შესაძლებელი. 2018 წელს დაგეგმილია მსგავსი მეურნეობის შექმნა ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტშიც.

4.2. მუნიციპალიტეტებში ტრადიციული სასოფლო სამეურნეო საქმიანობის დივერსიფიცირების მიზნით გრძელდება ახალი, მაღალეფექტური სასოფლო სამეურნეო კულტურების გაცნობა და დანერგვა. აღნიშნული მიმართულებით 2017 წლის პირველ კვარტალში შესყიდული და მოსახლეობაზე მიწოდებული იქნა 25,000 ძირზე მეტი ამერიკული ჩანდლერის ჯიშის კაკალი.

აჭარის მაღალმთიანეთში მრავალწლიანი ნარგავების გაშენების პროგრამა მნიშვნელოვანია ნიადაგის ეროზიული პროცესების შეჩერების თვალსაზრისითაც.

ტრადიციული მეურნეობების დივერსიფიცირებაზეა მიმართული მაღალეფექტური ერთწლიანი კულტურების პოპულარიზაციის ფარგლებში, მაღალმთიანი აჭარისთვის ნიორის პროგრამის განხორციელება. 2016 წელს, შესწავლისა და დაკვირვების მიზნით ჩატარებულ სადემონსტრაციო ნაკვეთებზე უკრაინული ჯიშის „ლუბაშას“ სათესლე მასალამ ჰექტარზე საშუალოდ 10 ტონიანი მოსავალი აჩვენა. 2016 წლის შემოდგომაზე აჭარაში მოწეული ნიორი პირველად იქნა ექსპორტირებული საზღვარგარეთ.

ახალი კულტურების გაცნობის მიზნით ხაზგასასმელია ა(ა)იპ აგროსერვის ცენტრის მიერ წარმოებული საცდელ სადემოსტრაციო საქმიანობა ჩაქვისა და გვარა-ხუცუბნის მეურნეობებში ციტრუსოვან, კენკროვან, ვაზის და სხვა მრავალწლიან კულტურებთან მიმართებაში.

4.3. სტრატეგიული სასოფლო სამეურნეო დარგების გაძლიერების მიზნით 2017 წლის პირველ კვარტალში, მაღალმთიან აჭარაზე, ძირითადად კი ხულოს მუნიციპალიტეტზე, აგროპროექტების მართვის ცენტრის მიერ თანადაფინანსების პრინციპით მიწოდებული იქნა 101 ტონა ჰოლანდიური კარტოფილის, „სილვანას“ ჯიშის, „ა“ კატეგორიის სათესლე მასალა ორგანულ და მინერალურ სასუქებთან კომპლექტში. მოგეხსენებათ, 2016 წელს საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სამეცნიერო კვლევითმა ცენტრმა განახორციელა 16 სხვადასხვა ჯიშის კარტოფილზე დაკვირვება აჭარის მაღალმთიანეთში, კარტოფილის კიბოსადმი მედეგი ჯიშების გამოვლენის მიზნით. „სილვანა“ სწორედ ერთ-ერთია იმ ექვსი ჯიშიდან რომელმაც სასურველი შედეგი აჩვენა.

განსაკუთრებით ხაზგასასმელია მეცხოველეობის დარგში გადადგმული ნაბიჯები. ქობულეთში, აგროსერვისცენტრის მიერ დასრულდა პირველი ვეტერინარული კლინიკის მშენებლობა. ეს არის 60 კვადრატზე განთავსებული თანამედროვე სივრცე სრულად აღჭურვილი და მომზადებული როგორც მედიკამენტების კუთხით ასევე შესაბამისი ქირურგიული თუ სხვა ტიპის მომსახურების მიწოდებისთვის. მსგავსი ტიპის კლინიკა ამავე წელს აშენდება ხულოს მუნიციპალიტეტშიც.

აქვე მინდა ვახსენო აჭარის მთავრობის თავჯდომარის გადაწყვეტილებით, მაღალმთიან აჭარაში, 2016 წლის მეოთხე კვარტალში, ხულოს მუნიციპალიტეტის მიერ დაწყებული სასაკლაოების სუბსიდირების პროგრამა, რომელიც 2017 წელშიც წარმატებით მიმდინარეობს. შედეგად, მცირე ფინანსური დანახარჯების პირობებში, სასაკლაოზე დაკლული პირუტყვის რაოდენობა გაორმაგდა! ვფიქრობ ეს ინდიკატორი ყველაზე  ნათლად ასახავს ხორცპროდუქტების უსაფრთხოების უზრუნველყოფასთან დაკავშირებით მიღებული გადაწყვეტილების ეფექტს. დამეთანხმება ჩემი კოლეგები, რომ აჭარის სოფლის მეურნეობის სამინისტროს მნიშვნელოვანი წვლილი აქვს შეტანილი ამ პროგრამის ამოქმედებაში.

მოგეხსენებათ, აჭარის სოფლის მეურნეობაში მეციტრუსეობას განსაკუთრებული ადგილი უჭირავს. ციტრუსის დარგის რესტრუქტურიზაციის მიზნით, მსხმოიარობისა და შესაბამისად კრეფის სეზონის გახანგრძლივების მიზნით, ასევე პირველ რიგში მეციტრუსე ფერმერების შემოსავლების ზრდის მიზნით 2017 წელს დავიწყეთ აგროსერვის ცენტრის ჩაქვის საცდელ სადემონსტრაციო მეურნეობის სადედე მეურნეობად გარდაქმნა და მის სიძლავრეებზე ზრუნვა. დაგეგმილი სამუშაოების ფარგლებში სადედე მეურნეობა რამოდენიმე წლის პერსპექტივაში საშუალებას მოგვცემს მივაღწიოთ იმ მდგომარეობას, როდესაც ყოველწლიურად საშუალოდ

300.000 ძირი ადრეული მსხმოიარობის მანდარინის ნერგის წარმოების საშუალება გვექნება. უკვე მიმდინარე წელს 100.000 ძირი ადრე მსხმოიარე მანდარინის ნერგი დაიმყნობა, ხოლო 2018 წელს ისინი ფერმერებს მიწოდება. 

სტრატეგიული დარგების გაძლიერების მიზნით განხორცილებული ღონისძიებებიდან, აღსანიშნავია დღევანდელი მდგომარეობით აჭარის ტერიტორიაზე 2,500 ჰექტარამდე თხილის პლანტაციის შეწამვლა საშიში მავნებელის აზიური ფაროსანას წინააღმდეგ, ამ უკანასკნელის პოპულაციის შემცირებისა და კონტროლის მიზნით. წელს, ჯამში დაგეგმილია 3,750 ჰექტარამდე თხილის პლანტაციის შეწამვლა.

  1. სასოფლო-სამეურნეო წარმოების საშუალებებზე და აგრარულ დარგში ფინანსურ რესურსებზე ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა.

სასოფლო-სამეურნეო წარმოების საშუალებებზე და აგრარულ დარგში ფინანსური რესურსებზე ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფის მიზნით 2017 წლის მაისში რამოდენიმე თვიანი მუშაობის შედეგად წარმატებით განხორციელდა აგრომარკეტის პროექტი. ქობულეთში, გვარაში, 1000 მ2 ანგარის ტერიტორიაზე განთავსებული იქნა 20-ზე მეტი სხვადასხვა სასოფლო სამეურნეო საშუალებების მწარმოებლები და იმპორტიორები.

აგრომარკეტის გახსნა მნიშვნელოვანია იმის გათვალისწინებით, რომ ფერმერებს გააჩნდათ როგორც სასოფლო სამეურნეო საშუალებების ასევე მათი მიმწოდებლების ძალზე შეზღუდული არჩევანი. ცალკეული საჭიროების შეძენის მიზნით მათ სხვა რეგიონებშიც კი უხდებოდათ გამგზავრება. შეზღუდული იყო ახალ ტეგნოლოგიებზე წვდომაც, რომ არაფერი ვთქვათ მათ შესახებ ინფორმაციის გავრცელებაზე.

მაშინ, როდესაც აგრომარკეტის პროექტი განხორციელდა ყოველგვარი მატერიალური დანახარჯის გარეშე(!), მნიშვნელოვნად გაიზარდა ხელმისაწვდომობაც, სასოფლო სამეურნეო საშუალებების მრავალფეროვნებაც და მათი მიმწოდებელი კომპანიების არჩევანიც. ა(ა)იპ აგროსერვის ცენტრის მიერ გამოყოფილ სივრცეში – აგრომარკეტში ფერმერებს საშუალება აქვთ შეიძინონ მათთვის საჭირო ფაქტიურად ნებისმიერი საშუალება. აგრომარკეტში მოქმედი ფინანსური კომპანიები კი  ფერმერებს იქ განთავსებული საშუალებების განვადებით შეძენას სთავაზობენ.

აგრომარკეტის შესახებ ინფორმაციის მიწოდების მიზნით აგროსერვის ცენტრის მიერ რეგულარულად ხორციელდება საინფორმაცო ტურები აჭარის ხუთივე მუნიციპალიტეტიდან.

  1. ციტრუსის რეალიზაციის ხელშეწყობა და ახალი ბაზრების მოძიება.

2016 წლის 30 ოქტომბერს, ქობულეთში, აჭარის სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ორგანიზებით ციტრუსის პირველი საერთაშორისო ფორუმი ჩატარდა. ფორუმს 8 ქვეყნის 19 მსხვილი ექსპორტიორი კომპანია დაესწრო. ამ და სხვა მიზნობრივად ჩატარებული სამუშაოების შედეგად  (მათ შორის მნიშვნელოვანი იყო შუა აზიის და აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნებში ადგილზე ჩატარებული შეხვედრები და საინფორმაციო-გაცნობითი ტიპის სამუშაოები საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს ჩართულობით) ქართული მანდარინი პირველად მოხვდა ევროკავშირის ბაზარზე (პოლონეთი)! ასევე, მარავალწიანი პაუზის შემდეგ დაბრუნდა შუა აზიის ისეთ ბაზრებზე როგორიცაა უზბეკეთი და ყირგიზეთი. 2017 წლის პირველ და მეორე კვარტალში სამინისტრომ კვლავ განახორციელა საინფორმაციო შეხვედრები შუა აზიის ქვეყნებში. შედეგად, ექსპორტით დაინტერესებული ქვეყების რიცხვს შუა აზიიდან შეუერთდა ტაჯიკეთი, ხოლო ევროკავშირის ქვეყნებიდან  ბალტიისპირეთის სახელმწიფოები. მიმდინარე წელს განსაკუთრებით დამაიმედებელია ბელორუსიის მზარდი ინტერესი ქართული მანდარინის მიმართ.

ციტრუსის სეზონზე საუბრის დროს არ შემიძლია არ შევეხო წარმატებით ჩატარებულ 2016-2017 წლის სეზონს. აღნიშნულ პერიოდში საქართველოდან ექსპორტირებული იქნა 30.000 ტონამდე მანდარინის ნაყოფი, რომელთა 95% სწორედ აჭარაზე მოდის, ხოლო გადამუშავებული იქნა 14.000 ტონაზე მეტი არასტანდარტული მანდარინის ნაყოფი. ციტრუსის ნაყოფის მიღებასა და შეფუთვაზე მუშაობდა 32 მიმღებ დამახარისხებელი საწარმო – მათ შორის ოთხი მსხვილი ქარხანა.

მიუხედავად მკაცრი კლიმატური პირობებისა და ისეთი  გაუთვალისწინებელი, შემაფერხებელი მოვლენებისა, როგორიც იყო ფოთის პორტის მოსილვა, შესაბამისად პორტის მუშაობაში ორ კვირიანი წყვეტა, ასევე სატვირთო ავტომანქანების შეზღუდული გადაადგილებება როგორც გზებზე დიდთოვლობის მიზეზით ასევე სარფის საბაჟოს სარემონტო სამუშაოებთან დაკავშირებით, აჭარის სოფლის მეურნეობის სამინისტრომ ციტრუსის სეზონი ჩაატარა ძალზედ ორგანიზებულად, გართულებებისა და პრობლემების გარეშე. ციტრუსის სეზონის წარმატებით ჩატარებაში განსაკუთრებული როლი შეასრულა საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტროს პროექტების მართვის სააგენტოს მუშაკებმა გამოცდილების გაზიარებისა და კონსულტაციების გაწევის გზით, რისთვისაც მათ განსაკუთრებული მადლობა მინდა გადავუხადო.

საერთაშორისო დონორ ორგანიზაციებთან თანამშრომლობა

საანგარიშო პერიოდში, სამინისტროს ძალისხმევით და უშუალო ჩართულობით აჭარის რეგიონში დაიწყო როგორც ახალი პროექტების განხორცილება, ასევე წარმატებით მიმდინარეობს ადრე დაწყებული პროექტები. მათ შორის აღსანიშნავია:

 1.მსხვილი პროექტები რომლებიც დაიწყო საანგარიშო პერიოდში :

1.1. CENN – კავკასიის გარემოსდაცვითი არასამთავრობო ორგანიზაციების ქსელი, ევროპის კავშირის მიერ დაფინანსებული პროექტის ENPARD2-ის ფარგლებში, 2017 წლის ივნისიდან შეუდგა პროგრამის: „ქედის მუნიციპალიტეტის ადგილობრივი რესურსებისა და პოტენციალის ოპტიმალური გამოყენება სოფლის განვითარებისათვის“ განხორცილებას, მთლიანი ბიუჯეტით: 2 მილიონი ევრო;

1.2. საქრთველოს კარიტასი (Caritas Georgia) ასევე ევროპის კავშირის მიერ დაფინანსებული ENPARD2-ის პროექტის ფარგლებში 2017 წლის ივნისიდან შეუდგა პროექტის: „სოფლის განვითარების და დივერსიფიკაციის ხელშეწყობა ხულოს მუნიციპალიტეტში“ გახორციელებას, საერთო ბიუჯეტით 2 მილიონი ევრო;

1.3. ა(ა)იპ აგროსერვის ცენტრმა ავსტრიის განვითარების ფონდთან (ADA)  და სომხეთის აგრო ბიზნესისა და სოფლად განვითრების ცენტრთან (CARD) ერთად 2016 წლის ივლისში დაიწყო პროექტი „ცხოველთა ჯანმრთელობის მართვა საქართველოში“. პროექტის ფარგლებში, ქობულეთის და ხულოს მუნიციპალიტეტებში ვეტერინარული კლინიკების მშენებლობა და აღჭურვაა გათვალისწინებული. პროექტი ითვალისწინებს ასევე ვეტერინარების პროფესიულ გადამზადებას. პროექტის საერთო ბიუჯეტი 144 ათასი ევროა.

1.4. ლატვიის, ჩეხეთის და სლოვაკეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროების, ასევე შვეიცარიის თანამშრომლობისა და განვითარების სააგენტოს მიერ განხორციელდა არაერთი პროექტი მეფუტკრეობისა და მეცხოველეობის დარგში მომუშავე ფერმერების გადამზადებასა და აღჭურვასთან დაკავშირებით.

 2.მსხვილი პროქტები  რომლებიც  დაიწყო  საანგარიშო  პერიოდამდე  და  წარმატებით მიმდინარეობს:

2.1. გაეროს განვითარების პროგრამის (UNDP) მიერ ხორციელდება ევროპის კავშირის დაფინანსებული პროექტი ENPARD-ის მეორე ფაზა აჭარაში საერთო ბიუჯეტით 1 მილიონ ასორმოცდაორი ათასი ევრო;

2.2. გაეროს განვითარების პროგრამის (UNDP) მიერ ხორციელდება აჭარის მთავრობის დაფინანსებული პროექტი „მდგრადი სოფლის მეურნეობა აჭარაში“ საერთო ბიუჯეტით 1 მილიონ სამასი ათასი ლარი;

შეგნებულად არ ჩავუღრმავდები ზემოთ დასახელებული პროექტების დეტალურ აღწერას. ხაზს გავუსვამ მხოლოდ ერთ გარემოებას – ეს პროექტები მნიშვნელოვანი სიკეთის მომტანია რეგიონისთვის, როგორც სოფლის მეურნეობის, ასევე სოფლის განვითარების თვალსაზრისით. ჩამოთვლილი პროექტების განხორცილება აჭარის სოფლის მეურნეობის სამინისტროსთან მჭიდრო თანამშრომლობით მიმდინარეობს.

 აჭარის სოფლის მეურნეობის სამინისტროს მომავალი გეგმები

ერთი წლის მუშაობის შედეგებიდან, ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი მონაპოვარი სწორედ აჭარის სოფლის მეურნეობის დარგის დაგეგმილი განვითარებაა. ეს განვითარება ჩვენს მიერ სამ მნიშვნელოვან საყრდენზე აგებული. ესენია:

 აჭარის სოფლის მეურნეობის 2017 – 2020 წლების განვითარების სტრატეგია;  აჭარის სოფლის განვითარების სტრატეგია 2017 – 2020 წლები;  ა.მ.ა.გ.-ების (აქტიურ მოქალაქეთა ადგილობრივი გაერთიანებების) საჭიროებები;

სწორედ ამ ჭრილში სამინისტროს და მის სისტემაში შემავალი ორგანიზაციების მომავალი საქმიანობა მოკლე სახით შესაძლებელია შემდეგი გეგმით წარმოგიდგინოთ:

  1. ფერმერების ხელშეწყობა წარმოებული პროდუქტების რეალიზაციის თვალსაზრისით: – აგროლოჯისტიკური ცენტრების ექსპლუატაციაში შეყვანა (2017); – ფერმერთა მიერ წარმოებული სასოფლო სამეურნეო პროდუქტის რეალიზაცია (2017 – 2020); 2. ფერმერების ხელშეწყობა სოფლის მეურნოების საქმიანობიდან მეტი შემოსავლების მიღების მიზნით: – სასათბურე მეურნეობების განვითარების ხელშეწყობა (2017-2020); – მაღალეფექტური მრავალწლიანი ნერგების გაშენებაში ხელშეწყობა (2017-2020); – მაღალეფექტური ერთწლიანი კულტურების წარმოებაში ხელშეწყობა (2017-2020); – მეაბრეშუმეობის დარგის აღდგენა-განვითარება (2018-2020); – ჩაის პლანტაციების რეაბილიტაციის პროგრამა (2018-2020); – მექანიზაციის დარგის განვითარების ხელშეწყობა (2017-2020); – თაფლოვანი მცენარეების გაშენების ხელშეწყობა (2018-2020); – ციტრუსის რეალიზაციის ხელშეწყობა(2017-2020); 3. ფერმერების ხელშეწყობა სასოფლო სამეურნეო პროდუქტების ხარისხიანად და მართებული აგროტექნოლოგიებით წარმოებაში: – ექსტენციის პროგრამის მიწოდება მემცენარეობაში (2017-2020); – ექსტენციის პროგრამის მიწოდება მეთევზეობაში (2017-2020); – ექტსენციის პროგრამის მიწოდება მეცხოველეობაში (2018-2020); – ექტსენციის პროგრამის მიწოდება მეფუტკრეობაში (2018-2020); – ექსტენციის პროგრამის მიწოდება მეფრინველეობაში (2019-2020); 4. სოფლის მეურნეობის დარგში მოქმედი საწარმოების ხელშეწყობის მიზნით: – საერთაშორისო სტანდარტების დანერგის ხელშეწყობა (2018-2020); – ხელშეწყობა დაფინანსებისა და პროექტების დანერგვის საქმეში (2017-2020); – რძის შემკრები პუნქტების აშენება და აღჭურვა (2018-2020); – ადგილობრივი პროდუქტების პოპულარიზაციის ღონისძიებები (2017-2020); – აგრომარკეტის განვითარებისა მუშაობის ხელშეწყობა (2017-2020); 5. სამეცნიერო, საგანმანათლებლო და სასწავლო საქმიანობის ხელშეწყობის მიზნით: – სტუდენტების ანაზღაურებადი სტაჟირების პროგრამა (2017-2020); – აგრარული დარგის სპეციალისტების სტაჟირება და გადამზადება (2017-2020); – ახალი ტექნოლოგიების გაცნობა, დემონსტრირება და დანერგვა (2017-2020); – სამეცნიერო და სხვა ტიპის კვლევების დაფინანსება (2017-2020); 6. ლაბორატორიული კვლევების წარმოება (2017-2020); 7. დარგის შემდგომ განვითარებაზე მიმართული საქმიანობა (2017-2020); 8. სოფლის განვითარების მიმართულებით მიმართული საქმიანობა (2017-2020); 9. ა.მ.ა.გ.-ების პროგრამის შემდგომი განვითარება (2017-2020);

როგორც ღონისძიებებზე მითითებული წლებიდან არის ნათელი, მრავალი ამ პროგრამიდან სწორედ ახლა მიმდინარეობს და მისი გაგრძელება დაგეგმილია შემდგომ პერიოდშიც, ხოლო ცალკეული საქმიანობის დაწყება დაგეგმილია მომავალი წლიდან.

დასკვნითი ნაწილი

მადლობას მოგახსენებთ გამოჩენილი ინტერესისთვის. იმედია ამ მოკლე ანაგარიშით შევძელი გადმომეცა ერთი წლის განმავლობაში გაწეული საქმიანობა როგორც ჩატარებული სამუშაოს ასევე ამ სამუშაოს მნიშვნელობისა და დატვირთვის ჭრილში. კიდევ ერთხელ ვსარგებლობ საშუალებით და მადლობას ვეუბნები ყველას ვინც ამ პერიოდში ჩვენთან ერთად შრომობდა, გვეხმარებოდა, გვერდში გვედგა და გვამხნევებდა.

იმ შემთხვევაში თუ გაგიჩნდებათ შეფასების ან კომენტარების გაკეთების სურვილი, შეგიძლიათ მომწეროთ ელექტრონულ მისამართზე: l.komakhidze@moa.ge ასევე, ნებისმიერ დროს შეგიძლიათ მობრძანდეთ აჭარის სოფლის მეურნეობის სამინისტროში შემდგომი დიალოგისთვის.

ლაშა კომახიძე აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის  სოფლის მეურნეობის მინისტრი

აჭარის სოფლის მეურნეობის სამინისტრო მ. კომახიძის 119, ბათუმი, საქართველო

19 ივლისი, 2017 წელი

http://adjara.gov.ge/uploads/Docs/3d9916d431434bc8b1fead719a8d.pdf