სოკოვანი დაავადებაა თუ საკვები ელემენტის დეფიციტი? – როგორ გავარჩიოთ ერთმანეთისგან

ფოთლების გაყვითლება, ყავისფერი ლაქები ან მცენარის ზრდის შეფერხება ყოველთვის დაავადებას არ ნიშნავს. ძალიან ხშირად ასეთი სიმპტომები გამოწვეულია მცენარისთვის აუცილებელი საკვები ელემენტების დეფიციტით, თუმცა გარეგნულად ისინი სოკოვანი დაავადებების ნიშნებს ჰგავს.

არასწორმა დიაგნოზმა შეიძლება ფერმერი ზედმეტ ხარჯამდე მიიყვანოს, მაგალითად, ფუნგიციდის გამოყენებამდე მაშინ, როცა მცენარეს მხოლოდ მინერალური კვება სჭირდება, ან პირიქით, სასუქის შეტანამდე მაშინ, როცა პრობლემა სოკოვანი ინფექციაა.

სწორი დიაგნოზი ეფექტიანი მცენარეთა დაცვისა და ეკონომიური მეურნეობის პირველი და ყველაზე მნიშვნელოვანი ნაბიჯია.

როგორ ამოვიცნოთ სოკოვანი დაავადება?

სოკოვანი დაავადებები ვითარდება პათოგენური სოკოების მიერ მცენარის ქსოვილების დაზიანების შედეგად.

მათთვის დამახასიათებელია:

• არარეგულარული ფორმის ყავისფერი, შავი ან მონაცრისფრო ლაქები;
• მკაფიოდ გამოხატული საზღვრები;
• ზოგჯერ კონცენტრული რგოლები („სამიზნის“ მსგავსი ნახატი);
• წყლით გაჟღენთილი ან ჩაზნექილი უბნები;
• ნესტიან ამინდში _ სოკოს ნაფიფქი, სპორები ან ობი.

დაავადების განვითარებასთან ერთად ლაქები ფართოვდება, ერთმანეთს უერთდება და შესაძლოა ფოთლის დიდი ნაწილი გაახმოს.

სოკოვანი დაავადებები, როგორც წესი, ერთი მცენარიდან მეორეზე ვრცელდება, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც ამინდი თბილი და ნოტიოა.

როგორ ვლინდება საკვები ელემენტების დეფიციტი?

საკვები ელემენტების დეფიციტი ვითარდება მაშინ, როდესაც მცენარე ნიადაგიდან ვერ იღებს საჭირო რაოდენობის საკვებ ნივთიერებებს.

ამ შემთხვევაში სიმპტომები განსხვავებულია:

• ფოთლები თანაბრად ყვითლდება (ქლოროზი);
• ხშირად ფოთლის ძარღვები მწვანედ რჩება, ხოლო მათ შორის ქსოვილი ყვითლდება (ინტერვენალური ქლოროზი);
• სიმპტომები პირველად ჩნდება ან ძველ, ან ახალ ფოთლებზე _ იმის მიხედვით, რომელი ელემენტი აკლია მცენარეს;
• ფოთლებზე არ შეინიშნება სოკოს ნაფიფქი, სპორები ან სხვა ნიშნები.

როგორ გავარჩიოთ ერთმანეთისგან?

პრობლემის სწორად შეფასებაში რამდენიმე ნიშანი დაგეხმარებათ.

სოკოვანი დაავადება

✔ ლაქები არარეგულარული ფორმისაა;

✔ ლაქებს მკვეთრი საზღვრები აქვს;

✔ შეიძლება ჩანდეს სოკოს სპორები ან ნაფიფქი;

✔ დაავადება თანდათან ვრცელდება მეზობელ მცენარეებზეც;

✔ ყველაზე სწრაფად ვითარდება თბილ და ნესტიან ამინდში.

საკვები ელემენტის დეფიციტი

✔ გაყვითლება უფრო თანაბარია;

✔ ხშირად ძარღვები მწვანედ რჩება;

✔ პრობლემა ერთდროულად ბევრ მცენარეზე ვლინდება;

✔ დაავადებისთვის დამახასიათებელი ლაქები და სპორები არ აღინიშნება;

✔ სიმპტომები დაკავშირებულია ნიადაგის მდგომარეობასთან, განოყიერებასა და მორწყვის რეჟიმთან.

ყველაზე გავრცელებული საკვები ელემენტების დეფიციტი

აზოტის (N) დეფიციტი

• ძველი ფოთლები ღიავდება და ყვითლდება;
• მცენარე სუსტად იზრდება;
• მცირდება მოსავლიანობა.

მაგნიუმის (Mg) დეფიციტი

• ძველ ფოთლებზე ვითარდება ინტერვენალური ქლოროზი;
• ძარღვები მწვანედ რჩება.

რკინის (Fe) დეფიციტი

• პირველად ახალგაზრდა ფოთლები ყვითლდება;
• ძარღვები კვლავ მწვანეა;
• დამახასიათებელია მკვეთრი ინტერვენალური ქლოროზი.

კალიუმის (K) დეფიციტი

• ფოთლის კიდეები ყვითლდება და შემდგომ ხმება;
• ღერო სუსტდება;
• მცირდება გვალვისა და სხვა სტრესების მიმართ გამძლეობა.

ფოსფორის (P) დეფიციტი

• მცენარე ნელა იზრდება;
• სუსტად ვითარდება ფესვთა სისტემა;
• ფოთლები მუქი მწვანე ან მეწამული ელფერით გამოირჩევა.

თუთიის (Zn) დეფიციტი

• ახალი ფოთლები მცირე ზომისაა;
• ვითარდება ინტერვენალური ქლოროზი;
• მოკლდება მუხლთაშორისები;
• მცენარე ჩამორჩება ზრდაში.

სანამ გადაწყვეტილებას მიიღებთ…

ნებისმიერი პრეპარატის გამოყენებამდე ყურადღებით შეაფასეთ მდგომარეობა.

• დაათვალიერეთ რამდენიმე მცენარე და არა მხოლოდ ერთი ფოთოლი;
• შეამოწმეთ, არის თუ არა სოკოს ნაფიფქი ან სპორები;
• დააკვირდით, სიმპტომები პირველად ძველ ფოთლებზე გაჩნდა თუ ახალზე;
• გაიხსენეთ ბოლო პერიოდის ამინდი;
• შეაფასეთ განოყიერებისა და მორწყვის ისტორია.

თუ მიზეზის დადგენა მაინც რთულია, საუკეთესო გამოსავალია:

• ნიადაგის ანალიზი;
• მცენარის ქსოვილის (ფოთლის) ანალიზი;
• ლაბორატორიული დიაგნოსტიკა.

პრაქტიკული რჩევა ფერმერებისთვის

მცენარის გარეგნული სიმპტომების მიხედვით საბოლოო დასკვნის გაკეთება ყოველთვის უსაფრთხო არ არის. ერთი და იგივე სიმპტომი შეიძლება სრულიად განსხვავებულმა მიზეზებმა გამოიწვიოს.

მაგალითად, პომიდორზე ფოთლების გაყვითლება შეიძლება დაკავშირებული იყოს როგორც აზოტის დეფიციტთან, ისე ფუზარიოზთან; ვაზში ინტერვენალური ქლოროზი ხშირად რკინის ნაკლებობის შედეგია, მაგრამ ზოგჯერ მსგავსი ნიშნები სხვა სტრესულ ფაქტორებსაც ახლავს.

ამიტომ დიაგნოზი ყოველთვის უნდა ემყარებოდეს რამდენიმე ნიშნის ერთობლიობას და არა მხოლოდ ფოთლის ფერს.

სოკოვანი დაავადებებისა და საკვები ელემენტების დეფიციტის სიმპტომები ხშირად ძალიან ჰგავს ერთმანეთს, მაგრამ მათი მართვის მეთოდები სრულიად განსხვავებულია.

ფუნგიციდი ვერ გამოასწორებს საკვები ელემენტების დეფიციტს, ხოლო სასუქი ვერ განკურნავს სოკოვან დაავადებას.

სწორი დიაგნოზი საშუალებას აძლევს ფერმერს:

• თავიდან აიცილოს ზედმეტი ხარჯები;
• მიზნობრივად გამოიყენოს მცენარეთა დაცვის საშუალებები;
• შეამციროს გარემოზე ზემოქმედება;
• მიიღოს უფრო ჯანმრთელი და მაღალხარისხიანი მოსავალი.

თანამედროვე აგრონომიაში წარმატების საფუძველი მხოლოდ პრეპარატების გამოყენება კი არ არის, არამედ მცენარის მდგომარეობის დაკვირვება, მიზეზის ზუსტი დადგენა და მეცნიერულად დასაბუთებული გადაწყვეტილებების მიღება. სწორედ ეს არის ეფექტიანი და მდგრადი სოფლის მეურნეობის მთავარი პრინციპი.