ძროხის სარძეო ჯიშები

 სანაშენე მუშაობის დონის მიხედვით განასხვავებენ ძროხის პრიმიტიულ, გარდამავალ და კულტურულ ჯიშებს. პროდუქტიული მიმართულების მიხედვით კი ძროხის ჯიშები იყოფა სარძეო, სახორცე და კომბინირებულ (სარძეო-სახორცე და სახორცე-სარძეო, აგრეთვე სარძეო-სახორცე-მუშა) ჯიშებად.

სპეციალიზირებული სარძეო  მიმართულების ჯიშები, ძირითადად, მიეკუთვნებიან კულტურულ ჯიშებს.

სარძეო ჯიშები ძირითადად იყოფა სამ მონათესავე ჯგუფად: 

1. შავჭრელ, 2. წითელ და 3. წითელჭრელ ჯიშებად.

სარძეო ჯიშებს ასევე მიეკუთვნება ჯერსიული და გერნსიული ჯიშები, რომლებიც არ ენათესავებიან სხვა არც ერთ ჯიშს.

შავჭრელი ჯიშები სათავეს იღებს ჰოლანდიის დასავლეთის ზღვის სანაპირო ზოლში ოდითგანვე ცნობილი შავჭრელი ძროხიდან. ამ ჯგუფში შედის ერთმანეთის მონათესავე რამოდენიმე ათეული შავჭრელი შეფერილობის ჯიში, რომლებიც, ძირითადად, იწოდებიან მოშენების ქვეყნების სახელებით: მაგალითად გერმანული შავჭრელი, ესტონური შავჭრელი, რუსული შავჭრელი და სხვ.

ჰოლშტინური ჯიში

ჰოლშტინური ჯიში ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული და მაღალპროდუქტიულია მსოფლიოში. გამოყვანილია აშშ და კანადაში ჰოლანდიური ძროხის ხალასჯიშიანი მოშენებით გაუმჯობესების გზით. ჯიში ფერად შავ-ჭრელია, მაგრამ გვხვდება წითელჭრელი ჰოლშტინებიც. საკმაოდ დიდტანიანი ცხოველია, ფურების სიმაღლე მინდაოში 142-145 სმ, კუროების 155-160 სმ; ზრდასრული ფურების ცოცხალი მასა 600-700 კგ, კუროების 950-1100 კგ, ახალშობილი ხბოს კი 30-35 კგ.

ექსტერიერით ტიპიური სარძეო პროდუქტიული მიმართულების ცხოველია: თავი მსუბუქი, კისერი საშუალო სიგრძის და შედარებით წვრილი, მკერდი საშუალო სიღრმისა და განიერი; სხეულის უკანა მესამედი გრძელი და ფართო, ძვლეული წვრილი, კანი თხელი და დაფარულია ხშირი, მოკლე და ბზინვარე ბალანით; კისერზე კანი დანაოჭებულია, კიდურები და ჩლიქები მაგარი, ცური მოცულობიანი, უპირატესად ჯამისებრი ფორმის, კერტები უმეტესად ცილინდრული ფორმის. ფურების საშუალო მონაწველი 8000– 10000 კგ. ამასთან, რძეში ცხიმის და ცილის შემცველობა, ძირითადად, არ არის დიდი და, შესაბამისად, 3,6 და 3,1%-ს შეადგენს.

სარძეო პროდუქტიულობის მიხედვით დღეს არსებული ყველა მსოფლიო რეკორდი, გარდა რძეში ცხიმისა და ცილის შემცველობისა, ეკუთვნის ამ ჯიშის ფურებს. მას აშენებენ დასავლეთ ევროპაში, ავსტრალიაში და აზიის კონტინენტზე; შემოყვანილია საქართველოშიც.

სტეპის წითელი ჯიში

სტეპის წითელი ჯიში ჩამოყალიბდა XIX_XX საუკუნეებში უკრაინის სტეპის სამხრეთ რაიონების მკაცრი კლიმატის და შედარებით მწირი კვების პირობებში. ჯიშის წარმოშობა დაკავშირებულია ჰოლანდიელ-გერმანელი მენონისტების უკრაინაში ჩამოსახლებასთან, რომლებმაც თან ჩამოიყვანეს წითელჭრელი ოსტფრიზული და წითელი ფერის ანგელნური ჯიშის ძროხა. შემოყვანილი ცხოველები ვერ შეეგუენ ადგილობრივ კლიმატურ პირობებს, რის გამო დაიწყეს მათი შეჯვარება ნაცარა უკრაინული ჯიშის, აგრეთვე ველიკორუსულ ძროხასთან. შემდგომ ეტაპზე, სხვადასხვა გენერაციის ნაჯვარების „თავისში” მოშენებით მოხდა ამ ჯიშის ფორმირება.

თავიდან მას კოლონისტურს, მოგვიანებით კი გერმანულ წითელ ჯიშს ეძახდნენ, 1941 წელს კი ჯიშს შეუცვალეს სახელი და უწოდეს სტეპის წითელი.

მშრალი და ცხელი კლიმატისადმი შეგუება და ამტანობა ორასწლოვანი სელექციის ნაყოფია და მიჩნეულია ჯიშის ძირითად ღირსებად, ხოლო ნაკლად ითვლება შედარებით სუსტად განვითარებული კუნთოვანი ქსოვილი, აგრეთვე სხვა კულტურულ სარძეო ჯიშებთან შედარებით ნაკლები ცოცხალი მასა და მონაწველი. ჯიში გავრცელებულია უკრაინის და რუსეთის სამხრეთ რაიონებში, აგრეთვე ცენტრალური აზიის ქვეყნებში. შემოყვანილი იყო საქართველოში.

ექსტერიერით ჯიში მკვეთრად გამოხატული მერძეული ტიპისაა: ოდნავ წაგრძელებული ხმელი თავი, გრძელი კისერი შესამჩნევად დანაოჭებული კანით; მინდაო ვიწრო და ოდნავ მაღალი; ზურგისა და წელის ხაზი სწორი; გულმკერდი საშუალო სიღრმის და შედარებით ვიწრო; ღაბაბი სუსტად განვითარებული; გავა შედარებით მოკლე და დაქანებული, ცალკეულ შემთხვევაში კი სახურავისებრი. ცხოველების უმეტესობას კიდურების დგომა სწორია, ჩლიქები კი მაგარი. ტყავი თხელი და ელასტიურია, დაფარულია შედარებით მოკლე და ხშირი ბალნით; ცური საშუალო ან დიდი ზომის და ჯირკვლოვანი, უმეტესად აბაზანისებრი ან მომრგვალებული, კერტები გრძელი ან საშუალო სიგრძის და უმეტესად ცილინდრული ფორმის; სარძეო ჭა და სარძეო ვენები კარგად არის გამოხატული.

ზრდასრული ფურების სიმაღლე მინდაოში 128-130 სმ, ხოლო კუროების 138-141 სმ-ა. მათი ცოცხალი მასა, შესაბამისად, 450-520 და 750-800 კგ-ს შეადგენს, ახალშობილი ხბოს კი 25-30 კგ-ს.

სარძეო პროდუქტიულობის მიხედვით ჯიშის სტანდარტი I, II და III ლაქტაციაზე, შესაბამისად 2900, 3300 და 3700 კგ რძეა, 3,7 % ცხიმითა და 3,3% ცილით.

ჯერსიული ჯიში

ჯერსიული ჯიში გამოყვანილია კუნძულ ჯერსიზე (ბრიტ.) ნორმანდიული ძროხის ხალასად მოშენების გზით; 1789 წლიდან ამ კუნძულზე აიკრძალა ცხოველების იმპორტი, რის გამო გამოყვანის სასელექციო სამუშაოები ხორციელდეობდა სხვა ჯიშებისაგან იზოლირებულად, 10-12 ათას სულადობაზე. კულტურულ სარძეო ჯიშებს შორის ერთ-ერთი ყველაზე პატარა ტანიანია, ფურების ცოცხალი მასა 450-500, კუროების 750-850, ახალშობილი ხბოების კი 20-25 კგ-ა.

ცხოველები ხასიათდებიან მალმწიფადობით: I დაგრილებაზე დეკეულებს უშვებენ 12-14 თვის ასაკში; ამასთან, რძე გამოირჩევა ცხიმისა (5,55,8%) და ცილის (3,6-3,9%) მაღალი შემცველობით. სამშობლოში ფურების მონაწველი 4500-5000 კგ, აშშ-ში კი 4700 კგ რძეა 4,95% ცხიმით. ცალკეულ ფერმებში წველიან 7-9 ათას კგ, რეკორდისტი ფურებიდან კი 11-12 ათას კგ რძეს; ლაქტაციურ მონაწველში რძის საშუალო ცხიმიანობის რეკორდი შეადგენს 8,89%-ს.

გავრცელებულია დასავლეთ ევროპის ქვეყნებში, აშშ, ავსტრალიაში და სხვაგან. ჩვენში გამოყენებული იყო ქართული მთის ძროხასთან შესაჯვარებლად. I თაობის ნაჯვარები ცოცხალი მასით, მონაწველით და რძეღალიანობით  ადგილობრივ ჯიშს აღემატებოდნენ.

გიული გოგოლი, სმმ დოქტორი

 

44 thoughts on “ძროხის სარძეო ჯიშები

  • 07/07/2021 at 09:46
    Permalink

    I blog quite often and I seriously thank you for your content.
    Your article has really peaked my interest.

    I will bookmark your website and keep checking for
    new information about once per week. I subscribed to your Feed as well.

  • 07/07/2021 at 12:05
    Permalink

    Hello! This is kind of off topic but I need some help
    from an established blog. Is it difficult to set up your
    own blog? I’m not very techincal but I can figure things out pretty fast.
    I’m thinking about setting up my own but I’m not sure
    where to begin. Do you have any ideas or suggestions?
    Appreciate it

  • 07/07/2021 at 22:19
    Permalink

    This is a topic that’s close to my heart… Many thanks!
    Exactly where are your contact details though?

  • 07/07/2021 at 22:41
    Permalink

    Hi there to all, for the reason that I am genuinely keen of reading this web site’s post to be
    updated on a regular basis. It consists of nice data.

  • 08/07/2021 at 00:42
    Permalink

    The other day, while I was at work, my cousin stole my apple ipad
    and tested to see if it can survive a forty foot drop, just so she can be a youtube sensation.
    My apple ipad is now destroyed and she has 83 views.
    I know this is totally off topic but I had to share it with someone!

  • 08/07/2021 at 23:55
    Permalink

    Valuable info. Fortunate me I found your website by chance, and I
    am surprised why this accident did not took place earlier!
    I bookmarked it.

  • 09/07/2021 at 07:40
    Permalink

    That is really attention-grabbing, You’re a very professional blogger.
    I’ve joined your rss feed and look ahead to looking for more
    of your wonderful post. Also, I have shared your web
    site in my social networks

  • 09/07/2021 at 09:59
    Permalink

    Thanks so much for providing individuals with an extremely terrific chance to read critical
    reviews from this blog. It can be very kind plus stuffed with a good time for me personally and my office colleagues to search your web site minimum
    three times in 7 days to find out the latest issues you have.
    Not to mention, I am just usually contented considering the wonderful things you
    give. Some 4 areas on this page are ultimately the most effective we’ve ever
    had.

  • 09/07/2021 at 15:33
    Permalink

    Excellent way of describing, and fastidious piece of writing to take data concerning my presentation topic, which i am going
    to present in academy.

  • 09/07/2021 at 23:08
    Permalink

    Hello there! This is my first visit to your blog! We are a
    group of volunteers and starting a new project in a community in the same niche.
    Your blog provided us valuable information to work on. You have done a extraordinary job!

  • 10/07/2021 at 09:28
    Permalink

    Excellent beat ! I wish to apprentice while
    you amend your site, how can i subscribe for a blog web site?
    The account helped me a acceptable deal. I had been a
    little bit acquainted of this your broadcast offered bright clear concept

  • 10/07/2021 at 13:30
    Permalink

    Good day! This post couldn’t be written any better!
    Reading this post reminds me of my old room mate! He always kept talking about this.
    I will forward this post to him. Fairly certain he will have a good read.
    Many thanks for sharing!

  • 11/07/2021 at 11:09
    Permalink

    I was recommended this website by my cousin. I am not sure whether this post is
    written by him as nobody else know such detailed about my trouble.

    You are incredible! Thanks!

  • 11/07/2021 at 14:51
    Permalink

    you’re in point of fact a good webmaster. The web site loading speed is incredible.
    It seems that you are doing any unique trick.

    In addition, The contents are masterpiece. you’ve done a magnificent process on this subject!

  • 11/07/2021 at 21:04
    Permalink

    I do consider all the ideas you have presented in your post.
    They’re really convincing and can certainly work. Nonetheless, the posts are very short for starters.
    Could you please extend them a little from subsequent
    time? Thanks for the post.

  • 11/07/2021 at 22:59
    Permalink

    I don’t know whether it’s just me or if everyone else encountering issues with
    your blog. It appears like some of the written text in your
    posts are running off the screen. Can someone else please comment and let me know
    if this is happening to them too? This may be a issue with my
    browser because I’ve had this happen before. Many thanks

  • 12/07/2021 at 04:21
    Permalink

    If you are possessing difficulty paying your utility bills, talk to your gas, electrical energy or water provider.

  • 12/07/2021 at 05:50
    Permalink

    Have you ever thought about writing an e-book or guest
    authoring on other websites? I have a blog based upon on the same
    subjects you discuss and would really like to have
    you share some stories/information. I know my readers would value your work.
    If you’re even remotely interested, feel free to shoot me an e mail.

  • 12/07/2021 at 11:31
    Permalink

    Hello! Do you know if they make any plugins to assist with SEO?
    I’m trying to get my blog to rank for some targeted keywords but I’m not seeing very good results.
    If you know of any please share. Appreciate it!

  • 12/07/2021 at 13:44
    Permalink

    Simply want to say your article is as surprising.

    The clarity in your submit is just spectacular and i could assume you are an expert in this
    subject. Well together with your permission let me to grasp your
    RSS feed to keep updated with drawing close post. Thank you a million and please keep up the gratifying work.

  • 12/07/2021 at 14:19
    Permalink

    Hi! I’m at work surfing around your blog from my new iphone 4!
    Just wanted to say I love reading your blog
    and look forward to all your posts! Carry on the great work!

  • 12/07/2021 at 16:17
    Permalink

    I’m no longer positive where you are getting your info, but good topic.
    I must spend a while learning more or figuring out more.
    Thanks for great info I used to be on the lookout for
    this information for my mission.

  • 12/07/2021 at 23:04
    Permalink

    hello there and thank you for your information – I
    have certainly picked up something new from right here.
    I did however expertise several technical points using this site, as I experienced to reload the web
    site many times previous to I could get it to load correctly.
    I had been wondering if your web hosting is OK? Not that I’m
    complaining, but slow loading instances times will very frequently affect your placement in google and can damage
    your quality score if advertising and marketing with Adwords.
    Anyway I am adding this RSS to my email and can look out for a lot more
    of your respective intriguing content. Ensure that you update
    this again soon.

  • 13/07/2021 at 00:48
    Permalink

    Good site you have here.. It’s hard to find good quality writing
    like yours nowadays. I truly appreciate individuals like you!
    Take care!!

  • 13/07/2021 at 01:06
    Permalink

    I was recommended this web site by my cousin. I’m not sure whether this post is written by him
    as no one else know such detailed about my difficulty.
    You are amazing! Thanks!

  • 13/07/2021 at 01:15
    Permalink

    Hi there it’s me, I am also visiting this website
    on a regular basis, this web page is genuinely pleasant and the viewers are genuinely sharing pleasant thoughts.

  • 13/07/2021 at 02:08
    Permalink

    Hi! I could have sworn I’ve been to this blog before but
    after reading through some of the post I realized it’s new to me.

    Anyways, I’m definitely glad I found it and I’ll be book-marking and checking back often!

  • 13/07/2021 at 02:48
    Permalink

    Hello to every body, it’s my first visit of this web site; this blog contains
    remarkable and genuinely fine material in support of visitors.

  • 13/07/2021 at 02:49
    Permalink

    You really make it seem really easy together with your presentation but I find this topic to
    be really one thing which I think I would by no
    means understand. It sort of feels too complicated and extremely large for
    me. I’m looking forward to your subsequent post, I’ll try to get
    the hang of it!

  • 18/07/2021 at 00:37
    Permalink

    Thanks , I’ve just been searching for info about this topic for a
    long time and yours is the greatest I’ve came upon so far. However, what about the conclusion? Are you sure concerning the supply?

  • 26/07/2021 at 20:40
    Permalink

    Every weekend i used to pay a visit this web site, for the reason that i want enjoyment, as this this
    site conations truly pleasant funny data too.

  • 31/07/2021 at 11:08
    Permalink

    Megaplier, which lets players increase non-jackpot prize winnings by 2, 3, four or five instances, charges an additional $1.

  • 01/08/2021 at 03:20
    Permalink

    Oh my goodness! Amazing article dude! Thanks, However I am having difficulties with your RSS.
    I don’t understand why I am unable to subscribe to it.
    Is there anybody else getting identical RSS issues?
    Anybody who knows the answer can you kindly respond? Thanx!!

კომენტარის დატოვება

თქვენი ელფოსტის მისამართი გამოქვეყნებული არ იყო.