„LIQUID 3“ _ როცა ქალაქი სუნთქვას სწავლობს
თანამედროვე ქალაქები სულ უფრო ხშირად გვაგონებს სივრცეებს, სადაც ცხოვრება მოძრაობს, მაგრამ ჰაერი ჩერდება: ავტომობილების გამონაბოლქვი, ასფალტითა და ბეტონით დაფარული ქუჩები, მწვანე ზონების შემცირება ურბანულ გარემოს სუნთქვას ართმევს.
სწორედ ამ რეალობის საპასუხოდ გაჩნდა ინოვაციური გადაწყვეტა – „LIQUID 3“, ე.წ. „თხევადი ხე“, ცოცხალი ბიორეაქტორი, რომელიც ქალაქის შუაგულში ბუნებრივ ფოტოსინთეზს აცოცხლებს.
„LIQUID 3“ არის გამჭვირვალე ავზი, სავსე მწვანე მიკროალგებით, რომლებიც მზის ენერგიის დახმარებით ატმოსფერულ ნახშირორჟანგს შთანთქავენ და ჟანგბადს გამოყოფენ.
ერთი შეხედვით ეს შეიძლება უბრალოდ დიზაინერული ურბანული ობიექტი მოგვეჩვენოს, თუმცა სინამდვილეში საქმე გვაქვს ცოცხალ ეკოსისტემასთან, რომელიც ჰაერის გაწმენდაში იმავე როლს ასრულებს, რასაც ხეები – ხშირად კი უფრო ინტენსიურადაც.
პროექტი სერბმა ინჟინრებმა და ეკოლოგებმა შექმნეს იმ მარტივი კითხვიდან გამომდინარე: რა ვქნათ იქ, სადაც ხის დარგვა შეუძლებელია? მეტროსადგურებთან, გადატვირთულ ქუჩებზე, ინდუსტრიულ ზონებში ან ძველ ქალაქებში, სადაც მიწა უბრალოდ აღარ დარჩა ხეები რომ დაიგას.
გამოსავალი მიგნებულია, ეს მიკროალგებია – ორგანიზმები, რომლებშიც ფოტოსინთეზი ბევრად უფრო ეფექტიანად მიმდინარეობს, ვიდრე ხეებში, შესაბამისად ჟანგბადიც მეტი გამოიყოფა.
კვლევების მიხედვით, მცირე ფართობზე ერთი „LIQUID 3“ ჟანგბადის იმ რაოდენობას გამოიმუშავებს, რასაც ათი ზრდასრული ხე.
ბიორეაქტორის მუშაობის პრინციპი ბუნებრივია და ამავდროულად ტექნოლოგიურად დახვეწილი. მზის სხივები აჩქარებს ფოტოსინთეზს, წყალი და ჰაერიდან მიღებული CO₂ ალგების საკვებია, შედეგად კი გამოიყოფა ჟანგბადი და წარმოიქმნება ბიომასა. სისტემა აღჭურვილია სენსორებითა და სოლარ-პანელებით, რაც მას ენერგოდამოუკიდებელს ხდის. ამასთან, კონსტრუქცია ინტეგრირებულია ურბანულ გარემოზე, აქვს განათება, დასაჯდომი სივრცე და Wi-Fi გადამცემი, რაც ეკოლოგიურ ფუნქციას სოციალურ დატვირთვასაც უთავსებს.
„LIQUID 3“ მხოლოდ ჰაერის გამწმენდი მოწყობილობა არ არის. ის ვიზუალურად აჩვენებს პროცესს, რომელსაც ყოველდღიურად ვერ ვამჩნევთ, როგორ სუნთქავს ბუნება.
გამჭვირვალე ავზში მოძრავი მწვანე მასა ადამიანებს ახსენებს, რომ ჰაერის დაბინძურება აბსტრაქტული პრობლემა კი არა, ყოველდღიური რეალობაა.
ამასთან, ბიორეაქტორი ქმნის მცირე მიკროკლიმატურ ზონას, ამცირებს ტემპერატურას, შთანთქავს მტვერს და ნაწილობრივ მავნე აირებსაც.
პირველი „LIQUID 3“ ბელგრადის ცენტრში დამონტაჟდა, თუმცა იდეამ სწრაფად მიიპყრო საერთაშორისო ყურადღება.
მსგავსი სისტემები ევროპის რამდენიმე ქვეყანაში და იაპონიაშიც უკვე გამოიყენება, სადაც ურბანული სივრცის დეფიციტი განსაკუთრებით მწვავეა.
ეს მაგალითები აჩვენებს, რომ ეკოლოგიური ინოვაციები მხოლოდ დეკორაცია არ არის – ისინი ქალაქის ინფრასტრუქტურის ნაწილად იქცევა.
საქართველოსთვის, განსაკუთრებით თბილისისთვის, ასეთი ტექნოლოგია პრაქტიკულ მნიშვნელობას იძენს. გადატვირთული ტრანსპორტი, მტვერი, მწვანე სივრცეების სიმცირე – ეს პრობლემები ჩვენს ქალაქებსაც კარგად იცნობს.
„LIQUID 3“-ის მსგავსი ბიორეაქტორები შეიძლება გახდეს თანამედროვე „მწვანე ინფრასტრუქტურის“ ელემენტი სკვერებში, უნივერსიტეტების ეზოებში, სამრეწველო ზონებსა და საზოგადოებრივ სივრცეებში, სადაც ხის დარგვა რთულია ან შეუძლებელი.
საგულისხმოა ისიც, რომ მიკროალგების ტექნოლოგია სოფლის მეურნეობასთან პირდაპირ კავშირშია.
ბიორეაქტორში მიღებული ბიომასის გამოყენება შეიძლება როგორც ბიოსასუქი, მდიდარი აზოტითა და ფოსფორით. ზოგიერთი ალგა მაღალი ცილის შემცველობითაც გამოირჩევა და პერსპექტიულია ცხოველთა საკვებისთვის. გამხმარი ბიომასა კი ბიოენერგიის წყაროდაც გამოდგება, რაც ფერმერებისთვის ენერგოეფექტიან ალტერნატივას ქმნის.
ამგვარად, „LIQUID 3“ მხოლოდ ურბანული ეკოობიექტი არ არის. ეს არის ბიოტექნოლოგიური ხიდი ქალაქსა და სოფელს შორის, რომელიც გვაჩვენებს, როგორ შეიძლება ერთმა იდეამ ერთდროულად ჰაერი გაასუფთავოს, ცნობიერება გაზარდოს და სოფლის მეურნეობას ახალი რესურსი შესთავაზოს.
„LIQUID 3“ ნათლად აჩვენებს, რომ ტექნოლოგია და ბუნება ერთმანეთის მოწინააღმდეგე არ არის. სწორად გამოყენების შემთხვევაში, ინოვაცია შეიძლება ქალაქის პატარა „მწვანე ფილტრად“ იქცეს, რომელიც ბუნებრივ პროცესებს აცოცხლებს იქ, სადაც ნიადაგი აღარ დარჩა.
ეს გვახსენებს მთავარ გზავნილს: როცა ადამიანი ტექნოლოგიას ბუნების წესებით ქმნის, ქალაქიც იწყებს სუნთქვას და ამ სუნთქვაში სოფლის მეურნეობასაც ახალი ადგილი უჩნდება.