ველური კაკაო _ ამაზონის ტყეების ყველაზე უცნაური ველური ხილი

ბუნება არასოდეს წყვეტს ჩვენს გაოცებას. სოციალურ ქსელებში ხშირად შეხვდებით სამხრეთ ამერიკის ჯუნგლებში გადაღებულ ფოტოებს, სადაც ხის ტოტებზე უცნაური ფორმის, ჩამოკიდებული ყავისფერი ნაყოფები ასხია. ბევრი ფიქრობს, რომ ეს ფოტოშოპია, თუმცა მცენარე სრულიად რეალურია.

გაიცანით ჰერანია (Herrania), იგივე ველური კაკაო.

ბოტანიკური აღწერა და წარმოშობა

ჰერანია კაკაოს ხის (Theobroma cacao) უახლოესი ნათესავია და მალვასებრთა (Malvaceae) ოჯახს მიეკუთვნება. მისი სამშობლო სამხრეთ და ცენტრალური ამერიკის ტროპიკული ტყეებია (განსაკუთრებით ამაზონის აუზი, კოლუმბია, ეკვადორი და პერუ).

მცენარის ერთ-ერთი მთავარი დამახასიათებელი ნიშანი კაულიფლორიაა — ეს არის მოვლენა, როდესაც ყვავილები და შემდგომში ნაყოფი პირდაპირ ხის მერქანზე, მსხვილ ტოტებსა და ღეროზე იზრდება და არა ნორჩ ყლორტებზე.

როგორი გემო აქვს „მაიმუნის კაკაოს“?

მიუხედავად იმისა, რომ გარეგნულად ნაყოფი შეიძლება უცნაურად და ზოგისთვის არამიმზიდველადაც კი გამოიყურებოდეს, მისი შიგთავსი საკმაოდ გემრიელია:

• რბილობი _ ნაყოფის შიგნით არის თეთრი, წვნიანი და ტკბილი რბილობი, რომელსაც ადგილობრივი მოსახლეობა და ტყის ბინადრები (განსაკუთრებით მაიმუნები) დიდი სიამოვნებით მიირთმევენ. გემოთი ის ტროპიკული ხილისა და კაკაოს ნაზავს გავს.

• თესლი _ რბილობში მოთავსებული თესლისგან, ისევე როგორც ჩვეულებრივი კაკაოსგან, თეორიულად შესაძლებელია შოკოლადის მსგავსი მასის დამზადება, თუმცა მას უფრო მწარე გემო აქვს და კულტურულ წარმოებაში მასობრივად არ გამოიყენება.

სასარგებლო თვისებები და გამოყენება

ადგილობრივი ინდიელები ჰერანიას საუკუნეებია იყენებენ ტრადიციულ მედიცინაში. ნაყოფი მდიდარია:

• ანტიოქსიდანტებით;

• ენერგიის მომცემი ნივთიერებებით (მსგავსად თეობრომინისა, რომელიც კაკაოში შედის);

• ვიტამინებით, რომლებიც იმუნურ სისტემას აძლიერებს.

დღეს ეს მცენარე ბოტანიკოსების დიდ ინტერესს იწვევს, რადგან კაკაოს პლანტაციების დაავადებების მიმართ საკმაოდ მედეგია და მეცნიერები მას გენეტიკური კვლევებისთვის იყენებენ, რათა უფრო გამძლე კაკაოს ჯიშები შექმნან.

წყარო: ჟურნალი „ახალი აგრარული საქართველო“