სა­ინ­ვეს­ტი­ციო სის­ტე­მა კო­ო­პე­რა­ტი­ვე­ბის ფი­ნან­სუ­რი მხარ­და­ჭე­რის­თ­ვის

ახა­ლი გა­მოწ­ვე­ვე­ბის მი­მართ ადექ­ვა­ტუ­რი ღო­ნის­ძი­ე­ბე­ბის გა­ტა­რე­ბის გა­რე­შე ქვე­ყა­ნა აღ­მოჩ­ნ­დე­ბა „კე­თი­ლი ზრახ­ვე­ბის მქო­ნე ტი­რა­ნი­ის” (ე­რიკ რე­ი­ნერ­ტი, ჰარ­ვარ­დის უნი­ვერ­სი­ტე­ტის პრო­ფე­სო­რი) გავ­ლე­ნის ქვეშ, ანუ გვექ­ნე­ბა დის­ფუნ­ქ­ცი­უ­რი ეკო­ნო­მი­კა, რო­მე­ლიც ვერ ქმნის ძი­რე­უ­ლი ცვლი­ლე­ბე­ბი­სათ­ვის სა­ჭი­რო ინ­ს­ტ­რუ­მენ­ტებს და რო­მელ­საც არ შეს­წევს ქვეყ­ნის დაჩ­ქა­რე­ბუ­ლი გან­ვი­თა­რე­ბის­თ­ვის აუცი­ლე­ბე­ლი სწო­რი პო­ლი­ტი­კის გა­ტა­რე­ბის უნა­რი.

მიმ­დი­ნა­რე პე­რი­ოდ­ში ქარ­თუ­ლი სოფ­ლის მდგო­მა­რე­ო­ბა კი­დევ უფ­რო აძ­ლი­ე­რებს აგ­რა­რუ­ლი სექ­ტო­რის აქ­ტი­უ­რი და კარ­გად გა­აზ­რე­ბუ­ლი მხარ­და­ჭე­რის მო­ტი­ვა­ცი­ას რო­გორც სა­ხელ­მ­წი­ფოს, ასე­ვე სა­ერ­თა­შო­რი­სო ორ­გა­ნი­ზა­ცი­ე­ბი­სა და კერ­ძო სექ­ტო­რის მხრი­დან.

აგ­რა­რუ­ლი სფე­როს გან­ვი­თა­რე­ბა და­მო­კი­დე­ბუ­ლია სა­სოფ­ლო-სა­მე­ურ­ნეო სა­წარ­მო­ე­ბის ფი­ნან­სურ-ეკო­ნო­მი­კურ მდგრა­დო­ბა­ზე. მა­თი დახ­მა­რე­ბა კი თა­ვის მხრივ მნიშ­ვ­ნე­ლოვ­ნად არის და­მო­კი­დე­ბუ­ლი რიგ კონ­კ­რე­ტულ სა­კითხებ­ზე, რო­მელ­თა შო­რის ძი­რი­თა­დია ხელ­შეწყო­ბის ფორ­მე­ბი­სა და მიმ­ღე­ბი სუ­ბი­ექ­ტის სწო­რად გან­საზღ­ვ­რა, რაც უზ­რუნ­ველ­ყოფს ფი­ნან­სუ­რი და ორ­გა­ნი­ზა­ცი­უ­ლი რე­სურ­სე­ბის მიზ­ნობ­რივ მარ­თ­ვას.
წარ­მა­ტე­ბუ­ლი ეკო­ნო­მი­კის მქო­ნე ქვეყ­ნებ­მა სა­ხელ­მ­წი­ფო ხელ­შეწყო­ბი­სა და და­ფი­ნან­სე­ბის პრი­ო­რი­ტე­ტულ მი­მარ­თუ­ლე­ბად სწო­რედ კო­ო­პე­რა­ცი­ულ საწყი­სებ­ზე ფუნ­ქ­ცი­ო­ნი­რე­ბა­დი ორ­გა­ნი­ზა­ცი­ე­ბის ხელ­შეწყო­ბა მი­იჩ­ნი­ეს, რად­გან მხო­ლოდ კო­ო­პე­რი­რე­ბის სა­შუ­ა­ლე­ბით არის შე­საძ­ლე­ბე­ლი ორი საწყი­სის გა­ერ­თი­ა­ნე­ბა: სა­კუთ­რე­ბის, რო­მე­ლიც აძ­ლევს მის მფლო­ბელს არ­ჩე­ვა­ნის თა­ვი­სუფ­ლე­ბას და მას­შ­ტა­ბუ­რი წარ­მო­ე­ბის, რო­მე­ლიც გა­ნა­პი­რო­ბებს ერთის მხრივ — ტექ­ნი­კურ და ეკო­მო­მი­კურ უპი­რა­ტე­სო­ბას და მე­ო­რეს მხრივ — სა­სა­ქონ­ლო და სა­ფი­ნან­სო ბაზ­რებ­ზე ავ­ტო­რი­ტეტ­სა და წო­ნას.
სა­ქარ­თ­ვე­ლოს აგ­რა­რუ­ლი სექ­ტო­რის არ­სე­ბი­თი მდგო­მა­რე­ო­ბი­დან გა­მომ­დი­ნა­რე, რაც ძი­რი­თა­დად და­კავ­ში­რე­ბუ­ლია 750 000-მდე მი­წის წვრილ ­მე­სა­კუთ­რე­თა მცი­რე­მას­შ­ტა­ბი­ან სა­მე­ურ­ნეო საქ­მი­ა­ნო­ბას­თან, მხო­ლოდ კო­ო­პე­რა­ცი­უ­ლი, ანუ ეკო­ნო­მი­კუ­რი და სო­ცი­ა­ლუ­რი სო­ლი­და­რო­ბის სის­ტე­მის ხელ­შეწყო­ბით არის შე­საძ­ლე­ბე­ლი აგ­რა­რულ რე­გი­ო­ნებ­ში სი­ღა­რი­ბის დაძ­ლე­ვი­სა და ჯან­სა­ღი სა­შუ­ა­ლო ფე­ნის ჩა­მო­ყა­ლი­ბე­ბის რთუ­ლი პრო­ცე­სის გან­ხორ­ცი­ე­ლე­ბა. კო­ო­პე­რი­რე­ბის გა­რე­შე მცი­რე ფერ­მე­რუ­ლი მე­ურ­ნე­ო­ბე­ბის არ­სე­ბო­ბა შე­საძ­ლე­ბე­ლია მხო­ლოდ და­ბალ­ტექ­ნო­ლო­გი­ურ დო­ნე­ზე, რაც, სა­ბო­ლოო ან­გა­რი­შით, ვე­რა­ნა­ი­რად ვერ უზ­რუნ­ველ­ყოფს მათ სა­მე­წარ­მეო გან­ვი­თა­რე­ბას.
კო­ო­პე­რა­ტი­ვი არის მრა­ვალ­გან­ზო­მი­ლე­ბი­ა­ნი გა­ერ­თი­ა­ნე­ბა, რო­მე­ლიც ქმნის მაკ­რო და მიკ­რო­ე­კო­ნო­მი­კურ სიმ­ძ­ლავ­რე­ებს ქვე­ყა­ნა­ში. მი­სი წარ­მა­ტე­ბა აიხ­ს­ნე­ბა გა­უმ­ჯო­ბე­სე­ბუ­ლი ეკო­ნო­მი­კუ­რი და სო­ცი­ა­ლუ­რი გა­რე­მო­თი. კო­ო­პე­რა­ცი­უ­ლი სის­ტე­მა ახორ­ცი­ე­ლებს ბა­ზარ­ზე მაკ­რო­ე­კო­ნო­მი­კურ სტა­ბი­ლი­ზა­ცი­ას პრო­დუქ­ცი­ის ხა­რის­ხის, უვ­ნებ­ლო­ბის, მიკ­ვ­ლე­ვა­დო­ბის და მდგრა­დი ფის­კა­ლუ­რი და მო­ნე­ტა­რუ­ლი ბა­ლან­სის სა­ხით, მიგ­რა­ცი­ის შე­ჩე­რე­ბას, სოფ­ლის ინ­ფ­რას­ტ­რუქ­ტუ­რის გან­ვი­თა­რე­ბას, ახა­ლი სა­მუ­შაო ად­გი­ლე­ბის შექ­მ­ნას, მყა­რი და სტა­ბი­ლუ­რი სა­წარ­მოო ფაქ­ტო­რე­ბის დამ­კ­ვიდ­რე­ბას, და­ცუ­ლი აგ­რო­ე­კო­ლო­გი­უ­რი და ბი­ო­ლო­გი­უ­რი წარ­მო­ე­ბის და ინო­ვა­ცი­უ­რი ტექ­ნო­ლო­გი­ე­ბის და­ნერ­გ­ვას.

სოფ­ლად კო­ო­პე­რა­ცი­უ­ლი სა­წარ­მო­ე­ბის ინ­ტენ­სი­უ­რი გან­ვი­თა­რე­ბის აქ­ტუ­ა­ლო­ბას გან­სა­კუთ­რე­ბით აძ­ლი­ე­რებს ის გა­რე­მო­ე­ბა, რომ ბო­ლო 25 წლის გან­მავ­ლო­ბა­ში აგ­რა­რუ­ლი სექ­ტო­რის ფუნ­ქ­ცი­ო­ნი­რე­ბის ეკო­ნო­მი­კუ­რი ანა­ლი­ზი ნათ­ლად წარ­მო­ა­ჩენს ქარ­თუ­ლი სოფ­ლი­სა და მი­სი მო­სახ­ლე­ო­ბის ყვე­ლა­ზე მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვან პრობ­ლე­მას: სოფ­ლის მე­ურ­ნე­ო­ბის პრო­დუქ­ცი­ის მწარ­მო­ებ­ლებს ფაქ­ტობ­რივად შეზღუ­დუ­ლი აქვთ სა­რე­ა­ლი­ზა­ციო ბაზ­რებ­ზე წვდო­მის შე­საძ­ლებ­ლო­ბა. მა­თი პრო­დუქ­ცი­ის შეს­ყიდ­ვა ძი­რი­თა­დად ხდე­ბა ერ­თის მხრივ — შუ­ა­მა­ვა­ლი, გა­დამ­ყიდ­ვე­ლი პი­რე­ბი­სა და კომ­პა­ნი­ე­ბის, მე­ო­რეს მხრივ — გა­დამ­მუ­შა­ვე­ბე­ლი სა­წარ­მო­ე­ბის მი­ერ, რომ­ლე­ბიც ძი­რი­თა­დად წარ­მოდ­გე­ნი­ლი არი­ან შეზღუ­დუ­ლი პა­სუ­ხის­მ­გებ­ლო­ბის სა­ზო­გა­დო­ე­ბის (შპს) ორ­გა­ნი­ზა­ცი­ულ-სა­მარ­თ­ლებ­რი­ვი ფორ­მის სა­ხით. ისი­ნი პრაქ­ტი­კუ­ლად გა­და­იქ­ც­ნენ ბა­რი­ე­რად გლე­ხო­ბა­სა და თა­ვი­სუ­ფალ ბა­ზარს შო­რის და ამის ძი­რი­თა­დი მი­ზე­ზი შპს-ები­სა და მო­გე­ბა­ზე ორი­ენ­ტი­რე­ბუ­ლი სხვა ორ­გა­ნი­ზა­ცი­უ­ლი ფორ­მე­ბის სავ­სე­ბით გა­სა­გე­ბი ბუ­ნებ­რი­ვი ინ­ტე­რე­სე­ბია — სა­კუ­თა­რი მო­გე­ბის გაზ­რ­დის მიზ­ნით შე­ის­ყი­დონ აგ­რო­ნედ­ლე­უ­ლი რაც შე­იძ­ლე­ბა და­ბა­ლი ფა­სით. სხვა სიტყ­ვე­ბით. რომ ვთქვათ, ხდე­ბა გლე­ხის სრუ­ლი ექ­ს­პ­ლუ­ა­ტა­ცია: გლეხს, პრაქ­ტი­კუ­ლად, არ აქვს იმის სა­შუ­ა­ლე­ბა, რომ გა­ი­სად ამ დროს ერ­თი ლა­რით უფ­რო მდი­და­რი იყოს, ვიდ­რე დღეს არის.

სა­წარ­მოო ურ­თი­ერ­თო­ბა­თა ასე­თი ფორ­მის გან­ვი­თა­რე­ბის ხელ­შეწყო­ბა, რო­მელ­ზეც სა­ხელ­მ­წი­ფო პროგ­რა­მე­ბის — „შე­ღა­ვა­თი­ა­ნი აგ­როკ­რე­დი­ტი“, „აწარ­მოე სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში“ — ძი­რი­თა­დი რე­სურ­სე­ბია მი­მარ­თუ­ლი, გლე­ხო­ბი­დან პრო­დუქ­ცი­ის შემ­ს­ყიდ­ვე­ლი, მხო­ლოდ სა­კუ­თარ მო­გე­ბა­ზე ორი­ენ­ტი­რე­ბუ­ლი ორ­გა­ნი­ზა­ცი­ე­ბის გაძ­ლი­ე­რე­ბას ხმარ­დე­ბა, რაც სა­ბო­ლოო ან­გა­რი­შით, სოფ­ლის მო­სახ­ლე­ო­ბის­თ­ვის მხო­ლოდ უკუ­შე­დე­გის მომ­ტა­ნი გახ­დე­ბა, რად­გან გლე­ხები, სუს­ტი და და­უც­ვე­ლი პო­ზი­ცი­ე­ბის გა­მო იძუ­ლე­ბუ­ლნი არი­ან და­თან­ხ­მ­დ­ნენ გა­დამ­მუ­შა­ვე­ბე­ლი სა­წარ­მო­ე­ბის მი­ერ, უმე­ტე­სად კარ­ტე­ლუ­რი შე­თან­ხ­მე­ბე­ბით და­წე­სე­ბულ ნედ­ლე­უ­ლის შეს­ყიდ­ვის დის­კ­რი­მი­ნა­ცი­ულ, და­ბალ ფა­სებს, რაც ხშირ შემ­თხ­ვე­ვა­ში ვერ ანაზღა­უ­რებს თვით ამ პრო­დუქ­ცი­ის წარ­მო­ე­ბა­ზე გა­წე­ულ და­ნა­ხარ­ჯებ­საც კი, და ავ­ტო­მა­ტუ­რად იწ­ვევს გლე­ხო­ბის­თ­ვის სოფ­ლის მე­ურ­ნე­ო­ბის პრო­დუქ­ცი­ის წარ­მო­ე­ბის მო­ტი­ვა­ცი­ის და ად­გილ­ზე სო­ცი­ა­ლურ-ეკო­ნო­მი­კუ­რი გან­ვი­თა­რე­ბის პერ­ს­პექ­ტი­ვის მოშ­ლას.
გვახ­სოვ­დეს: კონ­კუ­რენ­ცია ყვე­ლა წარ­მო­ე­ბის ოპ­ტი­მა­ლუ­რი რე­გუ­ლი­რე­ბის უძ­ლი­ე­რე­სი უნი­ვერ­სა­ლუ­რი მე­ქა­ნიზ­მია. სა­დაც ეს მე­ქა­ნიზ­მი უკ­მა­რი­სია, შე­დე­გის მი­ღე­ბის­თ­ვის, იქ არ­სე­ბობს ერ­თა­დერ­თი მი­ზე­ზი. ეს მი­ზე­ზია მი­ზან­მი­მარ­თუ­ლი ურ­თი­ერ­თ­კო­ორ­დი­ნი­რე­ბუ­ლი მოქ­მე­დე­ბა სა­ქო­ნელ­მ­წარ­მო­ე­ბელ­თა — ამ შემ­თხ­ვე­ვა­ში — გლეხ­თა წი­ნა­აღ­მ­დეგ.
სოფ­ლის მე­ურ­ნე­ო­ბის პრო­დუქ­ცი­ის წარ­მო­ე­ბი­სა და გა­დამ­მუ­შა­ვე­ბე­ლი სა­წარ­მოს მდგრა­დი და ბა­ლან­სი­რე­ბუ­ლი გან­ვი­თა­რე­ბის სა­ფუძ­ველს მა­თი ურ­თი­ერ­თინ­ტეგ­რა­ცია წარ­მო­ად­გენს. სა­სოფ­ლო-სა­მე­ურ­ნეო კო­ო­პე­რა­ცი­ის ფარ­გ­ლებ­ში ვერ­ტი­კა­ლუ­რი ინ­ტეგ­რა­ცი­ის, რო­გორც სპე­ცი­ფი­უ­რი ფორ­მის გა­მო­ყე­ნე­ბა წარ­მო­ად­გენს ობი­ექ­ტურ აუცი­ლებ­ლო­ბას სა­წარ­მოო ურ­თი­ერ­თო­ბე­ბის გან­ვი­თა­რე­ბის იმ ეტაპ­ზე, რო­დე­საც გან­სა­კუთ­რე­ბით იზ­რ­დე­ბა ორ­გა­ნუ­ლი ურ­თი­ერ­თ­კავ­ში­რის აქ­ტუ­ა­ლო­ბა ნედ­ლე­უ­ლის წარ­მო­ე­ბა­სა და გა­დამ­მუ­შა­ვე­ბელ სა­წარ­მოს შო­რის. კო­ო­პე­რა­ცი­უ­ლი წარ­მო­ე­ბის ორ­გა­ნი­ზა­ცი­უ­ლი ფორ­მა უნ­და იყოს იმ­დე­ნად სრუ­ლი, რომ ად­გილს არ უტო­ვებ­დეს სა­წარ­მოო პრო­ცეს­ში სხვის (ა­რა­ად­გი­ლობ­რი­ვის) მა­ტე­რი­ა­ლუ­რი რე­სურ­სის დიქ­ტატს.
სა­სოფ­ლო-სა­მე­ურ­ნეო კო­ო­პე­რა­ტი­­­ვის ფარ­გ­ლებ­ში კო­ო­პე­რა­ცი­ი­სა და ვერ­ტი­კა­ლუ­რი ინ­ტეგ­რა­ცი­ის პრინ­ცი­პებ­ზე დამ­ყა­რე­ბუ­ლი მო­დე­ლი გახ­დე­ბა სა­ფუძ­ვე­ლი ნედ­ლე­უ­ლის წარ­მო­ე­ბის, გა­და­მუ­შა­ვე­ბი­სა და რე­ა­ლი­ზა­ცი­ის ერ­თი­ა­ნი ციკ­ლის შექ­მ­ნი­სა, სა­დაც პრო­დუქ­ცი­ის ღი­რე­ბუ­ლე­ბა ყო­ველ სა­მე­ურ­ნეო სა­ფე­ხურ­ზე იზ­რ­დე­ბა და სა­სოფ­ლო-სა­მე­ურ­ნეო კო­ო­პე­რა­ცი­ა­ში ჩარ­თუ­ლი მო­სახ­ლე­ო­ბა მი­ი­ღებს მნიშ­ვ­ნე­ლოვ­ნად გაზ­რ­დილ შე­მო­სავ­ლებს სა­ბო­ლოო პრო­დუქ­ცი­ის რე­ა­ლი­ზა­ცი­ი­დან. ასე­თი ტი­პის სა­მე­ურ­ნეო სის­ტე­მა­ში კო­ო­პე­რა­ტი­ვის თი­თო­ე­უ­ლი წევ­რი შე­მო­სავ­ლე­ბის გაზ­რ­დის მიზ­ნით და­ინ­ტე­რე­სე­ბუ­ლია აწარ­მო­ოს უფ­რო მე­ტი რა­ო­დე­ნო­ბის მა­ღა­ლი ხა­რის­ხის პრო­დუქ­ცია და ამა­ვე დროს აქ­ტი­უ­რად არის ჩარ­თუ­ლი გა­დამ­მუ­შა­ვე­ბე­ლი სა­წარ­მოო პრო­ცე­სე­ბის ტექ­ნი­კურ-ტექ­ნო­ლო­გი­ურ სრულ­ყო­ფა­ში, სა­ბო­ლოო პრო­დუქ­ცი­ის რე­ა­ლი­ზა­ცი­ა­ში და ახორ­ცი­ე­ლებს ერ­თი­ა­ნი სა­წარ­მოო ციკ­ლის მო­ნი­ტო­რინგს სა­მე­წარ­მეო საქ­მი­ა­ნო­ბის ყვე­ლა დო­ნე­ზე. მე­ურ­ნე­ობ­რი­ო­ბის ეს ფორ­მა ერ­თის მხრივ — სა­ფუძ­ველს უქ­მ­ნის შემ­დ­გომ ეტაპ­ზე სა­სოფ­ლო-სა­მე­ურ­ნეო წარ­მო­ე­ბის კონ­ცენ­ტ­რა­ცი­ის უფ­რო მა­ღა­ლი (მე­ო­რე, მე­სა­მე) დო­ნის მქო­ნე კო­ო­პე­რა­ცი­უ­ლი ფორ­მე­ბის შექ­მ­ნას, ხო­ლო მე­ო­რეს მხრივ — ქმნის აგ­რა­რულ სა­წარ­მო­თა და­ფი­ნან­სე­ბა­ში ახა­ლი, ეფექ­ტუ­რი ელე­მენ­ტე­ბის შე­ტა­ნის მო­ტი­ვა­ცი­ას.
სა­სოფ­ლო-სა­მე­ურ­ნეო კო­ო­პე­რა­ტი­ვე­ბის ფარ­გ­ლებ­ში აგ­რო­სამ­რეწ­ვე­ლო ინ­ტეგ­რა­ცი­ის მხარ­და­ჭე­რა შე­საძ­ლე­ბე­ლია ინ­ტენ­სი­უ­რი პირ­ვე­ლა­დი წარ­მო­ე­ბის, მა­ღა­ლი დო­ნის სა­წარ­მოო ინ­ფ­რას­ტ­რუქ­ტუ­რი­სა და გა­დამ­მუ­შა­ვე­ბე­ლი სა­წარ­მო­ე­ბის შექ­მ­ნის გზით. გარ­და ამი­სა, უაღ­რე­სად მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნია, რომ ამ ტი­პის სა­მე­ურ­ნეო სის­ტე­მა­ში შე­საძ­ლე­ბე­ლი გახ­დე­ბა სოფ­ლის მე­ურ­ნე­ო­ბის­თ­ვის არა­ე­ფექ­ტუ­რი და მო­უქ­ნე­ლი სა­ბან­კო კო­მერ­ცი­უ­ლი კრე­დი­ტის ტი­პი­უ­რი ფორ­მა თა­მა­მად ჩა­ნაც­ვ­ლ­დეს ისე­თი ფი­ნან­სუ­რი ინ­ს­ტ­რუ­მენ­ტე­ბით, რო­გო­რი­ცაა თავ­დე­ბო­ბა, ლი­ზინ­გი, შე­ღა­ვა­თი­ა­ნი კრე­დი­ტი. ფი­ნან­სუ­რი ურ­თი­ერ­თო­ბის ასე­თი ფორ­მა გავ­რ­ცე­ლე­ბუ­ლია წარ­მა­ტე­ბუ­ლი ეკო­ნო­მი­კის მქო­ნე ბევრ ქვეყ­ნა­ში და უმე­ტე­სად სწო­რედ კო­ო­პე­რა­ცი­ულ სის­ტე­მებ­თან არის და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი.
ინ­ვეს­ტი­ცი­ე­ბის და­ცუ­ლო­ბის კუთ­ხით, მარ­თ­ვის დე­მოკ­რა­ტი­უ­ლი პრინ­ცი­პე­ბი და კო­ო­პე­რა­ტი­ვის ფარ­გ­ლებ­ში ერ­თი­ა­ნი სა­წარ­მოო ციკ­ლის შექ­მ­ნის პერ­ს­პექ­ტი­ვა აყა­ლი­ბებს სა­მე­წარ­მეო რის­კე­ბის მი­ნი­მუ­მამ­დე დაყ­ვა­ნის რე­ა­ლურ პი­რო­ბებს, რაც უაღ­რე­სად მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნი და მიმ­ზიდ­ვე­ლია „სა­რის­კო კა­პი­ტა­ლის“ ინ­ვეს­ტი­რე­ბით და­ინ­ტე­რე­სე­ბუ­ლი კომ­პა­ნი­ე­ბის­თ­ვის და გზას უხ­ს­ნის კო­ო­პე­რა­ტი­ვებს „შე­ღა­ვა­თი­ან აგ­როკ­რე­დიტ­სა“ და სხვა სა­ხელ­მ­წი­ფო თუ არა­სამ­თავ­რო­ბო პროგ­რა­მებ­ში მო­ნა­წი­ლე­ო­ბი­სათ­ვის.
„სა­რის­კო კა­პი­ტა­ლი“ ინ­ვეს­ტი­ცი­ის ისე­თი ფორ­მაა, რო­მე­ლიც დღემ­დე პრაქ­ტი­კუ­ლად არ არ­სე­ბობ­და სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში და გან­სა­კუთ­რე­ბუ­ლად მიმ­ზიდ­ვე­ლია დამ­წყე­ბი (სტარტ-აპი) და ზრდა­დი ბიზ­ნე­სე­ბის­თ­ვის. სა­კითხი ეხე­ბა აგ­რა­რულ სექ­ტორ­ში მრა­ვალ­მ­ხ­რი­ვი და კომ­პ­ლექ­სუ­რი ხა­სი­ა­თის მქო­ნე ახა­ლი სა­ინ­ვეს­ტი­ციო პო­ლი­ტი­კის გა­ტა­რე­ბას, რაც უზ­რუნ­ველ­ყოფს მი­სი ყვე­ლა ფუნ­ქ­ცი­ის ბა­ლანსს და იძ­ლე­ვა სა­წარ­მო­თა ფუნ­ქ­ცი­ო­ნი­რე­ბის ოპ­ტი­მა­ლურ­თან მი­ახ­ლო­ე­ბის ყვე­ლა­ზე კარგ სა­შუ­ა­ლე­ბას.
„სა­რის­კო კა­პი­ტა­ლის“ ინ­ვეს­ტი­რე­ბის მეშ­ვე­ო­ბით ინ­ვეს­ტი­ცი­ის გამ­ცე­მი (სპე­ცი­ა­ლი­ზე­ბუ­ლი კომ­პა­ნი­ე­ბი) პარ­ტ­ნი­ო­რის სა­ხით მო­ნა­წი­ლე­ობს ინ­ვეს­ტი­ცი­ის მიმ­ღე­ბი კომ­პა­ნი­ის რის­კი­სა და მო­გე­ბის გა­ნა­წი­ლე­ბა­ში. ასე­თი ტი­პის პარ­ტ­ნი­ო­რო­ბა შე­იძ­ლე­ბა გან­ხორ­ცი­ელ­დეს ინ­ვეს­ტი­ცი­ის მიმ­ღებ კომ­პა­ნი­ა­ში წი­ლის შე­ძე­ნით, სა­ფი­ნან­სო ინ­ს­ტი­ტუ­ტე­ბის წი­ნა­შე სა­გა­რან­ტიო უზ­რუნ­ველ­ყო­ფით ან მო­ნა­წი­ლე­ობ­რი­ვი სეს­ხის გა­ცე­მით. ასეთ ინ­ვეს­ტი­ცი­ას`სესხს გა­აჩ­ნია კო­მერ­ცი­ულ ბან­კებ­თან შე­და­რე­ბით გა­ცი­ლე­ბით უფ­რო და­ბა­ლი გი­რა­ოს მოთხოვ­ნა და უფ­რო ხან­გ­რ­ძ­ლი­ვი და­ფარ­ვის ვა­და, გა­დახ­დე­ბი კი, რო­გორც წე­სი, მიბ­მუ­ლია და­გეგ­მი­ლი ფუ­ლა­დი სახ­ს­რე­ბის მოძ­რა­ო­ბას­თან. ვი­ნა­ი­დან სა­ინ­ვეს­ტი­ციო კომ­პა­ნია ინა­წი­ლებს რის­კებ­სა და სარ­გე­ბელს, იგი აქ­ტი­უ­რად მუ­შა­ობს ინ­ვეს­ტი­ცი­ის მიმ­ღე­ბი კომ­პა­ნი­ის ხელ­მ­ძღ­ვა­ნე­ლო­ბას­თან კომ­პა­ნი­ის სა­ერ­თო მაჩ­ვე­ნებ­ლე­ბის გა­სა­უმ­ჯო­ბე­სებ­ლად. ასე­თი თა­ნამ­შ­რომ­ლო­ბის მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნი ას­პექ­ტი მდგო­მა­რე­ობს სა­ო­პე­რა­ციო და სტრა­ტე­გი­ულ მხარ­და­ჭე­რა­ში, ფი­ნან­სურ კონ­ტ­როლ­ში, მარ­კე­ტინ­გის სა­კითხებ­ში, წარ­მო­ე­ბის სტან­დარ­ტებ­ში, გა­ყიდ­ვებ­ში, რაც არაა ტი­პი­უ­რი ტრა­დი­ცი­უ­ლი კო­მერ­ცი­უ­ლი სეს­ხის გამ­ცე­მი ორ­გა­ნი­ზა­ცი­ე­ბი­სათ­ვის. ინ­ვეს­ტი­რე­ბა ხდე­ბა მხო­ლოდ წარ­მა­ტე­ბის პო­ტენ­ცი­ა­ლის მქო­ნე სა­ინ­ვეს­ტი­ციო პრო­ექ­ტებ­ში, რო­მელ­თა გა­მოვ­ლე­ნას, იდენ­ტი­ფი­ცი­რე­ბას და, შე­სა­ბა­მი­სად, პრო­ექ­ტის ინი­ცი­რე­ბას თა­ვად ახ­დენს სა­ინ­ვეს­ტი­ციო კომ­პა­ნია. ამი­ტომ ყო­ველ კონ­კ­რე­ტულ შემ­თხ­ვე­ვა­ში ინ­ვეს­ტი­რე­ბა ხორ­ცი­ელ­დე­ბა ინ­დი­ვი­დუ­ა­ლუ­რი გეგ­მის მი­ხედ­ვით.
სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში სა­სოფ­ლო-სა­მე­ურ­ნეო კო­ო­პე­რა­ცი­ის პრო­ცე­სი ახა­ლი დაწყე­ბუ­ლია და კო­ო­პე­რა­ტი­ვე­ბი ვერ იღე­ბენ სესხს კო­მერ­ცი­უ­ლი ბან­კე­ბი­დან. შე­სა­ბა­მი­სად ვერ ხერ­ხ­დე­ბა მა­თი ჩარ­თ­ვა „აწარ­მოე სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში“, „შე­­ღა­ვა­თი­ა­ნი აგ­როკ­რე­დი­ტი“ და სხვა სა­ხელ­მ­წი­ფო პროგ­რა­მებ­ში შემ­დე­გი მი­ზე­ზე­ბის გა­მო:
მა­თი უმ­რავ­ლე­სო­ბა პრაქ­ტი­კუ­ლად იმ­ყო­ფე­ბა „სტარტაპ“-ის მდგო­მა­რე­ო­ბა­ში, რაც მი­უ­ღე­ბე­ლია ბან­კე­ბის­თ­ვის;
ბან­კე­ბის მხრი­დან კო­ო­პე­რა­ტი­ვებ­ზე სეს­ხის გა­ცე­მა და­კავ­ში­რე­ბუ­ლია კო­ო­პე­რა­ტი­ვის მრა­ვალ­რიცხო­ვა­ნი წევ­რე­ბის ფი­ნან­სურ-ეკო­ნო­მი­კუ­რი და მა­ტე­რი­ა­ლუ­რი მდგო­მა­რე­ო­ბის შეს­წავ­ლას­თან, რაც მნიშ­ვ­ნე­ლოვ­ნად ზრდის ამ ღო­ნის­ძი­ე­ბის დრო­სა და და­ნა­ხარ­ჯებს. ამი­ტომ ბან­კე­ბი უპი­რა­ტე­სო­ბას ანი­ჭე­ბენ მცი­რე­წევ­რე­ბი­ა­ნი, ან სუ­ლაც ერ­თი წარ­მო­მად­გენ­ლო­ბი­თი უფ­ლე­ბა­მო­სი­ლე­ბით აღ­ჭურ­ვი­ლი პი­რის ორ­გა­ნი­ზა­ცი­ე­ბის და­ფი­ნან­სე­ბას.
მათ უმ­რავ­ლე­სო­ბას არ გა­აჩ­ნია სა­ბან­კო სეს­ხის სა­გა­რან­ტიო უზ­რუნ­ველ­ყო­ფის რე­სურ­სი. კო­მერ­ცი­უ­ლი ბან­კე­ბის საქ­მი­ა­ნო­ბის პრი­ო­რი­ტე­ტი კი მი­მარ­თუ­ლია მხო­ლოდ გა­რან­ტი­რე­ბუ­ლი უკუ­გე­ბის მქო­ნე სფე­რო­ებ­ზე და, შე­სა­ბა­მი­სად, სა­გა­რან­ტიო უზ­რუნ­ველ­ყო­ფით გამ­ყა­რე­ბულ პრო­ექ­ტებ­ზე;
ამი­ტომ მი­ზან­შე­წო­ნი­ლია სა­სოფ­ლო-სა­მე­ურ­ნეო კო­ო­პე­რა­ტი­ვე­ბის ხელ­შემ­წყობ ღო­ნის­ძი­ე­ბებ­ში ჩა­ერ­თოს და­ფი­ნან­სე­ბის ახა­ლი, ძლი­ე­რი ელე­მენ­ტი, სა­ინ­ვეს­ტი­ციო-სა­გა­რან­ტიო ფუნ­ქ­ცი­ის გან­მა­ხორ­ცი­ე­ლე­ბე­ლი სპე­ცი­ა­ლი­ზე­ბუ­ლი კომ­პა­ნი­ე­ბის სა­ხით, რო­მე­ლიც კო­ო­პე­რა­ტი­ვის რე­ა­ლუ­რი სა­ფი­ნან­სო-ეკო­ნო­მი­კუ­რი მდგო­მა­რე­ო­ბის, შე­საძ­ლებ­ლო­ბე­ბის, სა­კად­რო სა­კითხე­ბის, გან­ვი­თა­რე­ბის პერ­ს­პექ­ტი­ვე­ბი­სა და სი­ცოცხ­ლი­სუ­ნა­რი­ა­ნო­ბის შეს­წავ­ლის შემ­დეგ მო­ახ­დენს მის ინ­ვეს­ტი­რე­ბას სა­გა­რან­ტიო უზ­რუნ­ველ­ყო­ფის ნა­წილ­ში. ასე­თი ტი­პის კომ­პა­ნია მო­ნი­ტო­რინ­გის მო­ნა­ცე­მებ­ზე დაყ­რ­დ­ნო­ბით ახ­დენს სა­წარ­მოო რის­კე­ბის შე­ფა­სე­ბას და ახორ­ცი­ე­ლებს კრე­დი­ტის გარ­კ­ვე­უ­ლი ნა­წი­ლის სა­გა­რან­ტიო უზ­რუნ­ველ­ყო­ფას.

მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნია, რომ სა­მე­წარ­მეო საქ­მი­ა­ნო­ბის და­გეგ­მ­ვის, მარ­თ­ვი­სა და კონ­ტ­რო­ლის ასე­თი მო­დე­ლი (გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბით სხვა ორ­გა­ნი­ზა­ცი­ულ-სა­მარ­თ­ლებ­რი­ვი ფორ­მე­ბის­გან) და სა­სოფ­ლო-სა­მე­ურ­ნეო კო­ო­პე­რა­ტი­ვე­ბის­თ­­ვის და­მა­ხა­სი­ა­თე­ბე­ლი ში­გა­სა­წარ­მოო ურ­თი­ერ­თო­ბე­ბი წარ­მო­ად­გენს სა­მე­ურ­ნეო რის­კე­ბის მი­ნი­მუ­მამ­დე დაყ­ვა­ნი­სა და, სა­ბო­ლოო ან­გა­რი­შით, მდგრა­დი სი­ცოცხ­ლი­სუ­ნა­რი­ა­ნო­ბის სა­ფუძ­ველს შემ­დე­გი მო­ტი­ვე­ბის გა­მო:
1. კრე­დი­ტის სა­გა­რან­ტიო უზ­რუნ­ველ­ყო­ფის ობი­ექტს მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვან­წი­ლად თვით ამ კრე­დი­ტით შე­ძე­ნი­ლი ძი­რი­თა­დი სა­შუ­ა­ლე­ბე­ბი წარ­მო­ად­გენს;
2. კო­ო­პე­რა­ტი­ვის ფარ­გ­ლებ­ში ერ­თის მხრივ — ერ­თი­ა­ნი სა­წარ­მოო ციკ­ლის (ღი­რე­ბუ­ლე­ბა­თა ჯაჭ­ვი) შექ­მ­ნა, სა­დაც სოფ­ლის მე­ურ­ნე­ო­ბის პრო­დუქ­ცი­ის მწარ­მო­ებ­ლე­ბი და­ინ­ტე­რე­სე­ბუ­ლი იქ­ნე­ბი­ან სა­ბო­ლოო პრო­დუქ­ცი­ის რე­ა­ლი­ზა­ცი­ი­დან მი­ღე­ბუ­ლი მო­გე­ბით;
3. კო­ო­პე­რა­ცი­უ­ლი სის­ტე­მის­თ­ვის და­მა­ხა­სი­ა­თე­ბე­ლი ეკო­მო­მი­კუ­რი თვით­მ­­მარ­თ­ვე­ლო­ბა (თვი­თა­ნაზღა­უ­რე­ბა, თვი­თ­რე­გუ­ლი­რე­ბა, თვით­კონ­ტ­რო­ლი);
4. კონ­სულ­ტი­რე­ბა, მო­ნი­ტო­რინ­გი და აუდი­ტი ინ­ვეს­ტი­ცი­ის გამ­ცე­მის მხრი­დან.

არ­სე­ბულ ეტაპ­ზე სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში შექ­მ­ნი­ლია 1540-მდე სა­სოფ­ლო-სა­მე­ურ­ნეო კო­ო­პე­რა­ტი­ვი, რო­მელ­თა მხარ­და­ჭე­რა სა­ხელ­მ­წი­ფოს მხრი­დან ხორ­ცი­ელ­დე­ბა სსიპ „სა­სოფ­ლო-სა­მე­ურ­ნეო კო­ო­პე­რა­ტი­ვე­ბის გან­ვი­თა­რე­ბის სა­ა­გენ­ტოს“ მიზ­ნობ­რი­ვი პროგ­რა­მე­ბის ფარ­გ­ლებ­ში. სა­ხელ­მ­წი­ფო პროგ­რა­მებ­თან ერ­თად 2014 წლი­დან ოთხ­წ­ლი­ან პე­რი­ოდ­ში სა­სოფ­ლო-სა­მე­ურ­ნეო კო­ო­პე­რა­ტი­ვე­ბის ფი­ნან­სურ და ტექ­ნი­კურ მხარ­და­ჭე­რას ახორ­ცი­ე­ლებს ევ­რო­კავ­ში­რის მი­ერ და­ფი­ნან­სე­ბუ­ლი პროგ­რა­მა ENPARD (200 კო­ო­პე­რა­ტი­ვის მხარ­და­ჭე­რა ოთხ­წ­ლი­ან პე­რი­ოდ­ში). მი­უ­ხე­და­ვად ამი­სა, სპე­ცი­ა­ლი­ზე­ბუ­ლი კომ­პა­ნი­ე­ბის ჩარ­თ­ვის გა­რე­შე, მხო­ლოდ ზე­მოთხ­სე­ნე­ბუ­ლი ინ­ს­ტი­ტუ­ტე­ბის ძა­ლის­ხ­მე­ვა არ არის საკ­მა­რი­სი იმ გა­მოწ­ვე­ვე­ბის მი­მართ, რა­საც მო­ითხოვს ქვეყ­ნის მას­შ­ტა­ბით ამ უაღ­რე­სად მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნი პრო­ცე­სის ინ­ტენ­სი­უ­რი გან­ვი­თა­რე­ბა.
არა­სამ­თავ­რო­ბო ორ­გა­ნი­ზა­ცია ISET-ის მი­ერ 2016 წელს გან­ხორ­ცი­ელ­და ჶნჵაღდ-ის პროგ­რა­მის ფარ­გ­ლებ­ში და­ფი­ნან­სე­ბუ­ლი 200 სა­სოფ­ლო-სა­მე­ურ­ნეო კო­ო­პე­რა­ტი­ვის ფი­ნან­სურ-ეკო­ნო­მი­კუ­რი მდგო­მა­რე­ო­ბის შეს­წავ­ლა და მომ­ზად­და დას­კ­ვ­ნა, სა­დაც ნი­შან­დობ­ლი­ვია ის ფაქ­ტი, რომ აღ­ნიშ­ნუ­ლი 200 კო­ო­პე­რა­ტი­ვის წმინ­და მო­გე­ბის სა­შუ­ა­ლო მაჩ­ვე­ნე­ბელ­მა შე­ად­გი­ნა 40%, აქე­დან 7 კო­ო­პე­რა­ტი­ვის წმინ­და მო­გე­ბამ 100%-საც კი გა­და­ა­ჭარ­ბა.
თუნ­დაც მხო­ლოდ ამ კვლე­ვის შე­დე­გე­ბით არის შე­საძ­ლე­ბე­ლი მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნი დას­კ­ვ­ნის გა­კე­თე­ბა, რომ კო­ო­პე­რა­ცი­ის პრო­ცეს­ში ჩარ­თუ­ლო­ბამ ფერ­მე­რე­ბი გა­იყ­ვა­ნა მო­გე­ბის ისეთ მაჩ­ვე­ნე­ბელ­ზე, რა­საც ისი­ნი და­მო­უ­კი­დებ­ლად ვე­რა­ნა­ი­რად ვერ მი­აღ­წევ­დ­ნენ; რომ სწო­რედ კო­ო­პე­რა­ცი­ის პრო­ცე­სის აქ­ტი­უ­რი თანადგომა არის ის მთა­ვა­რი მი­მარ­თუ­ლე­ბა, რო­მე­ლიც ხელს შე­უწყობს სოფ­ლის მო­სახ­ლე­ო­ბის შე­მო­სავ­ლე­ბის ინ­ტენ­სი­ურ ზრდას და შექ­მ­ნის ად­გილ­ზე ეკო­ნო­მი­კუ­რი და სო­ცი­ა­ლუ­რი გან­ვი­თა­რე­ბის რე­ა­ლურ პერ­ს­პექ­ტი­ვებს.
კო­ო­პე­რა­ცი­ის პრო­ცე­სის სწო­რად წარ­მარ­თ­ვის­თ­ვის აუცი­ლე­ბე­ლია რაც შე­იძ­ლე­ბა სწრა­ფად მოხ­დეს კო­ო­პე­რა­ტი­ვე­ბის ფი­ნან­სუ­რი მხარ­დამ­ჭე­რი  (სა­ინ­ვეს­ტი­ცი­ო) ინ­ს­ტი­ტუ­ტე­ბის ჩა­მო­ყა­ლი­ბე­ბის სტიმულირება, ამ კუთხით გან­ვი­თა­რე­ბუ­ლი არა­ერ­თი ქვეყ­ნის მსგავ­სად, სა­დაც კო­ო­პე­რა­ტი­ვე­ბის ფი­ნან­სუ­რი ხელ­შეწყო­ბის და ინ­ვეს­ტი­რე­ბის ინ­ს­ტი­ტუ­ცი­ო­ნა­ლუ­რი მოწყო­ბის პრაქ­ტი­კა არა­ერთ ათე­ულ წე­ლი­წადს ით­ვ­ლის. კო­ო­პე­რა­ცი­უ­ლი სის­ტე­მის ინ­ვეს­ტი­რე­ბის სა­კითხებ­ში ახა­ლი გა­მოწ­ვე­ვე­ბის ადექ­ვა­ტუ­რი, ქმე­დი­თი ელე­მენ­ტე­ბის და­ნერ­გ­ვა შექ­მ­ნის სა­ფუძ­ველს იმ წი­ნა­აღ­მ­დე­გო­ბა­თა გა­და­ლახ­ვის­თ­ვის, რაც აფერ­ხებს აგ­რა­რუ­ლი სექ­ტო­რის ტრან­ს­ფორ­მა­ცი­ას მრა­ვალ­ფე­რო­ვა­ნი სა­წარ­მოო და სა­ფი­ნან­სო ურ­თი­ერ­თო­ბე­ბის გა­ფარ­თო­ე­ბულ სის­ტე­მებ­ზე.

ზე­მო­აღ­ნიშ­ნუ­ლი მო­ტი­ვე­ბი­დან აშ­კა­რად იკ­ვე­თე­ბა, რომ აგ­რო­სამ­რეწ­ვე­ლო ინ­ტეგ­რა­ცი­ის ეფექ­ტუ­რი მო­დე­ლის შექ­მ­ნი­სა და მცი­რე და სა­შუ­ა­ლო ბიზ­ნე­სის მხარ­დამ­ჭე­რი შე­სა­ბა­მი­სი ღო­ნის­ძი­ე­ბე­ბის და­გეგ­მ­ვის კუთხით, სხვა­დას­ხ­ვა ორ­გა­ნი­ზა­ცი­ულ-სა­მარ­თ­ლებ­რივ ფორ­მებს შო­რის სა­სოფ­ლო-სა­მე­ურ­ნეო კო­ო­პე­რა­ტი­ვებს და მა­თი გან­ვი­თა­რე­ბის მხარ­დამ­ჭერ სპე­ცი­ა­ლი­ზე­ბულ კომ­პა­ნი­ებს გან­სა­კუთ­რე­ბუ­ლი რო­ლი უნ­და მი­ე­ნი­ჭოთ.
ბო­ლო ორი ათე­უ­ლი წე­ლია, ნე­ო­ლი­ბე­რა­ლის­ტუ­რი ეკო­ნო­მი­კის გავ­ლე­ნით ეკო­ნო­მი­კუ­რი ანა­ლი­ზი ძი­რი­თა­დად ორი­ენ­ტი­რე­ბუ­ლია ვაჭ­რო­ბა­ზე და ფი­ნან­სურ შე­დე­გებ­ზე და თით­ქ­მის ჩა­მო­ცილ­და წარ­მო­ე­ბის ინ­დუს­ტ­რი­ულ გან­ვი­თა­რე­ბას და ტექ­ნო­ლო­გი­ებს. ამი­ტომ დღეს სა­ქარ­თ­ვე­ლოს ეკო­ნო­მი­კის სწო­რი გან­ვი­თა­რე­ბის­თ­ვის უაღ­რე­სად მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნია სწო­რი შე­ფა­სე­ბე­ბი ნე­ო­ლი­ბე­რა­ლის­ტური პო­ლი­ტი­კის შე­დე­გებ­ზე. კერ­ძოდ: ბა­ზა­რი ეკო­ნო­მი­კუ­რი გან­ვი­თა­რე­ბის იარა­ღია და არა მი­ზა­ნი. ამი­ტომ მო­მა­ვა­ლი გან­ვი­თა­რე­ბის სტრა­ტე­გია უნ­და და­ე­ფუძ­ნოს წარ­სუ­ლი შეც­დო­მე­ბის გა­მოვ­ლე­ნას და კა­ტე­გო­რი­ულ შე­ფა­სე­ბას, რაც უპირ­ვე­ლეს ყოვ­ლი­სა ნე­ო­ლი­ბე­რა­ლის­ტუ­რი პო­ლი­ტი­კის შე­დე­გად, სო­ცი­ა­ლუ­რი კა­პი­ტა­ლიზ­მის იგ­ნო­რი­რე­ბის შე­დე­გე­ბის გა­ა­ნა­ლი­ზე­ბას და კა­ტე­გო­რი­ულ გა­და­ფა­სე­ბას სა­ჭი­რო­ებს.
აქ­ვე არ შე­იძ­ლე­ბა არ აღი­ნიშ­ნოს, რომ ამ კუთხით ჯერ­ჯე­რო­ბით აშ­კა­რად იგ­რ­ძ­ნო­ბა რო­გორც პო­ლი­ტი­კუ­რი ნე­ბის, ასე­ვე სა­ჭი­რო პრო­ფე­სი­უ­ლი ცოდ­ნის დე­ფი­ცი­ტი.

სა­ქარ­თ­ვე­ლოს გან­ვი­თა­რე­ბა მხო­ლოდ სო­ცი­ა­ლუ­რ-ეკო­ნო­მი­კუ­რი პო­ლი­ტი­კის სა­ფუძ­ველ­ზეა შე­საძ­ლე­ბე­ლი, რო­მელ­საც იდე­ო­ლო­გი­უ­რი სა­თა­ვე ჯერ კი­დევ დიდ­მა ილია ჭავ­ჭა­ვა­ძემ და­უ­დო. ეკო­ნო­მი­კუ­რი პო­ლი­ტი­კის მთა­ვა­რი მი­ზა­ნი უნ­და იყოს პრო­დუქ­ცი­ის მწარ­მო­ებ­ლის შე­მო­სავ­ლე­ბის ზრდა და ყვე­ლა ეკო­ნო­მი­კუ­რი კომ­პო­ნენ­ტი, მათ შო­რის სოფ­ლის მე­ურ­ნე­ო­ბა და სხვა დარ­გობ­რი­ვი თუ ტე­რი­ტო­რი­უ­ლი გან­ვი­თა­რე­ბის სა­კითხე­ბი უნ­და გა­ნი­ხი­ლე­ბო­დეს რო­გორც ინ­ს­ტ­რუ­მენ­ტი ამ ძი­რი­თა­დი მიზ­ნის მი­საღ­წე­ვად. სა­ქარ­თ­ვე­ლოს შეს­წევს უნა­რი ბო­ლოს­და­ბო­ლოს შექ­მ­ნას სო­ცი­ა­ლურ-ეკო­ნო­მი­კუ­რი გან­ვი­თა­რე­ბის ისე­თი გა­რე­მო, სა­დაც ოპ­ტი­მა­ლუ­რად იქ­ნე­ბა შერ­წყ­მუ­ლი მა­ტე­რი­ა­ლუ­რი დოვ­ლა­თის გა­ნა­წი­ლე­ბის ორი ძირ­ითა­დი პრინ­ცი­პი: ეკო­ნო­მი­კუ­რი და ეთი­კუ­რი ანუ სო­ცი­ა­ლუ­რი. ასე­თი პო­ლი­ტი­კის ჩა­ნა­სა­ხი ქვე­ყა­ნა­ში უკ­ვე არ­სე­ბობს სა­სოფ­ლო-სა­მე­ურ­ნეო კო­ო­პე­რა­ცი­უ­ლი პრო­ცე­სის სა­ხით, თუმ­ცა, ამ უაღ­რე­სად მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნი წა­მოწყე­ბის მი­მართ ადექ­ვა­ტუ­რი ღო­ნის­ძი­ე­ბე­ბის გა­ტა­რე­ბის გა­რე­შე ეს პრო­ცე­სი მა­ლე აუცი­ლებ­ლად შე­ვა სტაგ­ნა­ცი­ის ფა­ზა­ში.
ახა­ლი გა­მოწ­ვე­ვე­ბის მი­მართ ადექ­ვა­ტუ­რი ღო­ნის­ძი­ე­ბე­ბის გა­ტა­რე­ბის გა­რე­შე ქვე­ყა­ნა აღ­მოჩ­ნ­დე­ბა „კე­თი­ლი ზრახ­ვე­ბის მქო­ნე ტი­რა­ნი­ის”    (ე­რიკ რე­ი­ნერ­ტი, ჰარ­ვარ­დის უნი­ვერ­სი­ტე­ტის პრო­ფე­სო­რი) გავ­ლე­ნის ქვეშ, ანუ გვექ­ნე­ბა დის­ფუნ­ქ­ცი­უ­რი ეკო­ნო­მი­კა, რო­მე­ლიც ვერ ქმნის ძი­რე­უ­ლი ცვლი­ლე­ბე­ბი­სათ­ვის სა­ჭი­რო ინ­ს­ტ­რუ­მენ­ტებს და რო­მელ­საც არ შეს­წევს ქვეყ­ნის დაჩ­ქა­რე­ბუ­ლი გან­ვი­თა­რე­ბის­თ­ვის აუცი­ლე­ბე­ლი სწო­რი პო­ლი­ტი­კის გა­ტა­რე­ბის უნა­რი.
აღ­ნიშ­ნუ­ლი პრობ­ლე­მე­ბის სის­ტე­მუ­რი გა­დაწყ­ვე­ტა ხელს შე­უწყობს ქვე­ყა­ნა­ში მე­ურ­ნე­ობ­რი­ო­ბის­თ­ვის აუცი­ლე­ბე­ლი პი­რო­ბე­ბის შექ­მ­ნას, ძლი­ე­რი კო­ო­პე­რა­ცი­უ­ლი გა­ერ­თი­ა­ნე­ბე­ბის ჩა­მო­ყა­ლი­ბე­ბას, მო­სახ­ლე­ო­ბის აქ­ტი­ვო­ბის ამაღ­ლე­ბას, სა­მე­ურ­ნეო საქ­მი­ა­ნო­ბა­ში მათ მა­სობ­რივ ჩარ­თუ­ლო­ბას, აღ­წარ­მო­ე­ბის მას­შ­ტა­ბე­ბის გა­დი­დე­ბას და კონ­კუ­რენ­ტუ­ლი გა­რე­მოს ფორ­მი­რე­ბას, რაც, სა­ბო­ლოო ან­გა­რი­შით, შექ­მ­ნის მყარ გა­რან­ტი­ებს ქვეყ­ნის ეკო­ნო­მი­კის ყვე­ლა­ზე მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნი, აგ­რა­რუ­ლი სექ­ტო­რის სწრა­ფი სო­ცი­ა­ლურ-ეკო­ნო­მი­კუ­რი გან­ვი­თა­რე­ბი­სა და სა­სურ­სა­თო უსაფ­რ­თხო­ე­ბის პრობ­ლე­მის გა­დაჭ­რის­თ­ვის.
ხე­ლი­სუფ­ლე­ბამ სრუ­ლად უნ­და გა­აც­ნო­ბი­ე­როს, რომ აგ­რა­რულ სექ­ტორ­ში ახ­ლე­ბუ­რად გა­აზ­რე­ბუ­ლი აგ­რო­სამ­რეწ­ვე­ლო კო­ო­პე­რა­ცი­ი­სა და ინ­ტეგ­რა­ცი­ის გან­ვი­თა­რე­ბის ხელ­შეწყო­ბა სა­ხელ­მ­წი­ფო რე­ფორ­მე­ბი­სა და გარ­დაქ­მ­ნე­ბის მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნი მი­მარ­თუ­ლე­ბაა. თა­ვის შე­კა­ვე­ბა ამ კუთხით ადექ­ვა­ტუ­რი, ქმე­დი­თი ღო­ნის­ძი­ე­ბე­ბის გა­ტა­რე­ბი­სა და წარ­მა­ტე­ბუ­ლი ეკო­ნო­მი­კის ქვეყ­ნე­ბის გა­მოც­დი­ლე­ბის გა­ზი­ა­რე­ბის­გან, შექ­მ­ნის სე­რი­ო­ზულ პრობ­ლე­მებს, რომ­ლე­ბიც ნე­გა­ტი­უ­რად აისა­ხე­ბა მთავ­რო­ბის მი­ერ გა­ტა­რე­ბუ­ლი ღო­ნის­ძი­ე­ბე­ბის ეფექ­ტუ­რო­ბა­ზე და და­გეგ­მილ სის­ტე­მურსი­ნერგიულ ეფექ­ტ­ზე.
პა­ა­ტა კო­ღუ­აშ­ვი­ლი,
სსმმა ნამ­დ­ვი­ლი წევ­რი