ერთშტამბიანი თხილი _ პერსპექტივები და გამოწვევები
ტრადიციული მეთხილეობა ჩვენთან ბუჩქის ფორმითაა ცნობილი, თუმცა თანამედროვე აგროტექნოლოგიები სულ უფრო მეტად ამკვიდრებს ერთშამბიან (Standard Tree) სისტემას.
ერთშტამბიანი თხილის გაშენების ორი გზა არსებობს: კულტურული ჯიშის სპეციფიკური ფორმირება ან მისი დამყნობა დათვისთხილაზე (Corylus colurna).
ერთშამბიანი სისტემის დადებითი და უარყოფითი მხარეები
| უპირატესობები (პლუსები) | გამოწვევები (მინუსები) |
| მექანიზაცია: მოსავლის აღება შესაძლებელია ვიბრაციული მანქანებით, რაც ხარჯებს 80%-ით ამცირებს. | საწყისი ინვესტიცია: ნამყენი ნერგი უფრო ძვირია, ვიდრე ჩვეულებრივი ამონაყარი. |
| მოვლა: წამლობა და გასხვლა ბევრად მარტივი და ეფექტურია. აერაცია (ჰაერის ცირკულაცია) უკეთესია. | ფორმირების ცოდნა: პირველ წლებში საჭიროა პროფესიონალური გასხვლა შამბის ჩამოსაყალიბებლად. |
| ფართობის ათვისება: საშუალებას იძლევა გამოვიყენოთ ინტენსიური გაშენების სქემები. | საყრდენი სისტემა: ზოგჯერ საჭიროებს ჭიგოებს (საყრდენს) პირველ წლებში ქარისგან დასაცავად. |
| ამონაყარის კონტროლი: დათვისთხილაზე დამყნობის შემთხვევაში, ნაბარტყის მოცილების პრობლემა ქრება. |
საერთაშორისო გამოცდილება
ფერმერები აშშ–ში (ორეგონი) და ევროპაში (სერბეთი, იტალია, საფრანგეთი) თითქმის სრულად გადავიდნენ ერთშამბიან სისტემაზე.
- აშშ: აქცენტი კეთდება სრულ მექანიზაციაზე. ერთშტამბიანი თხილი საშუალებას იძლევა ნიადაგი იდეალურად გასუფთავდეს, რათა მექანიკურმა ამკრებმა ნაყოფი დაუბრკოლებლად აიღოს.
- სერბეთი: ბოლო 20 წელია აქტიურად იყენებენ დათვისთხილას საძირედ. მათი გამოცდილებით, ასეთი ბაღები უფრო დიდხანს ცოცხლობენ (80+ წელი) და უკეთ უძლებენ გვალვას.
მოსავლიანობა და აგროტექნოლოგია
ერთშტამბიანი თხილი მსხმოიარობაში 1-2 წლით გვიან შედის, ვიდრე ბუჩქი, თუმცა პიკურ პერიოდში მისი მოსავლიანობა სტაბილური და ხშირად უფრო მაღალია.
- გაშენების სქემა: ხშირად გამოიყენება 5×3 მ ან 6×4 მ დაცილება.
- ფორმირება: შტამბის (ღეროს) სიმაღლე ჩვეულებრივ 60-90 სმ-ია, საიდანაც იწყება ვარჯის ფორმირება (ჯამისებრი ან ლიდერული ტიპის).
- მორწყვა: მიუხედავად დათვისთხილის გამძლეობისა, ინტენსიური მოსავლისთვის წვეთოვანი მორწყვა აუცილებელია, განსაკუთრებით ნაყოფის შევსების ფაზაში.
პერსპექტივა საქართველოში
საქართველოსთვის ერთშტამბიანი თხილი ნიშნავს თხილის ხარისხის გაუმჯობესებას. რადგან ნაყოფი მიწასთან ნაკლებ კონტაქტშია და ვარჯი კარგად ნიავდება, აფლატოქსინებისა და სოკოვანი დაავადებების რისკი მინიმუმამდე დადის. ეს კი ევროპულ ბაზარზე მაღალ ფასს ნიშნავს.
ერთშტამბიანი თხილი არის არჩევანი მათთვის, ვინც აპირებს კომერციული, მექანიზებული მეურნეობის შექმნას და სურს მინიმუმამდე დაიყვანოს ხელით შრომა.