საფრანგეთი _ მეფუტკრეები პესტიციდების აკრძალვის შერბილებას აპროტესტებენ

ნეონიკოტინოიდების გამოყენების დაშვებამ საფრანგეთში ახალი დაპირისპირება გამოიწვია.

მეფუტკრეები და გარემოსდამცველები ფუტკრის პოპულაციისთვის სერიოზულ საფრთხეზე ალაპარაკდნენ.

საფრანგეთში მეფუტკრეებმა და გარემოსდამცველებმა მკაცრად გააპროტესტეს პარლამენტის გადაწყვეტილება, რომლის მიხედვითაც ქვეყანაში გარკვეულ პირობებში ორი ადრე აკრძალული ინსექტიციდის –– აცეტამიპრიდისა და ფლუპირადიფურონის გამოყენება კვლავ შესაძლებელი გახდება.

მეფუტკრეების შეფასებით, აღნიშნული გადაწყვეტილება საფრთხეს უქმნის არა მხოლოდ ფუტკრის ოჯახებს, არამედ მთლიანად ბიომრავალფეროვნებასა და სოფლის მეურნეობის მდგრად განვითარებას.

„იმედგაცრუებისა აღსაწერად სიტყვები არ მყოფნის“, — განაცხადა პარიზის მახლობლად, ესონის დეპარტამენტში მცხოვრებმა მეფუტკრემ კაროლინ ბუგემ. მისი თქმით, ფუტკრის პოპულაციაზე ისედაც უარყოფითად მოქმედებს კლიმატის ცვლილება, ახალი პარაზიტების გავრცელება და ბუნებრივი ჰაბიტატების შემცირება.

საფრანგეთის მეფუტკრეთა ასოციაციის, UNAF-ის, წარმომადგენელმა ანრი კლემანმა გადაწყვეტილებას „სრული კატასტროფა“ უწოდა როგორც მეფუტკრეობის სექტორისთვის, ისე მთლიანად ბიომრავალფეროვნებისთვის.

მისი შეფასებით, ნეონიკოტინოიდების გამოყენებამ შესაძლოა ფუტკრის მაღალი სიკვდილიანობა და თაფლის მოსავლის შემცირება გამოიწვიოს.

რატომ დაუბრუნდა საფრანგეთი აკრძალულ პესტიციდებს?

საფრანგეთის პარლამენტის მიერ მიღებული კანონი ქვეყნის სურსათისა და გარემოსდაცვითი უსაფრთხოების სააგენტო, – Anses-ს  უფლებას აძლევს, გამონაკლის შემთხვევებში გარკვეული სასოფლო-სამეურნეო სექტორებისთვის აღნიშნული პრეპარატების გამოყენების სპეციალური ნებართვები გასცეს.

ორივე ნივთიერება ევროკავშირში გარკვეულ პირობებში დაშვებულია, თუმცა საფრანგეთში მათი გამოყენება აკრძალული იყო.

პრეპარატების დაბრუნების ერთ-ერთ მთავარ მიზეზად დასახელებულია ბუგრების მიერ გავრცელებული დაავადებების წინააღმდეგ ბრძოლა, რომლებიც  შაქრის ჭარხლის, ვაშლის, თხილისა და ალუბლის ნათესებსა და ბაღებს მნიშვნელოვან ზიანს აყენებს.

ფრანგი მწარმოებლების განცხადებით, აკრძალვის პირობებში მათ ევროკავშირის სხვა ქვეყნების ფერმერებთან კონკურენცია უჭირთ.

რატომ ეწინააღმდეგებიან მეფუტკრეები?

მეფუტკრეების მთავარი შეშფოთება აცეტამიპრიდსა და ფლუპირადიფურონს ფუტკრებზე შესაძლო ზემოქმედებას უკავშირდება.

აცეტამიპრიდი ნეონიკოტინოიდების ჯგუფის ინსექტიციდია, რომელსაც ნერვულ სისტემაზე მოქმედი ძლიერი თვისებები აქვს. სამეცნიერო კვლევები მიუთითებს, რომ მას შეუძლია ფუტკრის საკვების მოპოვების უნარზე, სივრცით ორიენტაციასა და მეხსიერებაზე უარყოფითი გავლენა მოახდინოს.

2024 წელს გამოქვეყნებულმა კვლევამ კი მიუთითა, რომ ფლუპირადიფურონი გარკვეულ პირობებში შეიძლება თაფლის ფუტკრისთვის ლეტალური აღმოჩნდეს.

მეფუტკრეები განსაკუთრებით იმაზე მიუთითებენ, რომ პესტიციდების ზემოქმედება მხოლოდ ფუტკრის პირდაპირ დაღუპვას არ ნიშნავს. ქიმიური ნივთიერებების ზემოქმედებამ შესაძლოა დაარღვიოს ფუტკრის ქცევა, შეამციროს საკვების მოპოვების ეფექტიანობა და საბოლოოდ დაასუსტოს მთელი ოჯახი.

„ფუტკარი გარემოს მდგომარეობის ინდიკატორია“

მეფუტკრე კაროლინ ბუგეს განცხადებით, საფრანგეთი წარსულში სხვა ქვეყნებისთვის მაგალითი იყო, როდესაც ნეონიკოტინოიდების გამოყენება შეზღუდა.

მისი თქმით, სამეცნიერო კვლევები აჩვენებს, რომ მსგავსი ქიმიური ნივთიერებების ზემოქმედება მხოლოდ მწერებზე არ ვრცელდება და შესაძლოა გავლენა იქონიოს ნიადაგის ეკოსისტემებზეც.

„ფუტკარი გარემოს მდგომარეობის ერთგვარი ინდიკატორია. მათი ჯანმრთელობა მნიშვნელოვან ინფორმაციას გვაძლევს ბუნებრივ გარემოში მიმდინარე პროცესებზე. ფუტკრის დაცვა ნიშნავს სიცოცხლის დაცვას, სიცოცხლის დაცვა კი — ჩვენი მომავლის დაცვას“, — აღნიშნა მან.

თაფლის წარმოების შემცირების გამოცდილება

საფრანგეთის სოფლის მეურნეობის სამინისტროს მონაცემებით, ქვეყანაში თაფლის წარმოება 1990-იანი წლების შუა პერიოდიდან 2010-იანი წლების შუა პერიოდამდე დაახლოებით ნახევრით შემცირდა.

ამ პერიოდში ნეონიკოტინოიდები ფართოდ გამოიყენებოდა, თუმცა სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ ფუტკრის მდგომარეობის გაუარესებას სხვა ფაქტორებიც განაპირობებდა — მათ შორის ჰაბიტატების დაკარგვა და კლიმატის ცვლილება.

მეფუტკრე ივ დელონეს თქმით, ნეონიკოტინოიდების ფართოდ გამოყენების დაწყების შემდეგ მის საფუტკრეში ერთი ფუტკრის ოჯახიდან მიღებული თაფლის რაოდენობა დაახლოებით 80 კილოგრამიდან 5 კილოგრამამდე შემცირდა.

მისივე განცხადებით, ფუტკრის ოჯახები მკვეთრად სუსტდებოდა, ფუტკრები კარგავდნენ ორიენტაციის უნარს და ვეღარ ბრუნდებოდნენ სკაში.

სოფლის მეურნეობა მეფუტკრეობის წინააღმდეგ?

კანონის მოწინააღმდეგეები ამბობენ, რომ გადაწყვეტილება სოფლის მეურნეობის ერთი სექტორის პრობლემის გადასაჭრელად მეორეს აზარალებს.

UNAF-ის პრეზიდენტმა კრისტიან პონსმა აღნიშნა, რომ კანონი თითქოს საფრანგეთის სასურსათო სუვერენიტეტის დაცვას ისახავს მიზნად, თუმცა, მისი შეფასებით, ერთი რომელიმე დარგის, მაგალითად, თხილის მწარმოებლების დახმარება მეფუტკრეობისა და ბიომრავალფეროვნების ხარჯზე, გაუმართლებელია.

ამ პოზიციას იზიარებენ გარემოსდაცვითი ორგანიზაციებიც. Greenpeace France-ის შეფასებით, გადაწყვეტილება უგულებელყოფს მეცნიერების, ადამიანის ჯანმრთელობისა და გარემოს დაცვის ინტერესებს.

ფერმერთა სექტორის განსხვავებული პოზიცია

კანონის მიღებას დადებითად შეხვდა საფრანგეთის უმსხვილესი ფერმერთა გაერთიანება FNSEA. ორგანიზაციამ გადაწყვეტილებას ფრანგი ფერმერებისთვის მნიშვნელოვანი გამარჯვება და სოფლის მეურნეობის სექტორისთვის მნიშვნელოვანი ნაბიჯი უწოდა.

სოფლის მეურნეობის მინისტრ ანი ჟენევარის განცხადებით, ახალი რეგულაცია მწარმოებლებს „რეალურ და პრაქტიკულ გადაწყვეტილებებს“ სთავაზობს.

მინისტრის განმარტებით, პესტიციდების გამოყენება შესაძლებელი იქნება მხოლოდ კონკრეტულ ტერიტორიებზე, შეზღუდული პერიოდის განმავლობაში და იმ შემთხვევაში, თუ დადგინდება, რომ:

• ადამიანის ჯანმრთელობაზე მნიშვნელოვანი ზემოქმედების რისკი არ არსებობს;
• გარემოსთვის ზიანი მინიმუმამდეა დაყვანილი;
• შექმნილია გადაუდებელი ვითარება;
• პრობლემის გადასაჭრელად ეფექტიანი ალტერნატივა არ არსებობს.

გარემოს დაცვის მინისტრის პროტესტი

კანონის მიღებას მკაცრად დაუპირისპირდა საფრანგეთის გარემოს დაცვის მინისტრი მონიკ ბარბიუ, რომელიც მანამდე WWF France-ის ხელმძღვანელი იყო.

პარლამენტის კენჭისყრის შემდეგ მან თანამდებობიდან გადადგომის გადაწყვეტილება მიიღო და განაცხადა, რომ გარემოს დაცვის მიზნების წინააღმდეგ მოქმედი ძალები იმდენად გაძლიერდნენ, რომ ამ მიზნების განხორციელებას ვეღარ ახერხებდა.

თუმცა, საფრანგეთის პრეზიდენტ ემანუელ მაკრონთან შეხვედრის შემდეგ ბარბიუმ თანამდებობაზე დარჩენა გადაწყვიტა. მისი თქმით, პრეზიდენტისგან კლიმატის პოლიტიკის გაგრძელებასთან დაკავშირებით გარკვეული გარანტიები მიიღო.

ბრძოლა შესაძლოა საკონსტიტუციო საბჭოში გაგრძელდეს

კანონის მიღების შემდეგ დაპირისპირება, სავარაუდოდ, არ დასრულებულა.

მეფუტკრეთა გაერთიანებები, გარემოსდაცვითი ორგანიზაციები და პარლამენტის მემარცხენე ფრთის წარმომადგენლები გეგმავენ, ახალი კანონი საფრანგეთის საკონსტიტუციო საბჭოში გაასაჩივრონ.

მათი მთავარი არგუმენტია, რომ კანონი ადამიანის ჯანმრთელობისა და გარემოს დაცვისთვის საკმარის გარანტიებს არ ითვალისწინებს.

საფრანგეთში ეს პირველი შემთხვევა არ არის, როდესაც ნეონიკოტინოიდების საკითხი ასეთ მწვავე პოლიტიკურ და საზოგადოებრივ დაპირისპირებას იწვევს. გასულ წელს პარლამენტმა აცეტამიპრიდის ხელახლა დაშვების შესახებ კანონი მიიღო, რასაც 2 მილიონზე მეტი ადამიანის ხელმოწერით მხარდაჭერილი პეტიციაც დაუპირისპირდა. მოგვიანებით საფრანგეთის საკონსტიტუციო საბჭომ კანონი გააუქმა, რადგან მიიჩნია, რომ ის ქვეყნის გარემოსდაცვით ქარტიას არ შეესაბამებოდა.

მთავარი კითხვა – მოსავალი თუ ეკოსისტემა?

საფრანგეთის მაგალითი კიდევ ერთხელ აჩვენებს, რაოდენ რთულია თანამედროვე სოფლის მეურნეობაში მოსავლიანობის, მცენარეთა დაცვისა და ეკოსისტემების უსაფრთხოების დაბალანსება.

ფერმერისთვის მოსავლის დაცვა ეკონომიკური გადარჩენის საკითხია, თუმცა ფუტკრისა და სხვა დამტვერიანებელი მწერების ჯანმრთელობა თავად სოფლის მეურნეობის პროდუქტიულობის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი საფუძველია.

ამიტომ თანამედროვე მცენარეთა დაცვის მიდგომა სულ უფრო მეტად ეფუძნება ინტეგრირებული მავნებელთა მართვის (IPM) პრინციპებს, მონიტორინგს, მავნებლის ზღვრული რაოდენობის განსაზღვრას, ბიოლოგიურ და აგროტექნიკურ მეთოდებს და მხოლოდ აუცილებლობის შემთხვევაში ქიმიური დაცვის გამოყენებას.

საფრანგეთში მიმდინარე დებატები ამ თვალსაზრისით  სხვა ქვეყნებისთვისაც საინტერესო გაკვეთილია: მოკლევადიანი მოსავლის დაცვა და გრძელვადიანი ეკოლოგიური მდგრადობა ერთმანეთის ალტერნატივებად კი არა, ერთიანი სასოფლო–სამეურნეო პოლიტიკის ნაწილებად უნდა განიხილებოდეს.

წყარო: https://www.theguardian.com/