აგრარული განათლებადარგებიმეთევზეობა

შავი ზღვის ორაგული: როგორ მრავლდება უნიკალური სახეობა, რომელიც ტოფობის შემდეგ არ იხოცება

შავი ზღვის ორაგული ჩვენი რეგიონის ერთ-ერთი ყველაზე ძვირფასი და იშვიათი ბინადარია. იგი საქართველოს „წითელ ნუსხაშია“ შეტანილი და ბუნებრივ პირობებში მისი ნახვა დღეს უდიდესი იშვიათობაა,  თუმცა, თანამედროვე აკვაკულტურის მეთოდების გამოყენებით, ამ უნიკალური თევზის პოპულაციის აღდგენა და ხელოვნურ პირობებში გამოზრდა სრულიად რეალურია.

რატომ არის შავი ზღვის ორაგული განსაკუთრებული?

მეთევზე-ფერმერებისა და იქთიოლოგებისთვის ეს სახეობა განსაკუთრებით საინტერესოა თავისი ბიოლოგიური ციკლის გამო:

  • მრავალჯერადი ტოფობა: წყნარი ოკეანის ორაგულისგან განსხვავებით, რომელიც ქვირითის დაყრის შემდეგ იღუპება, შავი ზღვის ორაგული სიცოცხლეს ინარჩუნებს. ტოფობის შემდეგ იგი კვლავ ზღვაში ბრუნდება და მომდევნო წლებშიც შეუძლია გამრავლება.
  • მაღალი გადარჩენადობა მეურნეობაში: ბუნებრივ გარემოში, მთის მდინარეებში, ლიფსიტებს მტაცებლები და სტიქიური მოვლენები ანადგურებს. საკალმახე და თევზსაშენ მეურნეობებში კი მათი გადარჩენის მაჩვენებელი გაცილებით მაღალია.

რეგიონული გამოცდილება და მასშტაბები

შავი ზღვის აუზში პოპულაციის აღდგენის მიმართულებით აქტიური მუშაობა მიმდინარეობს. მაგალითად, მეზობელ რეგიონში (მდინარეების — შახესა და მზიმტას აუზში) 2026 წლის დასაწყისიდან ბუნებრივ გარემოში 230 ათასზე მეტი, საშუალოდ 4-გრამიანი მოზარდი ორაგული გაუშვეს. დამატებით 8 ათასი ეგზემპლარი კი თევზსაშენ ქარხნებში დატოვეს სანაშენე ჯოგის გასაძლიერებლად. მსგავსი პრაქტიკა საქართველოს მთის მდინარეებისთვისაც (მაგალითად, ჭოროხის, რიონისა და ენგურის აუზებისთვის) უმნიშვნელოვანესი პერსპექტივაა.

რა უნდა გაითვალისწინონ ფერმერებმა: მოშენების ტექნოლოგიური სირთულეები

შავი ზღვის ორაგულის ინკუბაცია და ლიფსიტის გამოზრდა ბევრად უფრო ფაქიზი პროცესია, ვიდრე ჩვეულებრივი ცისარტყელა კალმახის მოშენება. სპეციალისტები ფერმერებს ორ მთავარ გამოწვევაზე მიუთითებენ:

  • უკიდურესად მყიფე ქვირითი: ამ სახეობის ქვირითი მექანიკურ ზემოქმედებას ვერ უძლებს. მისი დაზიანების თავიდან ასაცილებლად, სპეციალისტები ინკუბატორებში ქვირითის გადატანისას ჩვეულებრივი ხელსაწყოების ნაცვლად ფრინველის რბილ ბუმბულს იყენებენ.
  • მზის სხივების შიში: ახლად გამოჩეკილი ლარვები და ლიფსიტები მზის პირდაპირი სხივების მიმართ ზემგრძნობიარენი არიან და სინათლემ შესაძლოა მათი მასობრივი დაღუპვა გამოიწვიოს. ამიტომ, საინკუბაციო და სალიფსიტე აუზები აუცილებლად დაჩრდილული უნდა იყოს. თევზს სინათლეს ეტაპობრივად აჩვევენ მხოლოდ მას შემდეგ, რაც ის აქტიურ კვებაზე გადავა.