ვეტერინარია საქართველოში _ პროგრესის დეკლარაცია და სისტემური გამოწვევები (თბილისის საერთაშორისო კონფერენციის ფონზე დარგის რეალური სურათი)

თბილისში ვეტერინარიის მსოფლიო დღისადმი მიძღვნილმა საერთაშორისო კონფერენცია გაიმართა, სადაც კიდევ ერთხელ გამოჩნდა, რომ საქართველო ცდილობს, ცხოველთა ჯანმრთელობისა და ვეტერინარიის სფეროში წარმოჩინდეს, როგორც რეგიონული ლიდერი, თუმცა, ოფიციალური ოპტიმიზმის მიღმა დგას რთული რეალობა (განსაკუთრებით სურსათის უსაფრთხოების და პირველადი წარმოების დონეზე არსებული პრობლემები), რომლებიც დღემდე გადაუჭრელი რჩება.

კონფერენცია, რომელიც ცხოველთა ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის -WOAH-იწ აქტიური მონაწილეობით გაიმართა, მაღალი დონის წარმომადგენლობით გამოირჩეოდა. საქართველოს ხელისუფლების მესიჯი მკაფიო იყო _ ქვეყანა ვეტერინარიის სფეროში პროგრესს აღწევს და საერთაშორისო სტანდარტებთან დაახლოებას ცდილობს.

ოფიციალური შეფასებებით წინსვლა მიღწეულია:

• დაავადებათა კონტროლის პროგრამებში;
• ლაბორატორიული შესაძლებლობების განვითარებაში;
• საერთაშორისო პარტნიორებთან კოორდინაციაში.

ამ გზავნილებს ამყარებს საერთაშორისო პარტნიორების პოზიციაც, რაც საქართველოს ინსტიტუციურ გაძლიერებაზე მიუთითებს.

ინსტიტუციური პროგრესი _ რა შეიცვალა რეალურად?

ბოლო წლებში ქვეყანამ ნამდვილად გადადგა მნიშვნელოვანი ნაბიჯები:

• გაძლიერდა ვეტერინარული ზედამხედველობის სისტემა;
• დაიხვეწა საკანონმდებლო ჩარჩო;
• გაიზარდა თანამშრომლობა WOAH-თან;
• განხორციელდა პრევენციული ღონისძიებები, მათ შორის ცოფი-ს წინააღმდეგ.

ამ ცვლილებებმა ნაწილობრივ გააუმჯობესა ეპიდემიოლოგიური კონტროლი და დაავადებათა მართვა.

თუმცა, მთავარი კითხვა რჩება: აღწევს თუ არა ეს პროგრესი ფერმერამდე და საბოლოო მომხმარებლამდე?

სოფელი და რეალობა _ სისტემის ყველაზე სუსტი რგოლი

საქართველოს აგროსექტორის სპეციფიკა, მცირე და დანაწევრებული მეურნეობები — მნიშვნელოვან გამოწვევას ქმნის.

პრობლემები განსაკუთრებით თვალსაჩინოა:

• ვეტერინარული სერვისების შეზღუდული ხელმისაწვდომობა რეგიონებში;
• ცხოველთა დაავადებების არასისტემური კონტროლი;
• არარეგისტრირებული და ჩრდილოვანი წარმოება.

ეს ნიშნავს, რომ ვეტერინარიის სისტემის მნიშვნელოვანი ნაწილი  სახელმწიფო კონტროლის სივრცეში ინტეგრირებული არ არის.

სურსათის უსაფრთხოება და დაუცველი მომხმარებელი

ყველაზე კრიტიკული პრობლემა, რომელიც სისტემურ ხარვეზებს ნათლად აჩვენებს, არის რძისა და რძის პროდუქტების ბაზარი.

დღევანდელი ვითარება ხასიათდება:

• არაპასტერიზებული რძის ფართო გამოყენებით;
• ჰიგიენური სტანდარტების ხშირი დარღვევით;
• პროდუქტის წარმოშობისა და ხარისხის კონტროლის სირთულით.

შედეგად, იზრდება რისკი ისეთი დაავადებების გავრცელებისა, როგორიცაა:

• ბრუცელოზი;
• ლისტერიოზი;
• სხვა ზოონოზური ინფექციები.

იმის მიუხედავად რომ კონტროლს სურსათის ეროვნული სააგენტო ახორციელებს, მისი შესაძლებლობები სრულად ვერ ფარავს ჩრდილოვან ბაზარს, სადაც პროდუქციის მნიშვნელოვანი ნაწილი იყიდება.

„ერთიანი ჯანმრთელობის“ მიდგომა _ იდეა და პრაქტიკა

კონფერენციაზე განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმო sogenannten „One Health“ პრინციპს, რომელიც ადამიანის, ცხოველისა და გარემოს ჯანმრთელობის ერთიან ხედვას გულისხმობს.

თუმცა, საქართველოში ამ მიდგომის პრაქტიკული განხორციელება კვლავ შეზღუდულია:

• სექტორებს შორის კოორდინაცია არ არის სისტემურად გამართული;
• მონაცემთა გაცვლა და ერთიანი მონიტორინგი არასაკმარისია;
• პრევენცია ხშირად რეაგირებით იცვლება.

„თბილისის კომუნიკე“ _ შესაძლებლობა თუ ფორმალობა?

კონფერენციის ერთ-ერთ შედეგად წარმოდგენილი „თბილისის კომუნიკე“ მიზნად ისახავს:

• ვეტერინარიის როლის გაძლიერებას;
• საერთაშორისო თანამშრომლობის გაფართოებას;
• დარგის გლობალურ დღის წესრიგში ინტეგრაციას.

თუმცა, მსგავსი დოკუმენტების ეფექტიანობა მთლიანად  იმაზეა დამოკიდებული, ჩამოყალიბდება თუ არა ის:

• კონკრეტულ პოლიტიკად;
• ფინანსურ მხარდაჭერად;
• პრაქტიკულ ცვლილებებად ფერმერულ დონეზე.

პროგრესი გზაშია, თუმცა შედეგი სრულად ჯერ არ ჩანს

საქართველოში ვეტერინარიის სფერო მართალია ვითარდება, თუმცა ეს განვითარება არც საკმარისია და არც თანაბარი.

ქვეყანა ერთდროულად აჩვენებს:

• ძლიერ ინსტიტუციურ და საერთაშორისო პოზიციებს;
• და სუსტ პრაქტიკას ადგილობრივ დონეზე.

საბოლოოდ, მთავარი გამოწვევა რჩება:
როგორ გადაიქცეს პოლიტიკა და საერთაშორისო აღიარება რეალურ სარგებლად და მომხმარებლისთვის უსაფრთხო პროდუქტად.

თუ ეს ბალანსი არ იქნება მიღწეული, არსებობს რისკი, რომ ვეტერინარიის სფეროში მიღწეული პროგრესი დარჩება დოკუმენტებში და კონფერენციების ფორმატში, ხოლო ბაზარზე არსებული რეალობა მნიშვნელოვნად არ შეიცვლება.

მასალა მომზადებულია აგრარული სექტორის ანალიტიკური შეფასების საფუძველზე