რატომ სკდება საზამთრო, პომიდორი და კომბოსტო — როგორ ავიცილოთ თავიდან მოსავლის დაზიანება?

ბოსტნეულისა და ბაღჩეული კულტურების მოყვანისას ფერმერები ხშირად აწყდებიან ნაყოფისა და თავის დასკდომის პრობლემას, რაც საგრძნობლად აზიანებს პროდუქციის სასაქონლო იერსახესა და ამცირებს მის საბაზრო ღირებულებას.

ბევრი მიიჩნევს, რომ ეს რომელიმე ინფექციური თუ სოკოვანი დაავადების ბრალია, თუმცა უმეტეს შემთხვევაში მიზეზი სულ სხვაა.

ნაყოფის დასკდომას წყლის, საკვები ელემენტების ან ტემპერატურის მკვეთრი ცვლილება იწვევს.

წინამდებარე სტატიაში დეტალურად განვიხილავთ სამი პოპულარული კულტურის — პომიდვრის, საზამთროსა და კომბოსტოს დასკდომის გამომწვევ მიზეზებს და მათი პრევენციის ეფექტურ გზებს.

პომიდვრის დასკდომა

პომიდვრის ნაყოფი ძირითადად მაშინ სკდება, როდესაც ხანგრძლივი გვალვის ან მშრალი პერიოდის შემდეგ ის ზედმეტად სწრაფად იწყებს ზრდას.

მთავარი მიზეზი: როდესაც ნიადაგი გარკვეული დროის განმავლობაში მშრალია, რასაც მოჰყვება ძლიერი წვიმა ან უხვი მორწყვა, მცენარე წყალს ძალიან სწრაფად ითვისებს. შედეგად, ნაყოფის შიდა რბილობი უფრო სწრაფად ფართოვდება, ვიდრე კანი. კანი ვეღარ ასწრებს გაწელვას და სკდება.

სხვა გამომწვევი მიზეზები:

• არარეგულარული და არათანაბარი მორწყვა;

• აზოტოვანი სასუქების ჭარბი გამოყენება;

• ჰაერის მაღალი ტემპერატურა;

• გადამწიფებული ნაყოფის ბუჩქზე დიდხანს დატოვება.

როგორ ავიცილოთ თავიდან:

• მორწყეთ ნათესები რეგულარულად. არ დაუშვათ ნიადაგის ხანგრძლივად გამოშრობა;

• გამოიყენეთ მულჩირება ნიადაგში ტენიანობის სტაბილურობის შესანარჩუნებლად;

• მოერიდეთ აზოტის ჭარბ დოზებს;

• მოკრიფეთ ნაყოფი დამწიფებისთანავე;

• სათბურებში განსაკუთრებული სიზუსტით აკონტროლეთ სარწყავი სისტემა.

საზამთროს დასკდომა

საზამთრო თითქმის ანალოგიური მიზეზების გამო ზიანდება.

მთავარი მიზეზი: წყლის არათანაბარი მიწოდება — ხანგრძლივ მშრალ პერიოდს მოყოლილი ძლიერი წვიმა ან უხვი ხელოვნური მორწყვა.

სხვა გამომწვევი მიზეზები:

• საკვები ნივთიერებების დისბალანსი (განსაკუთრებით კალიუმისა და ბორის ნაკლებობა);

• ტემპერატურის მკვეთრი, უეცარი ცვლილება;

• ნაყოფის არაბუნებრივად სწრაფი ზრდა.

როგორ ავიცილოთ თავიდან:

• შეინარჩუნეთ მორწყვის თანაბარი გრაფიკი;

• გვალვის შემდეგ ნუ მორწყავთ პლანტაციას გადაჭარბებულად;

• გამოიყენეთ დაბალანსებული სასუქები, რომლებიც შეიცავს საკმარისი რაოდენობის კალიუმს;

• გააუმჯობესეთ ნიადაგის დრენაჟი;

• მწიფე საზამთრო მოკრიფეთ დროულად.

კომბოსტოს თავის დასკდომა

კომბოსტოს თავი უმეტესად მაშინ სკდება, როდესაც ის უკვე თითქმის სრულ სიმწიფეშია შესული.

მთავარი მიზეზი: მშრალი ამინდების შემდეგ მოსული ძლიერი წვიმა იწვევს წყლის სწრაფ შთანთქმას. კომბოსტოს თავი შიგნიდან იმდენად მკვრივდება, რომ გარსს არღვევს და ორად იპობა.

სხვა გამომწვევი მიზეზები:

• აზოტოვანი სასუქების გვიან შეტანა;

• დამწიფებული თავების მინდორში დიდხანს დატოვება.

როგორ ავიცილოთ თავიდან:

• შეინარჩუნეთ ნიადაგის მუდმივი და თანაბარი ტენიანობა;

• შეწყვიტეთ განოყიერება მას შემდეგ, რაც კომბოსტო თავის მჭიდროდ შეკვრას დაიწყებს;

• მოსავალი აიღეთ დაუყოვნებლივ, როგორც კი თავი გამაგრდება და მზად იქნება;

• ღია გრუნტზე უზრუნველყავით კარგი დრენაჟი, ხოლო სათბურში მორწყვის მკაცრი რეგულირება.

ოქროს წესი სამივე კულტურისთვის

ნაყოფის დასკდომის უმთავრესი მტერი არათანაბარი მორწყვაა.

ოქროს წესი: შეინარჩუნეთ ნიადაგის სტაბილური ტენიანობა ჩითილის გადარგვიდან მოსავლის აღებამდე.

მულჩირება, მორწყვის სწორი გრაფიკი და დაბალანსებული განოყიერება ამ პრობლემის გადაჭრის საუკეთესო გზაა. გახსოვდეთ, დასკდარი ნაყოფი საკვებად ვარგისია, თუმცა მას არ გააჩნია სასაქონლო სახე, მალე ფუჭდება და მისი რეალიზაცია ბაზარზე ფაქტობრივად შეუძლებელია.

საბოლოო ჯამში, პომიდვრის, საზამთროსა და კომბოსტოს დასკდომა არა ინფექციური აგრო-პათოლოგია, არამედ არასწორი მენეჯმენტისა და კლიმატური სტრესის შედეგია. თანამედროვე ფერმერულ მეურნეობაში ამ ზარალის თავიდან აცილება სრულიად შესაძლებელია მარტივი აგროტექნიკური ხერხებით — წვეთოვანი მორწყვის დანერგვით, ნიადაგის მულჩირებითა და კალიუმით დაბალანსებული კვებით. სწორი მიდგომა უზრუნველყოფს უხვ, ჯანსაღ და მაღალი სასაქონლო ღირებულების მოსავალს.