რთველი 2026 – ხარისხზე გადატანილი აქცენტი როგორ შეცვლის მევენახეობის ეკონომიკას?

25 სექტემბრის მდგომარეობით კახეთში 60 ათასი ტონა ყურძენი გადამუშავდა, საიდანაც 42,4 ათასი ტონა მაღალი კონდიციისა და ხარისხიანია. სახელმწიფო უწყებების შეფასებით, ეს შედეგი ხარისხის მიხედვით დიფერენცირებული ფასების სისტემის ეფექტიანობაზე მიუთითებს. თუმცა მისი რეალური შედეგი რთველის დასრულების შემდეგ უფრო ნათლად გამოჩნდება.

წლევანდელი რთველის ერთ-ერთი მთავარი თავისებურება ის არის, რომ ყურძნის ფასი პირდაპირ უკავშირდება მის შაქრიანობას. მაგალითად, მაღალი კონდიციის საფერავის შემთხვევაში ფასი 1,50 ლარს აღწევს, მაშინ როდესაც 16%-ზე ნაკლები შაქრიანობის ყურძნის ფასი მხოლოდ 50 თეთრია. შესაბამისად, ფასთა სხვაობა მევენახისთვის ხარისხის გაუმჯობესების მნიშვნელოვან ეკონომიკურ სტიმულს ქმნის.

ღვინის ეროვნული სააგენტოს თავმჯდომარის, ლევან მეხუზლას განცხადებით, ამ ეტაპზე უხარისხო და მკვახე ყურძნის წილი მხოლოდ 0,5%-ია, რაც, მისი შეფასებით, დიფერენცირებული ფასების რეგულაციის მუშაობაზე მიუთითებს.

თუმცა ამ მაჩვენებლის შეფასებისას ერთი მნიშვნელოვანი გარემოებაა გასათვალისწინებელი: რთველი ჯერ პიკურ ფაზაში შედის და საპროგნოზო 320 ათასი ტონიდან მხოლოდ 60 ათასი ტონაა გადამუშავებული. ამიტომ საბოლოო შედეგზე დასკვნის გაკეთება ამ ეტაპზე ნაადრევია.

მეხუზლას განცხადებით, ხარისხზე ზრუნვამ პერსპექტივაში შეიძლება სახელმწიფო იმ მდგომარეობამდე მიიყვანოს, როდესაც რთველის პროცესში მისი აქტიური ჩართვა აღარ იქნება საჭირო.

ეს მნიშვნელოვანი განაცხადია, რადგან სახელმწიფო საწარმოს მიერ ყურძნის მიღება და ჭარბი მოსავლის რეალიზაციის უზრუნველყოფა წლების განმავლობაში რთველის სტაბილურობის ერთ-ერთი მექანიზმი იყო. თუ მომავალში კერძო ღვინის საწარმოები შეძლებენ მაღალი ხარისხის ყურძნის სრულად ათვისებას და მევენახეებს ბაზარზე რეალიზაციის პრობლემა აღარ შეექმნებათ, სახელმწიფოს პირდაპირი ჩარევის საჭიროება მართლაც შეიძლება შემცირდეს.

მაგრამ აქ მეორე მხარეც არსებობს: ხარისხიანი ყურძნის წარმოება მხოლოდ ფასის დაწესებით არ მიიღწევა. ამას სჭირდება ვენახის მოვლის სწორი ტექნოლოგია, აგრონომიული ცოდნა, დროული მოსავლის აღება, დაავადებების კონტროლი და წარმოების ხარჯების მართვა. თუ მაღალი ხარისხის მისაღებად მევენახეს დამატებითი ხარჯები მნიშვნელოვნად გაეზრდება, აუცილებელია გაირკვეს, რამდენად საკმარისია მაღალი კატეგორიის ყურძნის ფასი ამ დანახარჯების დასაფარად.

ამიტომ 2026 წლის რთველის შეფასებისას მხოლოდ უხარისხო ყურძნის დაბალი წილი არ იქნება საკმარისი. მნიშვნელოვანია ასევე გაირკვეს, რა შემოსავალი მიიღო მევენახემ ერთ ჰექტარზე, რამდენი დაუჯდა ხარისხიანი მოსავლის წარმოება და რამდენად გაიზარდა მისი საბოლოო მოგება.

თუ დიფერენცირებული ფასი მევენახეს რეალურად აძლევს შესაძლებლობას, ნაკლები, მაგრამ უფრო ხარისხიანი მოსავლით მიიღოს მეტი შემოსავალი, ეს შეიძლება მევენახეობის ეკონომიკისთვის მნიშვნელოვანი ცვლილების დასაწყისი გახდეს. წინააღმდეგ შემთხვევაში, ხარისხზე ორიენტირებული პოლიტიკა მხოლოდ ადმინისტრაციულ მექანიზმად დარჩება.

ამიტომ წლევანდელი რთველის მთავარი კითხვა მხოლოდ ის არ არის, რამდენი ყურძენი გადამუშავდა. უფრო მნიშვნელოვანი კითხვაა: შეძლო ხარისხზე ორიენტირებულმა ფასმა მევენახისთვის უფრო მომგებიანი წარმოების შექმნა?!