ჩლიქების სიდამპლე (ჩლიქებშუა დერმატიტი) – ფარული საფრთხე თქვენი ნახირისათვის
ჩლიქების სიდამპლე მსხვილფეხა რქოსანი პირუტყვის ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული დაავადებაა.
მას იწვევს ბაქტერიული ინფექცია, რომელიც აზიანებს ჩლიქებს შორის კანს.
დაავადებას თან ახლავს ძლიერი ტკივილი, კოჭლობა და დროული ჩარევის გარეშე, დიდი ფინანსური ზარალი.
რა იწვევს დაავადებას?
ჩლიქების სიდამპლე ძირითადად იწვევს ბაქტერიები: Fusobacterium necrophorum და Dichelobacter nodosus. ეს ბაქტერიები ბუნებრივ გარემოში მუდმივად არსებობენ და ჩლიქში იჭრებიან შემდეგი გზებით:
- ნაკაწრები, ბზარები ან ჭრილობები ჩლიქზე;
- ტალახთან, ნაკელთან და ნესტთან მუდმივი კონტაქტის შედეგად დარბილებული კანი.
რისკ–ფაქტორები: რატომ ავადდება პირუტყვი?
დაავადება განსაკუთრებით მწვავდება მოვლის ცუდი პირობების დროს:
- სველი და ტალახიანი სადგომები ან საძოვრები;
- წყლის დასალევ პუნქტებთან დაგროვილი დაუშრობელი გუბეები;
- ბასრი საგნები (ქვები, ეკლები, ტოტები) სავალ გზებზე;
- სადგომში ცხოველთა გადატვირთული სიმჭიდროვე;
- ჩლიქების არარეგულარული მოვლა და დათვალიერება;
- მინერალური დეფიციტი: განსაკუთრებით თუთიის ნაკლებობა, რაც ასუსტებს ჩლიქის სიმტკიცეს.
სიმპტომები, რომლებსაც ყურადღება უნდა მიაქციოთ:
ადრეული დიაგნოსტიკა გადამწყვეტია. დააკვირდით შემდეგ ნიშნებს:
- მოულოდნელი, მწვავე კოჭლობა: ცხოველი ცდილობს ფეხი არ დაადგას;
- დასიება: ჩლიქის ზემოთ ან ჩლიქებს შორის სივრცეში;
- სიწითლე და ღია წყლულები ჩლიქებს შორის;
- სპეციფიკური, უსიამოვნო სუნი (დაავადების კლასიკური ნიშანი);
- მადის დაქვეითება, რძის პროდუქტიულობის კლება და, რთულ შემთხვევებში, სიცხე.
გაითვალისწინეთ: შორსწასულ შემთხვევებში ინფექცია შეიძლება გავრცელდეს სახსრებსა და ღრმა ქსოვილებში, რაც მკურნალობას თითქმის შეუძლებელს ხდის.
მკურნალობა (იმოქმედეთ სწრაფად!)
ჩლიქების სიდამპლე კარგად ექვემდებარება მკურნალობას საწყის ეტაპზე:
- სისტემური ანტიბიოტიკები: (მაგ. ოქსიტეტრაციკლინი, პენიცილინი) – მხოლოდ ვეტერინარის დანიშნულებით;
- ჩლიქის დამუშავება: ჩლიქების საფუძვლიანი გაწმენდა ანტისეპტიკური ხსნარებით;
- ადგილობრივი საშუალებები: ანტიბაქტერიული სპრეების გამოყენება;
- ჰიგიენა: დაავადებული ცხოველის გადაყვანა სუფთა და მშრალ გარემოში.
პრევენცია: საუკეთესო სტრატეგია ფერმერისთვის
პრევენცია გაცილებით იაფია, ვიდრე მკურნალობა:
- შეინარჩუნეთ სიმშრალე და სისუფთავე სადგომებში;
- მოაწყვეთ სადრენაჟე არხები წყალსასმელებთან და გასასვლელებში;
- ჩაატარეთ ჩლიქების რეგულარული დათვალიერება და გაწმენდა;
- დეზობარიერები (ფეხის აბაზანები): გამოიყენეთ შაბიამნის (სპილენძის სულფატი) ან ფორმალინის ხსნარები;
- უზრუნველყავით დაბალანსებული კვება და მინერალური დანამატები (განსაკუთრებით თუთია);
- დაინფიცირებული ცხოველის იზოლაცია დაავადების გავრცელების შესაჩერებლად.
ეკონომიკური გავლენა
თუ ჩლიქების პრობლემებს უყურადღებოდ დატოვებთ, ეს ძვირად დაგიჯდებათ:
- რძის მკვეთრად შემცირებული რაოდენობა;
- წონის კლება და ზრდის შეფერხება;
- მკურნალობის მაღალი ხარჯები;
- რეპროდუქციული ფუნქციის დაქვეითება სტრესის გამო.
ჩლიქების მოვლა უნდა იყოს ფერმის ყოველდღიური რუტინის ნაწილი და არა მხოლოდ პრობლემაზე რეაგირება.