თხილის ბაღები ხმება, გურიასა და სამეგრელოში დარგის გადასარჩენად გადაუდებელი მოქმედებაა საჭირო
დასავლეთ საქართველოში თხილის ბაღების მასობრივი ხმობა ფერმერთა ინდივიდუალურ პრობლემას გასცდა და დარგის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს გამოწვევად იქცა. მიზეზების დროული დადგენისა და ეფექტიანი ღონისძიებების გარეშე საფრთხე ექმნება არა მხოლოდ მოსავალს, არამედ ათასობით ოჯახის შემოსავალსა და ქვეყნის საექსპორტო პოტენციალსაც.
„ასე თუ გაგრძელდა, მალე დასავლეთ საქართველოში თხილი, ალბათ, საერთოდ აღარ იქნებაო“, — წუხან ფერმერები.
განსაკუთრებით მძიმე ვითარებაა გურიაში, თუმცა უკეთესი მდგომარეობა არც სამეგრელოშია.
უახლოეს წლებში თხილის გაქრობის პროგნოზი მეცნიერულად დადასტურებული არ არის, თუმცა შექმნილი მდგომარეობა პრობლემის მასშტაბურობაზე მიუთითებს. განსაკუთრებით შემაშფოთებელია, რომ დაზიანება ახალგაზრდა ნარგაობასაც ეხება, რაც ფერმერებს წლების განმავლობაში ჩადებული ინვესტიციის დაკარგვის საფრთხეს უქმნის.
თხილის ხმობა კონკრეტული დიაგნოზი არ არის. მსგავსი სიმპტომები შეიძლება გამოიწვიოს სოკოვანმა ან ბაქტერიულმა დაავადებებმა, ფესვების დაზიანებამ, ნიადაგში ჭარბმა ტენმა და სხვა ფაქტორებმა.
საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრის ინფორმაციით, 2026 წლის თებერვალში, თხილის სწრაფი ხმობის მიზეზების შესწავლის პროექტის ფარგლებში, დასავლეთ საქართველოში სპეციალისტთა შეხვედრები გაიმართა და ლაბორატორიული ანალიზების შედეგები განიხილეს. ახლა მნიშვნელოვანია, კვლევის შედეგები ფერმერებს კონკრეტული, გასაგები რეკომენდაციების სახით მიეწოდოთ.
თურქეთის გამოცდილებაც აჩვენებს, რომ თხილს სხვადასხვა პათოგენი აზიანებს და ზოგჯერ ახალი გამომწვევებიც ვლინდება. თურქულ კვლევებში აღწერილია ხის ქსოვილებისა და ფესვის ყელის ლპობის შემთხვევები. თუმცა ეს არ ნიშნავს, რომ საქართველოში ხმობას აუცილებლად იგივე დაავადებები იწვევს — ამის დასადგენად ადგილობრივი ნიმუშების გამოკვლევაა საჭირო.
რა უნდა გაკეთდეს?
პირველ რიგში, აუცილებელია დაზიანებული ბაღების აღრიცხვა, დაავადების გავრცელების რუკის შექმნა და ფერმერებისთვის ხელმისაწვდომი ლაბორატორიული დიაგნოსტიკის უზრუნველყოფა. რეგიონებში უნდა მუშაობდნენ მობილური აგრონომიული ჯგუფები, რომლებიც ადგილზე შეაფასებენ მდგომარეობას და კონკრეტულ რეკომენდაციებს გასცემენ.
შეწამვლა უნდა ეფუძნებოდეს დადგენილ მიზეზსა და ოფიციალურ რეკომენდაციებს. ასევე მნიშვნელოვანია ნიადაგის მდგომარეობის, დრენაჟის, კვებისა და ბაღის მოვლის შეფასება. დაავადებული ხეების ამოღებაც სპეციალისტის რეკომენდაციით უნდა მოხდეს.
სახელმწიფომ უნდა განიხილოს დიაგნოსტიკის თანადაფინანსებისა და დაზიანებული ბაღების აღდგენის მიზნობრივი მხარდაჭერის საკითხი.
თხილის დარგის გადარჩენა მხოლოდ ფერმერის პასუხისმგებლობა ვერ იქნება. საჭიროა კვლევის შედეგების დროული გამოქვეყნება, კონკრეტული სამოქმედო გეგმის შემუშავება და მისი შესრულების კონტროლი. დასავლეთ საქართველოსთვის თხილი მხოლოდ სასოფლო-სამეურნეო კულტურა არ არის – ის სოფლის შემოსავლისა და საექსპორტო ეკონომიკის მნიშვნელოვანი ნაწილია. ამიტომ, დღეს მიღებული გადაწყვეტილებები დარგის მომავლისთვის გადამწყვეტია.
მოამზადა გიორგი მაისურაძემ