ოქსილის მჟავა მეფუტკრეობაში – ვაროას ტკიპის წინააღმდეგ ბრძოლის ერთ-ერთი მეთოდი

ოქსილის მჟავა (Oxalic acid) მეფუტკრეობაში ფართოდ გამოყენებული საშუალებაა ფუტკრის ოჯახებში პარაზიტი ტკიპის, Varroa destructor-ის, წინააღმდეგ საბრძოლველად. მისი ეფექტიანობა განსაკუთრებით მაღალია მაშინ, როდესაც ოჯახში გადაბეჭდილი ბარტყი არ არის ან მისი რაოდენობა მინიმალურია.

ოქსილის მჟავის გამოყენების რამდენიმე მეთოდი არსებობს: წვეთოვანი დამუშავება შაქრის სიროფით, სუბლიმაცია (მჟავის ორთქლის წარმოქმნა) და სპეციალური, ნელა გამოთავისუფლებადი ზოლების გამოყენება.

თითოეულ მეთოდს თავისი თავისებურებები, შეზღუდვები და უსაფრთხოების მოთხოვნები აქვს.

როგორ მოქმედებს ოქსილის მჟავა ვაროას ტკიპაზე?

ოქსილის მჟავა ძირითადადზრდასრულ ფუტკრებზე მყოფ ტკიპებზე მოქმედებს, რომლებსაც ფორეზულ ტკიპებს უწოდებენ. იგი ვერ აღწევს გადაბეჭდილ ბარტყში, სადაც ვაროას ტკიპის მნიშვნელოვანი ნაწილი შეიძლება იმალებოდეს და მრავლდებოდეს. სწორედ ამიტომ, მისი ეფექტიანობა მნიშვნელოვნად არის დამოკიდებული ფუტკრის ოჯახის ბიოლოგიურ მდგომარეობასა და დამუშავების დროზე.

ოქსილის მჟავა ორგანულ მჟავებს მიეკუთვნება, თუმცა ეს არ ნიშნავს, რომ მისი გამოყენება უვნებელია. არასწორმა კონცენტრაციამ ან გამოყენების წესების დარღვევამ შესაძლოა დააზიანოს როგორც ფუტკარი, ისე ადამიანი.

ოქსილის მჟავის გამოყენების ძირითადი მეთოდები

1. წვეთოვანი მეთოდი

როდის არის ოქსილის მჟავით დამუშავება ყველაზე ეფექტიანი?

ოქსილის მჟავით დამუშავების ეფექტიანობა დიდწილად დამოკიდებულია იმაზე, არის თუ არა ოჯახში გადაბეჭდილი ბარტყი.

ძირითადი პერიოდი — გვიანი შემოდგომა და ზამთრის დასაწყისი. ზომიერი და კონტინენტური კლიმატის პირობებში, როდესაც ტემპერატურის დაცემის გამო დედა ფუტკარი კვერცხდებას ამცირებს ან დროებით წყვეტს, ტკიპების დიდი ნაწილი ზრდასრულ ფუტკრებზე იმყოფება. ასეთ დროს დამუშავება, როგორც წესი, უფრო ეფექტიანია.

თუმცა, კალენდარული თარიღი ერთადერთი განმსაზღვრელი არ არის. საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში, განსაკუთრებით თბილ ზამთრიან ადგილებში, ბარტყის გამოზრდა შესაძლოა ხანგრძლივად გაგრძელდეს. ამიტომ მეფუტკრემ დამუშავების დრო ოჯახის რეალურ მდგომარეობას უნდა შეუსაბამოს.

ახალი ოჯახები და ნაყრები. ახლად ჩამოყალიბებულ ოჯახებში ან ნაყრებში ბარტყის რაოდენობა შესაძლოა მცირე იყოს, რის გამოც ზოგიერთი დამუშავების მეთოდი უფრო ეფექტიანი ხდება. მიუხედავად ამისა, აუცილებელია პრეპარატის ინსტრუქციისა და ფუტკრის ოჯახის მდგომარეობის გათვალისწინება.

გაზაფხული და ზაფხული. აქტიური ბარტყიანობის პერიოდში ტკიპების ნაწილი გადაბეჭდილ უჯრედებშია დაცული, რის გამოც ოქსილის მჟავის ეფექტიანობა შეიძლება შემცირდეს. ბარტყის დროებით შეჩერება ან განმეორებითი დამუშავება მხოლოდ შესაბამისი მეთოდის, ვეტერინარული რეკომენდაციისა და ნებადართული პრეპარატის ინსტრუქციის საფუძველზე უნდა დაიგეგმოს.

ნელა გამოთავისუფლებადი ზოლები რამდენი უნდა მოთავსდეს ერთ სკაში?

ოქსილის მჟავის შემცველი ნელა გამოთავისუფლებადი ზოლების გამოყენებისას უნივერსალური დოზა არ არსებობს. საჭირო რაოდენობა დამოკიდებულია კონკრეტული პროდუქტის შემადგენლობაზე, სკის კონსტრუქციასა და ფუტკრის ოჯახის სიძლიერეზე.

ზოგიერთ პროდუქტში გამოიყენება რამდენიმე ზოლი, რომლებიც ბუდეში ისე თავსდება, რომ ფუტკრებს მათ ზედაპირზე გადაადგილება შეეძლოთ. სკაში დატოვების ხანგრძლივობაც განსხვავებულია და შეიძლება რამდენიმე კვირას მოიცავდეს.

მეფუტკრემ აუცილებლად უნდა დაიცვას კონკრეტული პრეპარატის მწარმოებლის ინსტრუქცია. დაუშვებელია ერთი პროდუქტის დოზირების წესების სხვა პროდუქტზე ავტომატურად გადატანა.

უსაფრთხოება – რას უნდა მიაქციოს ყურადღება მეფუტკრემ?

ოქსილის მჟავა გამაღიზიანებელი და კოროზიული ნივთიერებაა. მასთან მუშაობისას აუცილებელია ქიმიური ნივთიერებებისგან დამცავი ხელთათმანების, თვალის დაცვის საშუალებებისა და შესაბამისი რესპირატორის გამოყენება. სუბლიმაციის დროს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მჟავის ნაწილაკებისა და ორთქლის შესუნთქვის თავიდან აცილება.

• გამოიყენეთ მხოლოდ ფუტკრისთვის განკუთვნილი, ნებადართული პრეპარატი და დაიცავით ეტიკეტზე მითითებული წესები.

• არ მოამზადოთ თვითნებურად ხსნარი და არ შეცვალოთ რეკომენდებული კონცენტრაცია ან დოზა.

• გაითვალისწინეთ გარემოს ტემპერატურა, ოჯახის სიძლიერე და ბარტყის არსებობა.

• დაიცავით თაფლისა და სხვა მეფუტკრეობის პროდუქტების უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული მოთხოვნები.

• არ ჩაატაროთ დამუშავება იმაზე ხშირად, ვიდრე ამას კონკრეტული პრეპარატის ინსტრუქცია ითვალისწინებს.

ოქსილის მჟავა ვაროას ტკიპის წინააღმდეგ ბრძოლის მნიშვნელოვანი საშუალებაა, მაგრამ მისი ეფექტიანობა მხოლოდ პრეპარატის შერჩევით არ განისაზღვრება. გადამწყვეტია დამუშავების სწორი დრო, ფუტკრის ოჯახის მდგომარეობა და გამოყენების მეთოდი.

საქართველოს პირობებში მეფუტკრემ განსაკუთრებით უნდა გაითვალისწინოს რეგიონული კლიმატი და ის ფაქტი, რომ თბილ ამინდში ბარტყიანობა ზამთარშიც შეიძლება გაგრძელდეს. ამიტომ სასურველია ტკიპების რაოდენობის რეგულარული მონიტორინგი და დამუშავების გეგმის შედგენა ოჯახის მდგომარეობის მიხედვით.

მნიშვნელოვანი გაითვალისწინოთ, რომ ოქსილის მჟავით დამუშავების კონკრეტული დოზები და პერიოდულობა ყოველთვის უნდა განისაზღვროს საქართველოში ნებადართული კონკრეტული პრეპარატის ინსტრუქციის მიხედვით. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რადგან სხვადასხვა ფორმულაციისა და გამოყენების მეთოდის დოზები ერთმანეთისგან განსხვავდება.

მოამზადა ნატა მაჭარაშვილმა