მსოფლიო „გლობალური წყლის ბანკროტობის“ ეპოქაში შედის — გაეროს საგანგაშო ანგარიში

გაეროს უნივერსიტეტმა გამოაქვეყნა ვრცელი ანგარიში, რომელშიც ნათქვამია, რომ მიწისქვეშა წყლების გამოფიტვის, მიწების დეგრადაციის, ტყეების გაჩეხვისა და გარემოს დაბინძურების ფონზე, კაცობრიობა „გლობალური წყლის ბანკროტობის“ ერაში შევიდა. ორგანიზაცია მოუწოდებს მსოფლიო ლიდერებს, სასწრაფოდ მოერგონ ახალ რეალობას, რომელიც სამეცნიერო მონაცემებს ეფუძნება.

ანგარიშის ავტორები აღნიშნავენ, რომ ტერმინები „წყლის სტრესი“ და „წყლის კრიზისი“ აღარ ასახავს რეალურ მდგომარეობას. საქმე გვაქვს პოსტ-კრიზისულ მდგომარეობასთან, რაც ბუნებრივი წყლის კაპიტალის შეუქცევად დაკარგვას ნიშნავს.

„ბევრი რეგიონი საკუთარი ჰიდროლოგიური შესაძლებლობების ზღვარს მიღმა ცხოვრობს, ხოლო საკვანძო წყლის სისტემები უკვე გაკოტრებულია“, – აცხადებს ანგარიშის წამყვანი ავტორი, კავე მადანი. ქვეყნებმა არა მხოლოდ გახარჯეს მდინარეების, ნიადაგისა და თოვლის მარაგები, არამედ ამოწურეს გრძელვადიანი „რეზერვებიც“ – მყინვარები და ჭაობები.

„წყლის ბანკროტობა“ ციფრებში

კვლევა წარმოადგენს უმძიმეს სტატისტიკას, რომელიც მეტწილად ადამიანის საქმიანობით არის გამოწვეული:

• ტბები: 1990-იანი წლების დასაწყისიდან მსოფლიოს უდიდესი ტბების 50%-მა წყლის მნიშვნელოვანი მოცულობა დაკარგა;
• ჭაობები: ბოლო 50 წელში განადგურდა 410 მლნ ჰექტარი ბუნებრივი ჭაობი (ევროკავშირის ხელა ტერიტორია);
• მყინვარები: 1970 წლიდან გლობალური მასის 30%-ზე მეტი დნობის შედეგად დაიკარგა;
• მოსახლეობა: 4 მილიარდი ადამიანი წელიწადში მინიმუმ ერთი თვე წყლის მწვავე დეფიციტს განიცდის;
• სოფლის მეურნეობა: იმ რეგიონებში, სადაც წყლის მარაგი კლებულობს, მსოფლიო სურსათის 50%-ზე მეტი იწარმოება.

გავლენა აგრარულ სექტორზე

სოფლის მეურნეობა მტკნარი წყლის უდიდესი მომხმარებელია. კავე მადანის განმარტებით, როდესაც წყლის დეფიციტი ერთ რეგიონში აზარალებს სოფლის მეურნეობას, ეს მყისიერად აისახება მსოფლიო ბაზრებზე, ფასებზე, პოლიტიკურ სტაბილურობასა და სურსათის უსაფრთხოებაზე სხვა ქვეყნებშიც.

განსაკუთრებით მძიმე ვითარებაა ახლო აღმოსავლეთში, ჩრდილოეთ აფრიკასა და სამხრეთ აზიაში, სადაც მიწისქვეშა წყლების ინტენსიურმა გამოყენებამ გრუნტის წყლების დონის ქრონიკული ვარდნა და ნიადაგის დაწევა გამოიწვია.

გამოსავალი: გლობალური დღის წესრიგის „გადატვირთვა“

ანგარიში ხაზს უსვამს, რომ წყლის ბანკროტობა არ არის მხოლოდ ჰიდროლოგიური პრობლემა – ეს არის სოციალური და პოლიტიკური საკითხი, რომელიც სახელმწიფოების მართვის უმაღლეს დონეზე ჩარევას მოითხოვს.

„ჩვენ ვერ აღვადგენთ გამქრალ მყინვარებს, მაგრამ შეგვიძლია თავიდან ავიცილოთ დარჩენილი ბუნებრივი კაპიტალის დაკარგვა და გარდავქმნათ ინსტიტუტები ისე, რომ ახალ პირობებში გადავრჩეთ“, – ნათქვამია დასკვნაში.

სარედაქციო მინაწერი: სტატიას აქვს მხოლოდ საინფორმაციო ხასიათი. მასში მოყვანილი მონაცემები ეყრდნობა გაეროს უნივერსიტეტისა და EastFruit-ის საერთაშორისო კვლევებს. მასალა ემსახურება გლობალური ეკოლოგიური და აგრარული გამოწვევების შესახებ ცნობიერების ამაღლებას.