თევზი, იხვი და ბოსტნეული – ყველაფერი ერთ სისტემაში
წარმოიდგინეთ მეურნეობა, სადაც თევზის ტბორი მხოლოდ თევზის მოსაშენებელი ადგილი არ არის, იხვები მხოლოდ ფრინველი არ არიან, ხოლო ბოსტნეულის ნაკვეთი, უბრალოდ მოსავლის მისაღები ტერიტორია. აქ ყველაფერი ერთმანეთთან არის დაკავშირებული: ერთი კომპონენტის „ნარჩენი“ მეორისთვის რესურსად იქცევა, წყალი ცირკულირებს, მცენარეები საკვებ ნივთიერებებს ითვისებენ, ხოლო მეურნეობა ერთიან, ბუნებრივ ციკლად მუშაობს.
ეს მიდგომა განსაკუთრებით საინტერესოა მცირე და საოჯახო მეურნეობებისთვის, სადაც არსებული რესურსების მაქსიმალურად ეფექტიანად გამოყენებას დიდი მნიშვნელობა აქვს.
თევზის ტბორი, იხვები და ბოსტნეული, სწორი დაგეგმვის შემთხვევაში, შეიძლება ერთ ინტეგრირებულ სისტემაში გაერთიანდეს.
ზოგიერთ მეურნეობაში თევზის ტბორი, იხვები და ბოსტნეულის ნაკვეთები სწორედ ასეთ ციკლად მუშაობს, თითოეული კომპონენტი იყენებს იმას, რასაც მეორე წარმოქმნის.
იხვების ნაკელი წყალს ბუნებრივი საკვები ნივთიერებებით ამდიდრებს, რაც ხელს უწყობს პლანქტონის განვითარებას. თავის მხრივ, პლანქტონი ბუნებრივი საკვებია იმ სახეობის თევზებისთვის, რომლებიც მას მოიხმარენ.
ტბორის კიდეებზე და წყლის ზედაპირზე განთავსებული ბოსტნეული და გრძელი ფესვების მქონე მცენარეები წყალში არსებულ საკვებ ნივთიერებებს ითვისებენ. აკვაპონიკის სისტემაში თევზებისგან მიღებული წყალი მცენარეებს საკვები ნივთიერებებით ამარაგებს, მცენარეები კი ხელს უწყობენ წყლის გაწმენდას, რომელიც შემდეგ ისევ ტბორში ბრუნდება.
თუმცა, ასეთ სისტემაში რამდენიმე მნიშვნელოვანი საკითხის გათვალისწინებაა საჭირო. იხვების ჭარბმა რაოდენობამ შეიძლება წყალი ზედმეტად დააბინძუროს და მასში ჟანგბადის შემცველობა შეამციროს. ტექნიკური რეკომენდაციის მიხედვით, წყლის ზედაპირის თითო ჰექტარზე იხვების რაოდენობა მაქსიმუმ 500-ს უნდა შეადგენდეს. საჭიროების შემთხვევაში, ბადით გადახურული ცალკე ვოლიერი საშუალებას იძლევა, თევზები და იხვები ერთმანეთისგან განცალკევდეს.
ბოსტნეულის საკვებად გამოყენების წინ აუცილებელია მისი კარგად გარეცხვა.
ტბორებსა და არხებში წყალი მუდმივად უნდა მოძრაობდეს და ცირკულირებდეს. წყლის მოძრაობა ხელს უშლის კოღოებისთვის გამრავლების ხელსაყრელი პირობების შექმნას და ამით ამცირებს დენგეს ცხელების გავრცელებასთან დაკავშირებულ რისკებს.
ასეთი ინტეგრირებული სისტემა ეფექტიანად მუშაობს მაშინ, როდესაც თევზის, იხვებისა და მცენარეების რაოდენობა ერთმანეთთან სწორად არის დაბალანსებული. მისი მიზანი არ არის ყველაფრის ერთდროულად მაქსიმალური რაოდენობით წარმოება — წარმატების მთავარი პირობა სისტემის კომპონენტებს შორის სწორი თანაფარდობის დაცვაა.
როგორ დავგეგმოთ ასეთი სისტემა?
ინტეგრირებული მეურნეობის მოწყობა ერთბაშად ყველა კომპონენტის დამატებას არ გულისხმობს. უკეთესი შედეგისთვის სისტემა ეტაპობრივად უნდა დაიგეგმოს.
- განსაზღვრეთ ხელმისაწვდომი ფართობი და წყლის რესურსი.
პირველ რიგში უნდა შეფასდეს, რა ფართობია ხელმისაწვდომი ტბორისთვის, ბოსტნეულის ნაკვეთისთვის და იხვების სადგომისთვის. მნიშვნელოვანია წყლის წყაროს არსებობა და მისი ხარისხიც. - დაიწყეთ ტბორით.
ტბორი სისტემის ერთ-ერთი მთავარი ნაწილია. წინასწარ უნდა განისაზღვროს მისი ფართობი, სიღრმე, წყლის შემოდინებისა და გადინების შესაძლებლობა და წყლის ცირკულაციის სისტემა. თევზის სახეობა უნდა შეირჩეს ადგილობრივი პირობებისა და მეურნეობის მიზნების გათვალისწინებით. - სწორად განსაზღვრეთ იხვების რაოდენობა.
იხვების რაოდენობა წყლის მოცულობასა და ტბორის ფართობს უნდა შეესაბამებოდეს. მათი ჭარბი რაოდენობა წყალს დააბინძურებს და ჟანგბადის შემცველობას შეამცირებს. მოცემული ტექნიკური რეკომენდაციის მიხედვით, წყლის ზედაპირის ერთ ჰექტარზე მაქსიმუმ 500 იხვი უნდა იყოს. - დაგეგმეთ მცენარეების განთავსება.
ტბორის გარშემო ან შესაბამის აკვაპონიკურ სისტემაში შეიძლება განთავსდეს ბოსტნეული და ისეთი მცენარეები, რომლებიც წყალში არსებულ საკვებ ნივთიერებებს ეფექტიანად ითვისებენ. მცენარეების შერჩევისას უნდა გავითვალისწინოთ მათი წყლისა და საკვები ნივთიერებების მოთხოვნილება. - უზრუნველყავით წყლის მუდმივი ცირკულაცია.
წყლის მოძრაობა მნიშვნელოვანია როგორც თევზების ჯანმრთელობისთვის, ისე სისტემის საერთო ბალანსისთვის. წყლის ცირკულაცია ასევე ხელს უშლის კოღოების გამრავლებისთვის ხელსაყრელი პირობების შექმნას. - საჭიროების შემთხვევაში, გამოყავით იხვები და თევზები.
თუ წყლის ხარისხის კონტროლი რთულდება, შესაძლებელია იხვებისთვის ცალკე, ბადით გადახურული ვოლიერის მოწყობა. ამ შემთხვევაში მათი ნაკელი და სხვა ორგანული მასალა შეიძლება სისტემაში კონტროლირებულად მოხვდეს. - მუდმივად აკონტროლეთ წყლის მდგომარეობა.
უნდა დაკვირვებოდეთ წყლის სისუფთავეს, სუნს, ფერს, ჟანგბადის შემცველობას და თევზების მდგომარეობას. თუ წყალი ზედმეტად მღვრიე ან დაბინძურებული ხდება, ეს შეიძლება ნიშნავდეს, რომ სისტემაში რომელიმე კომპონენტის რაოდენობა დასარეგულირებელია. - დაიწყეთ მცირე მასშტაბით და შემდეგ გაზარდეთ.
თუ მსგავსი სისტემა პირველად იქმნება, უმჯობესია მცირე მოცულობით დაიწყოთ. დაკვირვების საფუძველზე შესაძლებელი იქნება თევზის, იხვებისა და მცენარეების რაოდენობის თანდათანობით გაზრდა.
მთავარი პრინციპია ბალანსის დაცვა
ასეთი სისტემის წარმატების მთავარი პირობა ბალანსია. არ არის აუცილებელი, რომ ერთდროულად მაქსიმალური რაოდენობის თევზი, იხვი და ბოსტნეული ვაწარმოოთ. პირიქით, თითოეული კომპონენტის რაოდენობა ერთმანეთის შესაძლებლობებს უნდა შეესაბამებოდეს.
სისტემის დაგეგმვისას უნდა გვახსოვდეს: რაც უფრო კარგად არის დაბალანსებული თევზის, იხვების, მცენარეების, წყლისა და საკვები ნივთიერებების ურთიერთქმედება, მით უფრო სტაბილურად მუშაობს მთელი მეურნეობა.
ბოსტნეულის საკვებად გამოყენების წინ აუცილებელია მისი კარგად გარეცხვა.
მნიშვნელოვანია გაითვალისწინოთ, რომ ზემოთ აღწერილი მიდგომა ზოგადი პრინციპია. კონკრეტული მეურნეობისთვის თევზის, იხვებისა და მცენარეების რაოდენობა უნდა განისაზღვროს ტბორის ზომის, წყლის მოცულობის, კლიმატური პირობებისა და წყლის ხარისხის გათვალისწინებით.
მოამზადა გიორგი მაისურაძემ