კიტრი _ ბიოლოგიური დახასიათება, ჯიშები, აგროტექნიკა

კიტრი ფართოდ გავრცელებული კულტურაა საქართველოში.  კიტრი ამჟამად ყველგან გვხვდება, მაღალმთიან რაიონებშიც, ზღვის დონიდან 1600 მეტრ სიმაღლეზეც. მას სასურსათო პროდუქტად იყენებენ ზრდადაუმთავრებელ, ფიზიოლოგიურად უმწიფარ მწვანე ნაყოფის სახით. გარდა ამისა  ფართო გამოყენება აქვს გადამუშავებულს  – მწნილების სახით, ქორფა 3-4 დღის მასრებისაგან პიკულებს ამზადებენ. მას ძირითადად საგემოვნო მნიშვნელობა აქვს, რაც გამოწვეულია ქიმიური შემადგენლობით. კიტრი შეიცავს 97% წყალს,   0,5% უჯრედისს; აზოტოვანი ნივთიერებებს –  0,75%-0,9%; შაქრებს 1,1-3,8%; საკმაოდ დიდი რაოდენობის შაქრების არსებობა ნაყოფის დამჟავების დროს ხელს უწყობს რძის მჟავა დუღილს. კიტრი ყუათიანობით თითქმის ყველა ბოსტნეულს ჩამორჩება. ბოსტნეულის ფართობებში მას დიდი წილი უკავია.

ბიოლოგიური დახასიათება და ჯიშები

კიტრი ერთწლიანი მხვიარა ან მხოხავი მცენარეა. აქვს მსხვილი თესლი. ჯიშზე დამოკიდებულებით გრამში 30-40 ცალი თესლია, ხოლო ერთ ნაყოფში 200-600 ცალი (7-20 გრ.).

კიტრი ხელსაყრელ გარემო პირობების შემთხვევაში 4-5 დღეში ამოდის. მთავარი ღეროს სიგრძე ჯიშზეა დამოკიდებული და მერყეობს 50 სმ-იდან 200-350 სმ-მდე. თუმცა ღეროს სიგრძე დიდად არის დამოკიდებული მოვლა-მოყვანის პირობებზეც. ფესვთა სისტემა შედგება მთავარი ღერძა ფესვისაგან, რომელიც ნიადაგში უმნიშვნელო სიღრმეზე მიდის, და მრავალრიცხოვან გვერდითა ფესვებისაგან, რომლებიც გავრცელებულია ნიადაგის ზედაპირულ ფენაში 15-20 სმ-ის სიღრმეზე. ზრდის ხელსაყრელ პირობებში მცენარე ადვილად ივითარებს დამატებით ფესვებს, მთავარ, პირველი და მეორე რიგის ღეროების ფოთლის იღლიებიდან.

კიტრი მამრობით და მდედრობით ყვავილებს ერთსა და იმავე მცენარეზე ივითარებს. პირველსა და მომდევნო რიგის ღეროებზე მდედრობითი ყვავილები უფრო მეტია ვიდრე მთავარ ღეროზე. ამის გამო მიმართავენ მთავრი ღეროს წაჩქმეტვას რათა მოხდეს დამატებით მომდევნო რიგის ღეროების გამოტანა უფრო მეტი მდედრობითი ყვავილების მისაღებად.

გარემო პირობები

კიტრი სითბოს მოყვარული მცენარეა. თესლის გაღივებისათვის ოპტიმალური ტემპერატურაა 25-30 0C,  ხოლო მცენარის ზრდა განვითარებისათვის 25-28 0C,  15-16 0C  დაბალ ტემპერატურაზე თესლი არ ღივდება. მცენარე იღუპება 5-7 გრადუსზე.

ბოსტნეულ მცენარეთა შორის კიტრი ყველაზე ნაკლებ მომთხოვნია განათების ინტენსივობის მიმართ. პირდაპირი მზის სხივები უარყოფითად მოქმედებს მასზე, ამიტომ უხვმზიან რაიონებში მიზანშეწონილია დამაჩრდილებელ მცენარეებთან კულისურად თესვა (დარგვა). ამ მიზნით შეიძლება გამოყენებულ იქნას სიმინდი ან მზესუმზირა. 2-3 კულისის შემდეგ დაითესება 5-6 რიგი კიტრი. ეს ღონისძიება მით უფრო ეფექტურია თუ კიტრი ძლიერ ქარიან ადგილზე მოგვყავს. თუმცა აღსანიშნავია ის ფაქტიც, რომ სინათლის დეფიციტიც იწვევს მცენარეების აწოწვას, შედეგად კი მოსავლიანობა მცირდება.

 

კიტრი წყლის მოყვარული კულტურაა. იგი მოითხოვს როგორც ნიადაგის, ასევე ჰაერის მაღალ ტენიანობას. მცენარის ნორმალური ზრდა-განვითარებისათვისა და მსხმოიარეობისათვის ნიადაგის ოპტიმალური ტენიანობა მისი სრული წყალტევადობის 80-85 % უნდა იყოს, ხოლო ჰაერის შეფარდებითი ტენიანობა 80-90 %. ტენიანობისადმი მაღალი მოთხოვნილება განპირობებულია მისი სუსტად განვითარებული ფესვთა სისტემით და დიდი საასიმილაციო აპარატით, რომელიც დიდი რაოდენობით აორთქლებს წყალს.

ნიადაგი

კიტრის მოყვანა შესაძლებელია ყველა ტიპის ნიადაგზე, მაგრამ უპირატესობას ანიჭებენ კარგ სტრუქტურიან ნიადაგებს ნიადაგის რეაქციით PH=6.0-7.5. კიტრი ნიადაგიდან დიდი რაოდენობით საკვებ ნივთიერებებს შეითვისებს. განსაკუთრებით მას ესაჭიროება კალიუმი და აზოტი. მის პროდუქტიულობაზე განსაკუთრებულად დადებითად მოქმედებს ნაკელი – 80-100 ტონა ერთ ჰექტარზე. ნაკელის გარდა შეტანილ უნდა იქნას აზოტი 130 კილოგრამი, ფოსფორი 150-200 კილოგრამი, კალიუმი 150-200 კილოგრამი და მაგნიუმი 50-100 კილოგრამი სუფთა ნივთიერებაზე გაანგარიშებით ერთ ჰექტარზე.

 

აზოტზე მთლიანი მოთხოვნილებიდან (130 კგ სუფთა ნივთირება) 80 კგ. შეტანა ხდება ძირითადი განოყიერებისას, ხოლო 50 კგ.  – გამოკვების სახით. გამოკვება კი უმჯობესია წვეთოვანი მორწყვით. რაც შეეხება ფოსფორს და კალიუმს, მათი მთლიანი რაოდენობის ნახევარი შეტანილი უნდა იქნეს თესვის წინ, ხოლო ნახევარი -გამოკვების სახით.

აგროტექნიკური ღონისძიებები

კიტრი მოითხოვს კარგად დამუშავებულ ნიადაგს. მისი მომზადება შემოდგომაზე მზრალად მოხვნით იწყება. გაზაფხულზე როცა კი ამინდები ამის საშუალებას მოგვცემს ხდება ნიადაგის დაფარცხვა.

კიტრის დათესვა დაუშვებელია სხვა გოგროვანების შემდეგ, რადგან ამ დროს მოსალოდნელია მავნებლებისა და სოკოვან დაავადებათა გავრცელება.

კიტრის თესვის სქემა ჯიშების ზრდასა და მოყვანის წესზეა დამოკიდებული. მიღებულია 120-150 X 30 სანტიმეტრ კვების არეზე თესვა, დასათეს ადგილზე 2 მცენარის დატოვებით. ამ შემთხვევაში ჰექტარზე მიიღება 35-40 ათასი მცენარე.

მოსავლის აღება

კიტრი იკრიფება ტექნიკურ სიმწიფეში ისე, რომ არ დაზიანდეს თავად მცენარე, ბარდი. პირველი ნაყოფები, ჯიშებიდან გამომდინარე იკრიფება თესვიდან 50-60 დღის შემდეგ. მეორე და მომდევნო კრეფა ხდება თითქმის ყოველ დღე. სისტემატური კრეფა ზრდის მოსავლიანობას.

ჟურნალი „ახალი აგრარული საქართველო“

25 thoughts on “კიტრი _ ბიოლოგიური დახასიათება, ჯიშები, აგროტექნიკა

  • 07/07/2021 at 11:19
    Permalink

    What’s up Dear, are you genuinely visiting this web
    page regularly, if so after that you will definitely
    take pleasant knowledge.

  • 08/07/2021 at 23:40
    Permalink

    Very great post. I simply stumbled upon your blog and wished to mention that I have truly enjoyed browsing your
    weblog posts. After all I will be subscribing for your rss feed
    and I am hoping you write once more very soon!

  • 09/07/2021 at 23:06
    Permalink

    We stumbled over here different web address and thought I may as well check things out.

    I like what I see so now i am following you. Look forward to checking
    out your web page again.

  • 10/07/2021 at 21:50
    Permalink

    Link exchange is nothing else however it is just placing the other
    person’s web site link on your page at proper place and other person will also do similar for you.

  • 11/07/2021 at 13:09
    Permalink

    I always used to study paragraph in news papers but now as I am a user
    of net thus from now I am using net for content, thanks to web.

  • 11/07/2021 at 18:10
    Permalink

    Hola! I’ve been reading your web site for some time
    now and finally got the bravery to go ahead and give you
    a shout out from New Caney Tx! Just wanted to say keep up the excellent
    job!

  • 11/07/2021 at 21:59
    Permalink

    I do not even know how I ended up here, but I thought
    this post was good. I do not know who you are but certainly you’re going to a famous blogger if you aren’t already 😉 Cheers!

  • 12/07/2021 at 00:39
    Permalink

    Hi, i believe that i noticed you visited my weblog thus i came to go
    back the desire?.I am trying to in finding issues to enhance my site!I guess
    its adequate to use some of your ideas!!

  • 12/07/2021 at 05:49
    Permalink

    Please let me know if you’re looking for a article writer for
    your site. You have some really good articles and I
    feel I would be a good asset. If you ever want to take some of the load off,
    I’d love to write some content for your blog in exchange for a
    link back to mine. Please send me an email if interested.

    Kudos!

  • 12/07/2021 at 06:26
    Permalink

    Hi, i feel that i saw you visited my website so i came to
    return the desire?.I am attempting to find issues to enhance my site!I assume its
    good enough to make use of a few of your ideas!!

  • 12/07/2021 at 06:48
    Permalink

    Thanks , I’ve just been searching for information approximately this subject for a long
    time and yours is the greatest I have came upon till now.
    But, what in regards to the bottom line? Are you sure in regards to the source?

  • 12/07/2021 at 13:26
    Permalink

    This is a really good tip particularly to those fresh
    to the blogosphere. Brief but very precise info… Thanks for
    sharing this one. A must read post!

  • 12/07/2021 at 14:13
    Permalink

    Hi friends, how is all, and what you want to
    say on the topic of this piece of writing,
    in my view its really amazing in support of me.

  • 12/07/2021 at 20:51
    Permalink

    It is not my first time to pay a visit this web page,
    i am visiting this website dailly and take good information from here all the time.

  • 12/07/2021 at 22:01
    Permalink

    I am really loving the theme/design of your site. Do you ever run into any
    browser compatibility problems? A number of my blog
    audience have complained about my blog not operating
    correctly in Explorer but looks great in Safari. Do you have any suggestions to help fix this issue?

  • 12/07/2021 at 22:11
    Permalink

    Ahaa, its pleasant dialogue regarding this
    paragraph at this place at this webpage, I have read all that, so at this time me also
    commenting at this place.

  • 12/07/2021 at 23:04
    Permalink

    Hello, I think your website might be having browser compatibility issues.
    When I look at your website in Opera, it looks fine but when opening in Internet Explorer, it has some overlapping.

    I just wanted to give you a quick heads up! Other then that, superb
    blog!

  • 13/07/2021 at 00:19
    Permalink

    What i do not realize is in truth how you’re now not
    really much more well-favored than you may be right now.
    You are so intelligent. You recognize therefore significantly
    on the subject of this subject, produced me for my
    part believe it from so many varied angles. Its like women and
    men are not fascinated except it’s something to accomplish
    with Woman gaga! Your own stuffs excellent. Always handle it up!

  • 13/07/2021 at 00:25
    Permalink

    Hi there! Do you use Twitter? I’d like to follow you if that would be
    okay. I’m absolutely enjoying your blog and look forward
    to new posts.

  • 13/07/2021 at 00:59
    Permalink

    What’s up i am kavin, its my first time to commenting anywhere, when i read this paragraph i thought
    i could also make comment due to this good paragraph.

  • 13/07/2021 at 01:21
    Permalink

    My spouse and I stumbled over here by a different page and thought I might as well check things out.
    I like what I see so i am just following you. Look forward to exploring your web page
    repeatedly.

  • 14/07/2021 at 05:45
    Permalink

    It’s not my first time to pay a quick visit this website, i am browsing this site dailly and get good data from here all the time.

კომენტარის დატოვება

თქვენი ელფოსტის მისამართი გამოქვეყნებული არ იყო.