რამდენ ხანს ცოცხლობენ მდინარის და ტბის თევზები?

თევზის ზომა და წონა ყოველთვის არ განსაზღვრავს მის ასაკს. მტკნარი წყლის ბინადართა ზოგიერთი სახეობა სულ რამდენიმე წელს ცოცხლობს, ზოგი კი რამდენიმე ათწლეულს, ხოლო განსაკუთრებულ შემთხვევებში თევზის სიცოცხლის ხანგრძლივობა საუკუნესაც აღწევს.

თევზაობისას მეთევზეები, როგორც წესი, ყურადღებას ნადავლის ზომასა და წონას აქცევენ. თუმცა, საინტერესოა, რამდენი წლის შეიძლება იყოს დაჭერილი თევზი და რამდენ ხანს ცოცხლობენ ისინი ბუნებრივ გარემოში?

თევზების სიცოცხლის ხანგრძლივობა სახეობის, საარსებო გარემოს, საკვები ბაზის, წყლის ტემპერატურისა და ჟანგბადის შემცველობის მიხედვით მნიშვნელოვნად განსხვავდება.

მცირე ზომის თევზები – შედარებით ხანმოკლე სიცოცხლე

მცირე ზომის თევზების უმეტესობა დიდხანს არ ცოცხლობს. მათი ბიოლოგიური თავისებურებაა სწრაფი ზრდა, ადრეული სქესობრივი მომწიფება და მაღალი ნაყოფიერება.

• ღორჯო – დაახლოებით 5-10 წელი;
• ღორჯოსებრთა ოჯახის ზოგიერთი მცირე სახეობა – 5-10 წელი;
• ნაფოტა – 10-15 წლამდე.

მდინარეებისა და ტბების გავრცელებული ბინადრები

სპორტულ და სამოყვარულო თევზჭერაში გავრცელებული სახეობების ნაწილი 10-20 წლის განმავლობაში ცხოვრობს.

• ქორჭილა – ხელსაყრელ პირობებში 10-20 წლამდე;
• კარასი, წითელფარფლა, ფარგა, ქაშაპი და ქარიყლაპია – საშუალოდ 10-15 წელი;
• თეთრულა – საკმარისი საკვების არსებობისა და ხელსაყრელი გარემოს პირობებში 15-20 წლამდე.

აღსანიშნავია, რომ თევზის ასაკზე მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს წყალსატევის მდგომარეობა, საკვები რესურსები და ადამიანის სამეურნეო საქმიანობა.

მსხვილი მტაცებლები და ხანგრძლივად მცხოვრები კობრისებრნი

ზოგიერთი მსხვილი სახეობა სიცოცხლის ხანგრძლივობითაც გამოირჩევა.

• ქარიყლაპია – დაახლოებით 15-25 წელი;
• კობრი (საზანი) და შინაური კობრი – 20-30 წლამდე;
• თეთრი ამური და სქელშუბლა – დაახლოებით 10-20 წელი.

ეს სახეობები ხელსაყრელ პირობებში საკმაოდ დიდ ზომებს აღწევენ. განსაკუთრებით საინტერესოა კობრი, რომლის სიცოცხლის ხანგრძლივობა ზოგჯერ სამ ათწლეულსაც აჭარბებს.

წყალქვეშა სამყაროს ნამდვილი დღეგრძელები

მტკნარი წყლის თევზებს შორის განსაკუთრებული დღეგრძელობით რამდენიმე სახეობა გამოირჩევა.

• ევროპული ლოქო – ხელსაყრელ პირობებში 30-50 წლამდე ცოცხლობს;
• ზუთხი – სახეობის მიხედვით დაახლოებით 20-30 წელი და მეტიც;
• სვია – ერთ-ერთი ყველაზე ხანგრძლივად მცხოვრები მტკნარი წყლის თევზია. მისი სიცოცხლის ხანგრძლივობა შესაძლოა 50-100 წელსაც აღემატებოდეს.

განსაკუთრებით აღსანიშნავია, რომ სვია და ზუთხისებრთა ოჯახის სხვა სახეობები იშვიათი და დაცული თევზებია, რომელთა პოპულაციების შენარჩუნებას განსაკუთრებული ყურადღება სჭირდება.

რა განსაზღვრავს თევზის სიცოცხლის ხანგრძლივობას?

თევზის სიცოცხლის ხანგრძლივობა მხოლოდ გენეტიკურ თავისებურებებზე არ არის დამოკიდებული. მნიშვნელოვან როლს ასრულებს:

• წყლის სისუფთავე და დაბინძურების ხარისხი;
• წყლის ტემპერატურული რეჟიმი;
• საკვები რესურსების ხელმისაწვდომობა;
• წყალში გახსნილი ჟანგბადის რაოდენობა;
• ზამთრის პერიოდში ჟანგბადის დეფიციტის თავიდან აცილება;
• მტაცებლების ზემოქმედება და თევზჭერის ინტენსივობა.

თევზის სიცოცხლის ხანგრძლივობა წყალსატევის ეკოლოგიური მდგომარეობის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი მაჩვენებელია. რაც უფრო ხელსაყრელია გარემო, მით მეტი შესაძლებლობა აქვს თევზს, მიაღწიოს მისთვის დამახასიათებელ მაქსიმალურ ასაკს. ამიტომ მდინარეებისა და ტბების დაცვა, წყლის დაბინძურების შემცირება და თევზჭერის გონივრული რეგულირება არა მხოლოდ თევზის მარაგების, არამედ მთლიანად წყლის ეკოსისტემების შენარჩუნებას ემსახურება.

მოამზადა ნატა მაჭარაშვილმა