პატარა შინაური ცხოველების მოვლა — რა უნდა ვიცოდეთ კურდღლის, ზღვის გოჭის, ჩინჩილასა და მღრღნელების შესახებ
კურდღელი, ზღვის გოჭი, შინშილა, ზაზუნა და სხვა მცირე ზომის ცხოველები სულ უფრო ხშირად გვხვდება როგორც ოჯახებში, ისე მცირე მეურნეობებში. მათი მოვლა ერთი შეხედვით მარტივი შეიძლება ჩანდეს, თუმცა თითოეულ სახეობას განსხვავებული მოთხოვნები აქვს, საცხოვრებელი სივრცის, კვების, ჰიგიენის, ფიზიკური აქტივობისა და ჯანმრთელობის დაცვის თვალსაზრისით.
პატარა ზომა იმას არ ნიშნავს, რომ ცხოველს ნაკლები ყურადღება სჭირდება. პირიქით, ზოგიერთი მათგანი საკმაოდ მგრძნობიარეა კვების შეცდომების, არასათანადო მიკროკლიმატისა და სტრესის მიმართ.
პატარა ცხოველები კარგი არჩევანია მათთვის, ვისაც ძაღლის ან სხვა დიდი ცხოველის შესანახად საკმარისი სივრცე არ აქვს. მათი შენახვა შესაძლებელია სპეციალურად მოწყობილ გალიაში ან ვოლიერში, მათ შორის დახურულ სივრცეშიც.
თუმცა ცხოველის შეძენამდე აუცილებელია მისი კონკრეტული მოთხოვნების გაცნობა. გასათვალისწინებელია:
- რამდენი სივრცე სჭირდება;
- როგორია მისი კვების რაციონი;
- რამდენ ხანს ცოცხლობს;
- სჭირდება თუ არა თანამოძმე;
- რამდენად ხშირად საჭიროებს ვეტერინარულ მომსახურებას;
- რამდენ დროს მოითხოვს ყოველდღიური მოვლა;
- რა პირობებია საჭირო მისი ფიზიკური და ფსიქიკური აქტივობისთვის.
ზოგი მცირე ზომის ცხოველი მხოლოდ რამდენიმე წელს ცოცხლობს, ზოგი კი ათწლეულზე მეტხანს შეიძლება იყოს ადამიანის თანამგზავრი. ამიტომ მისი შეძენა მოკლევადიან გადაწყვეტილებად არ უნდა განვიხილოთ.
ყველაზე გავრცელებული მცირე ზომის ცხოველები
კურდღელი
კურდღელი მშვიდი და სოციალური ცხოველია, რომელიც სათანადო მოშინაურებისა და სოციალიზაციის შემთხვევაში ადამიანთან ურთიერთობას კარგად ეგუება.
მას ყოველდღიურად სჭირდება მოძრაობა და ფიზიკური აქტივობა, ამიტომ მხოლოდ მცირე გალიაში მუდმივად ყოფნა მისთვის არასასურველია. მნიშვნელოვანია უსაფრთხო სივრცის მოწყობა, სადაც კურდღელი შეძლებს გადაადგილებას.
კურდღლის კბილები მთელი სიცოცხლის განმავლობაში იზრდება. ამიტომ აუცილებელია ისეთი საკვებისა და საღეჭი მასალის მიწოდება, რომელიც კბილების ბუნებრივ ცვეთას ხელს უწყობს. ამის უგულებელყოფამ შესაძლოა სტომატოლოგიური პრობლემები გამოიწვიოს.
სათანადო პირობებში კურდღლისთვის შესაძლებელია სპეციალური ტუალეტის ადგილის ან ქვიშის/საფენის გამოყენების სწავლებაც.
მინიატურული ღორი
მინი ღორები ინტელექტუალური და ადამიანთან ადვილად შემგუებელი ცხოველები არიან. თუმცა მათი შეძენისას ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული შეცდომაა იმის მოლოდინი, რომ ისინი მთელი სიცოცხლის განმავლობაში ძალიან პატარა ზომის დარჩებიან.
მათ სჭირდებათ საკმარისი სივრცე მოძრაობისთვის, მიწის ქექვისა და გარემოს შესასწავლად. სასურველია მათ ჰქონდეთ შესაძლებლობა გარეთაც ივარჯიშონ და აქტიური ცხოვრების წესი შეინარჩუნონ.
მინი ღორის ყოლა ხანგრძლივი პასუხისმგებლობაა, რადგან სათანადო მოვლის პირობებში მას შეუძლია 10 წელზე მეტხანს იცოცხლოს.
ზღვის გოჭი
ზღვის გოჭები გამოირჩევიან მშვიდი და მეგობრული ხასიათით და ხშირად კარგი არჩევანია ოჯახებისთვის.
ისინი სოციალური ცხოველები არიან და ბუნებრივად ჯგუფურად ცხოვრებას არიან მიჩვეულნი. მათი ჯანმრთელობისთვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მრავალფეროვანი კვება, რომელიც ძირითადად უნდა მოიცავდეს:
- ხარისხიან თივას;
- შესაბამის გრანულირებულ საკვებს;
- ახალ ბოსტნეულს;
- სუფთა სასმელ წყალს.
ზღვის გოჭის კვებაში განსაკუთრებული ყურადღება უნდა მიექცეს C ვიტამინს, რადგან მისი ორგანიზმი ამ ვიტამინს საკმარისი რაოდენობით თავად ვერ წარმოქმნის.
სათანადო მოვლის პირობებში ზღვის გოჭის სიცოცხლის ხანგრძლივობამ საშუალოდ დაახლოებით 8 წელს ან მეტსაც შეიძლება მიაღწიოს.
შინშილა
შინშილა ცნობილია ძალიან რბილი და ხშირი ბეწვით. იგი ძირითადად ღამით და საღამოს საათებში აქტიურდება, ამიტომ მისი ქცევა სხვა შინაური ცხოველებისგან განსხვავდება.
შინშილას ბეწვის მოვლისთვის საჭიროა სპეციალური მტვრის აბაზანები. წყლით დაბანა მისთვის ჩვეულებრივი პრაქტიკა არ არის, რადგან ხშირი და ძალიან ხშირი ბეწვი ტენის შეკავებას უწყობს ხელს.
მას ასევე უყვარს ცოცვა და აქტიური მოძრაობა. ამიტომ მრავალდონიანი, უსაფრთხოდ მოწყობილი ვოლიერი ან გალია ხელს უწყობს როგორც ფიზიკურ აქტივობას, ისე გარემოს გამდიდრებას.
მცირე მღრღნელები
ზაზუნები, გერბილები, დეკორატიული ვირთაგვები და თაგვები მცირე სივრცეშიც შეიძლება მოაშენოთ, თუმცა ეს იმას არ ნიშნავს, რომ მათ მოძრაობა და აქტივობა ნაკლებად სჭირდებათ.
მათთვის მნიშვნელოვანია სხვადასხვა სახის გარემოს გამამდიდრებელი საშუალება:
- გვირაბები;
- უსაფრთხო სარბენი მოწყობილობები;
- საღეჭი სათამაშოები;
- დასამალი ადგილები;
- ასაძრომი ელემენტები.
ამ ცხოველების უმეტესობას კურდღელთან და ზღვის გოჭთან შედარებით სიცოცხლის ხანმოკლე ხანგრძლივობა აქვს — ხშირად დაახლოებით 1-3 წელი.
მცირე ცხოველების მოვლის ძირითადი წესები
- უსაფრთხო და შესაბამისი სადგომი
თითოეულ სახეობას განსხვავებული მოთხოვნები აქვს. გალია ან ვოლიერი საკმარისად ფართო უნდა იყოს, რათა ცხოველმა თავისუფლად შეძლოს მოძრაობა, დგომა, დასვენება და ბუნებრივი ქცევების გამოვლენა.
გასათვალისწინებელია:
- გალიის ზომა;
- ჰაერის სათანადო ცირკულაცია;
- მავთულებს შორის დაშორება;
- იატაკის უსაფრთხოება;
- დამალვის შესაძლებლობა;
- გაწმენდის სიმარტივე;
- ტემპერატურისა და ტენიანობის კონტროლი.
მნიშვნელოვანია, რომ სადგომი არ იყოს არც გადახურებული და არც ორპირ ქარში.
- გარემოს გამდიდრება
მცირე ცხოველს მხოლოდ საკვები და წყალი არ ჰყოფნის. მას სჭირდება მოძრაობა, გარემოს შესწავლა და ბუნებრივი ქცევების გამოვლენის შესაძლებლობა.
სათამაშოები, გვირაბები, ასაძრომი ელემენტები, საღეჭი მასალა და სავარჯიშო სივრცე ცხოველს ფიზიკურად აქტიურსა და გონებრივად დატვირთულს ხდის.
გარემოს გამდიდრების გარეშე ცხოველი შეიძლება მოიწყინოს, გახდეს სტრესული და გამოავლინოს არასასურველი ქცევა.
- სისუფთავე ჯანმრთელობის საფუძველია
სადგომის რეგულარული გაწმენდა აუცილებელია უსიამოვნო სუნის, მიკროორგანიზმების გამრავლებისა და დაავადებების რისკის შესამცირებლად.
საფენი ხშირად უნდა შეიცვალოს, ხოლო საკვების ნარჩენები და დაბინძურებული ადგილები დროულად უნდა გაიწმინდოს.
სუფთა, მშრალი და კარგად განიავებული გარემო განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მცირე ზომის ცხოველებისთვის.
- ყოველდღიური ურთიერთობა და სოციალიზაცია
კურდღელი და ზღვის გოჭი, ისევე როგორც ზოგიერთი სხვა მცირე ცხოველი, ადამიანთან რეგულარულ, მშვიდ და ფრთხილ ურთიერთობას კარგად ეგუება.
ცხოველთან მოპყრობა უნდა იყოს ნაზი და თანმიმდევრული. უხეში დაჭერა ან შეშინება სტრესს იწვევს და შეიძლება ცხოველის ნდობის დაკარგვაც გამოიწვიოს.
სათანადო სოციალიზაცია ყოველდღიურ მოვლასაც ამარტივებს — ცხოველი უფრო მშვიდად იტანს გალიის გაწმენდას, ხელში აყვანასა და ჯანმრთელობის შემოწმებას.
- ვეტერინარული კონტროლი
მცირე ზომის ცხოველებსაც სჭირდებათ პერიოდული ვეტერინარული შემოწმება. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია სპეციალისტის კონსულტაცია მაშინ, როდესაც ცხოველის ქცევა, მადა, სხეულის მასა ან განავლის ხასიათი იცვლება.
ვეტერინარი დაგეხმარებათ:
- სწორი კვების შერჩევაში;
- დაავადებების ადრეულ გამოვლენაში;
- პროფილაქტიკური ღონისძიებების დაგეგმვაში;
- პარაზიტების კონტროლში;
- ცხოველის კონკრეტული სახეობისთვის აუცილებელი მოვლის პირობების განსაზღვრაში.
კვება ჯანმრთელობის მთავარი საფუძველი
მცირე ცხოველების ჯანმრთელობაში კვებას განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს. თუმცა ყველა სახეობისთვის ერთი და იგივე რაციონი არ გამოდგება.
მაგალითად, კურდღლისა და ზღვის გოჭის კვებაში მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს თივას, მაგრამ მათი ვიტამინებისა და სხვა საკვები ნივთიერებების მოთხოვნილებები ერთმანეთისგან განსხვავდება. ჩინჩილას ასევე აქვს საკუთარი სპეციფიკური კვებითი მოთხოვნები, განსაკუთრებით საჭმლის მომნელებელი სისტემის თავისებურებების გამო.
ზოგადად, რაციონის შედგენისას გასათვალისწინებელია:
- ხარისხიანი თივა;
- შესაბამისი გრანულირებული საკვები;
- ახალი ბოსტნეული — იმ სახეობებისთვის, რომლებსაც ის სჭირდებათ;
- მინერალური ნივთიერებები და ვიტამინები საჭიროების მიხედვით;
- მუდმივად ხელმისაწვდომი სუფთა წყალი.
საკვების უეცარი შეცვლა არასასურველია. ახალი საკვები რაციონში თანდათან უნდა შევიდეს, რათა საჭმლის მომნელებელ სისტემას ადაპტაციის შესაძლებლობა ჰქონდეს.
მცირე ცხოველების ყოლის დადებითი მხარეები
მცირე ზომის ცხოველების მოვლას რამდენიმე უპირატესობა აქვს.
მათ, როგორც წესი, უფრო ნაკლები სივრცე სჭირდებათ, ვიდრე ძაღლებს ან სხვა დიდ შინაურ ცხოველებს. ზოგიერთი სახეობა ადამიანთან სწრაფად ამყარებს კავშირს და სათანადო მოპყრობის შემთხვევაში საკმაოდ ალერსიანიც ხდება.
კურდღელი და ზღვის გოჭი შეიძლება კარგი არჩევანი იყოს ოჯახებისთვის, სადაც ბავშვებს ცხოველზე ზრუნვის პასუხისმგებლობის სწავლა სურთ. თუმცა ბავშვისა და ცხოველის ურთიერთობა ყოველთვის ზრდასრულის ზედამხედველობის ქვეშ უნდა მიმდინარეობდეს.
მცირე ცხოველების შენახვის ხარჯებიც ხშირ შემთხვევაში უფრო დაბალია, ვიდრე დიდი შინაური ცხოველების შემთხვევაში, თუმცა ეს ყველა სახეობაზე ერთნაირად არ ვრცელდება.
რა სირთულეები უნდა გავითვალისწინოთ?
მცირე ზომის ცხოველის მოვლა ყოველთვის მარტივი არ არის.
ზოგიერთ მათგანს საკმაოდ სპეციფიკური კვება სჭირდება და ზოგჯერ დამატებითი ვიტამინებისა და მინერალების გამოყენებაც ხდება. ზოგი სახეობა ძალიან ფაქიზია და უხეში მოპყრობისას ადვილად შეიძლება დაზიანდეს.
პრობლემას შეიძლება წარმოადგენდეს ვეტერინარის პოვნაც — ყველა კლინიკაში არ არის სპეციალისტი, რომელსაც კურდღლის, ჩინჩილას ან სხვა მცირე ზომის ცხოველების დაავადებებისა და მოვლის საკმარისი გამოცდილება აქვს.
განსაკუთრებული ყურადღება სჭირდება მინი ღორსაც. სახელწოდების მიუხედავად, ის ყოველთვის პატარა ცხოველი არ არის და შეიძლება საკმაოდ დიდი სივრცე და ხანგრძლივი მოვლა დასჭირდეს.
როგორ დავიწყოთ მცირე ცხოველის მოვლა?
ცხოველის შეძენამდე აუცილებელია კონკრეტული სახეობის შესახებ ინფორმაციის მოძიება. ჯერ უნდა მომზადდეს შესაბამისი სადგომი, შეირჩეს საკვები და წყლის მიწოდების სისტემა, მომზადდეს გარემოს გამამდიდრებელი საშუალებები და, სასურველია, წინასწარ მოიძებნოს შესაბამისი ვეტერინარული მომსახურება.
ცხოველი მხოლოდ მას შემდეგ უნდა მივიყვანოთ სახლში ან მეურნეობაში, როდესაც მისი ძირითადი მოთხოვნილებების დასაკმაყოფილებლად ყველაფერი მზად არის.
განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია გახსოვდეთ: პატარა ზომის ცხოველი არ ნიშნავს მცირე პასუხისმგებლობას. მისი ჯანმრთელობა დამოკიდებულია ყოველდღიურ მოვლაზე, სწორ კვებაზე, ჰიგიენაზე, უსაფრთხო გარემოსა და ადამიანის ყურადღებაზე.
კურდღელი, ზღვის გოჭი, შინშილა, ზაზუნა და სხვა მცირე ზომის ცხოველები სათანადო პირობებში საინტერესო და სასარგებლო თანამგზავრები შეიძლება გახდნენ. მათი მოვლის წარმატება კი იწყება არა ცხოველის შეძენით, არამედ მისი ბიოლოგიური თავისებურებებისა და საჭიროებების ცოდნით.
სწორად შერჩეული სადგომი, დაბალანსებული კვება, სუფთა წყალი, ჰიგიენა, ყოველდღიური მოძრაობა, გარემოს გამდიდრება და დროული ვეტერინარული დახმარება, ეს ის ძირითადი პირობებია, რომლებიც მცირე ცხოველს ჯანმრთელობისა და ხანგრძლივი სიცოცხლის შესაძლებლობას აძლევს.
წყარო: https://www.kalmbachfeeds.com