ქლიავის პერსპექტიული ჯიშები საქართველოსთვის

ქლიავი ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი კურკოვანი კულტურაა, რომელიც  ფართოდ არის გავრცელებული მსოფლიოში, მიეკუთვნება Prunus -ის გვარს, რომელიც აერთიანებს 100-ზე მეტ სახეობას. ამჟამად, მსოფლიოში ქლიავის ნარგაობა გაშენებულია  2 400 000 ჰექტარზე, ხოლო ყოველწლიური წარმოება 11 მილიონ ტონას აღწევს.

ქლიავის მთავარი მწარმოებელი ქვეყანა ჩინეთია, რომელიც ყოველწლიურად 5 664 000 ტონას აწარმოებს, სხვა ქვეყნებიდან ქლიავის მნიშვნელოვანი მწარმოებლებია აშშ, რუმინეთი და სერბია.

საქართველოში ქლიავის წარმოება ძირითადად კონცენტრირებულია აღმოსავლეთ საქართველოს რეგიონში — შიდა ქართლში, მცხეთა-მთიანეთში და სამცხე-ჯავახეთში.

ბიოლოგიურ-სამეურნეო თავისებურებების გათვალისწინებით ქლიავი ითვლება ზამთარგამძლე, ტენისა და სინათლის მოყვარულ სახეობად. ქლიავის სიცოცხლის ხანგრძლივობა ვაშლთან და მსხალთან შედარებით მცირეა. ახალგაზრდა ასაკში ქლიავი ძლიერ იზრდება, სრულ მსხმოიარობაში შესვლის შემდეგ კი ზრდას შედარებით ანელებს. ქლიავის ჯიშები შეიძლება მოითხოვდეს ჯვარედინ დამტვერვას ან თვითფერტილი იყოს.

ქლიავის თანამედროვე სამრეწველო ასორტიმენტი შედგება შემდეგი ძირითადი სახეობებისაგან: PPrunus domestica (შინაური ქლიავი), Prunus sa­li­ci­na (ჩინურ-იაპონური ქლიავი) და Prunus cerasifera (ტყემალი).

შინაური ქლიავის ჯიშები ნაყოფის შეფერვის და ფორმის მიხედვით იყოფა შემდეგ ჯგუფებად: უნგრულები (მუქ ლურჯად შეფერილი, მოგრძო, თავში და ბოლოში შევიწროებული ნაყოფებით) — სტენლი, შავქლიავა, იტალიური უნგრულა, რენკლოდები Prunus do­mes­ti­ca sub­va­ri Italica (მომწვანო-მოყვითალო, მრგვალი ნაყოფებით) — ალტანის რენკლოდი, მწვანე რენკლოდი და კვერცხისებური ქლიავები (მსხვილი, კვერცხისებური ფორმის, ყვითელი ან წითელი ნაყოფებით — ვაშინგტონი, ჯეფერსონი და სხვა.

ქლიავის ნარგაობა მსხმოიარობაში შედის დარგვიდან მე-3-4 წელს. საშუალო მოსავლიანობა სტანდარტულ ბაღებში შეადგენს 15-18 ტონა/ჰა. ხელსაყრელი პირობების დროს ბაღი საწარმოო ღირებულებას ინარჩუნებს 35-40 წლის განმავლობაში.

ქლიავის წარმატებით მოყვანისათვის განსაკუთრებული ყურადღება უნდა მიექცეს ჯიშის შესაბამის შერჩევას. ამჟამად საქართველოს პირობებისათვის გამოყოფილია რეკომენდებული და პერსპექტიული ჯიშები, რომელთა გაშენება კომერციული მიზნით მიზანშეწონილია. ქვემოთ მოცემულია ამ ჯიშების მოკლე სამეურნეო-ბიოლოგიური დახასიათება:

სტენლი ამერიკული ჯიშია. მიეკუთვნება უნგრულების ტიპს. მიღებულია აშშ-ში ნიუ-იორკის საცდელ სადგურში აჟანის უნგრულასა და დიდი ჰერცოგის შეჯვარებით.

მსხმოიარობაში შედის მე-4-5 წელს, მავნებელ-დაავადებების მიმართ შედარებით გამძლეა, ხასიათდება საგვიანო ყვავილობით, თვითფერტილია, მაღალმოსავლიანი და რეგულარულად მსხმოიარე ჯიშია. ნაყოფი მწიფდება სექტემბრის დასაწყისში, გამოიყენება სასუფრედ, მზადდება საუკეთესო ხარისხის ჩირი, ნაყოფის მასა 40-45 გ, ნაყოფი წაგრძელებული, კვერცხისებრი ფორმისაა, კანის შეფერვა მუქი იისფერია, დაფარულია ნაფიფქით. რბილობი მკვრივი, მოტკბო გემოსი, კურკა რბილობს ძირითადად ადვილად სცილდება, თუმცა ხანდახან რთულადაც. ქლიავის რეკომენდებული ჯიშია.

პრეზიდენტი მიღებულია რივერსის მიერ საუკუნის დასაწყისში. მსხმოიარობაში შედის მალე — მე-3-4 წელს. ხასიათდება საშუალო-საგვიანო ყვავილობით. მაღალმოსავლიანი და რეგულარულად მსხმოიარე ჯიშია, ერთი ხის საშუალო მოსავალი სრულმსხმოიარობაში 50 კგ-ზე მეტია — ჰექტარზე გადაანგარიშებით 20 ტონა. ნაყოფი ძალიან მსხვილია — 60-70 გრამი, ზოგჯერ 100 გრამსაც აღწევს. მწიფდება სექტემბრის ბოლოს, ხანგრძლივად ინახება სამაცივრო პირობებში. ძირითადად გამოიყენება სასუფრედ. ნაყოფი კვერცხისებრი ფორმისაა, კანი მუქი იისფერია, რომელიც გადადის მოწითალო ფერში, ოდნავ არის დაფარული ნაფიფქით. რბილობი მკვრივი, ხასიათდება სასიამოვნო გემოთი, კურკა მსხვილი, რბილობს რთულად სცილდება.

ემპრესი კანადური ჯიშია. მსხმოიარობაში შედის მე-3-4 წელს. ხასიათდება საშუალო პერიოდის ყვავილობით, მაღალმოსავლიანი ჯიშია, ერთი ხის საშუალო მოსავალი სრულმსხმოიარობაში 50-55 კგ-ია. ნაყოფი ძალიან მსხვილია — 60 -70 გრამი, ზოგიერთი ეგზემპლარის მასა 120 გრამსაც აღწევს. მწიფდება აგვისტოს ბოლოს — სექტემბრის დასაწყისში, ძირითადად გამოიყენება სასუფრედ. ნაყოფი კვერცხისებრი ფორმისაა, კანი მუქი იისფერია, დაფარულია მუქი ნაფიფქით. რბილობი მკვრივი და ხრაშუნა, ხასიათდება გამორჩეული გემოთი. კურკა მსხვილი, რბილობს ნახევრად სცილდება. ქლიავის ახლად ინტროდუცირებული პერსპექტიული ჯიშია.

შავქლიავა ადგილობრივი ჯიშია. მსხმოიარობაში შედის მე-3-4 წელს, ხასიათდება საშუალო პერიოდის ყვავილობით. მწიფდება აგვისტოს ბოლოს — სექტემბრის დასაწყისში, ძირითადად გამოიყენება სასუფრედ. ნაყოფი კვერცხისებრი ფორმისაა, კანის შეფერვა მუქი იისფერი, დაფარულია ნაფიფქით. რბილობი წვნიანი, ხასიათდება გამორჩეული გემოთი, კურკა მსხვილია, რბილობს კარგად სცილდება. ქლიავის რეკომენდებული ჯიშია.

ალტანის რენკლოდი — ევროპული ჯიშია, მიღებულია მწვანე რენკლოდის ნათესარებიდან. ხე საშუალო ზრდისაა, ყვავილობს აპრილის მეორე დეკადაში (გორის პირობებში), ხასიათდება მაღალმოსავლიანობით. იკრიფება აგვისტოს მე-2 დეკადაში, კარგი ტრანსპორტაბელურია. ჭარბტენიან რეგიონებში ხშირად ზიანდება მონილიოზით. ნაყოფის ფერი მოწითალოა, სრულ სიმწიფეში მუქი წითელია, დაფარულია ნაფიფქით, რბილობი მუქი ყვითელი, მკვრივი, წვნიანი, არომატული, ხასიათდება კარგი საგემოვნო თვისებებით, კურკა რბილობს ნახევრად სცილდება. გამოიყენება როგორც სასუფრედ, ასევე კომპოტების დასამზადებლად.

ატმისებური — ძველი ევროპული ჯიშია. ხე საშუალოზე ძლიერი ზრდისაა, ხასიათდება არარეგულარული მოსავლიანობით. იკრიფება ივლისის ჳჳ — ჳჳჳ დეკადაში, კარგი ტრანსპორტაბელურია. შეფერვა მოყვითალო-მოწითალოა, დაფარულია სქელი ნაფიფქით, რბილობი ყვითელია, წვნიანი, მომჟავო გემოსია, კურკა რბილობს კარგად სცილდება. ფართოდ არის გავრცელებული მეხილეობის სამრეწველო რაიონებში. ქლიავის რეკომენდებული ჯიშია.

უკანასკნელი ათწლეულის განმავლობაში საქართველოში ინტროდუცირებული იქნა ჩინურ-იაპონური ქლიავების რამდენიმე ჯიში, რომელსაც მცდარად „ბერძნულ-ქლიავებსაც” უწოდებენ. მოცემული ჯგუფი მნიშვნელოვბად განსხვავდება სტანდარტული ქლიავის ჯიშებისაგან პომოლოგიური და ბიოლოგიურ-სამეურნეო თავისებურებებით. ქვემოთ მოცემულია ამ ჯიშების მოკლე დახასიათება.

ანჯელენო ამერიკული ჯიშია, მიეკუთვნება ჩინურ-იაპონური ქლიავების რიგს. მსხმოიარობაში შედის საკმაოდ ადრე, დარგვიდან მე-3 წელს. ხასიათდება საადრეო-საშუალო პერიოდის ყვავილობით. მსხმოიარობს რეგულარულად და უხვად. ნაყოფი მსხვილია, 80-100 გრამი, ზოგიერთი ეგზემპლარი 120-150 გრამსაც აღწევს. მწიფდება აგვისტოს ბოლოს— სექტემბრის დასაწყისში. მოითხოვს რამდენიმე ვადაში კრეფას და კარგად ინახება ჩვეულებრივი სარდაფის პირობებში 3-4 კვირის განმავლობაში.

ძირითადად გამოიყენება სასუფრედ. ნაყოფი მრგვალი, სფეროს ფორმისაა, კანი მუქი წითელია, რომელიც შავში გადადის, დაფარულია ნაფიფქით, რბილობი მოწითალო ფერის, მკვრივი და ხრაშუნა, ხასიათდება მომჟავო, მეტად ორიგინალური გემოთი, კურკა წვრილი — როგორც ტყემალს, რბილობს არ სცილდება.

ფრიარი ამერიკული ჯიშია, მიეკუთვნება ჩინურ-იაპონური ქლიავების რიგს, რომელიც საქართველოში ახალი ინტროდუცირებულია. მსხმოიარობაში შედის მალე დარგვიდან მე-2-3 წელს, ხასიათდება საშუალო პერიოდის ყვავილობით, მსხმოიარობს რეგულარულად და უხვად. ნაყოფის საშუალო მასა 70-80 გრამი, ზოგიერთი ეგზემპლარი 120-130 გრამსაც აღწევს, მწიფდება აგვისტოს შუა რიცხვებში, მოითხოვს რამდენიმე ვადაში კრეფას. სასუფრე დანიშნულების ჯიშია. ნაყოფი მრგვალი, სფერული ფორმისაა. კანი მუქი წითელია, რომელიც სიმწიფეში შავი ხდება. დაფარულია ინტენსიური ნაფიფქით. რბილობი მკვრივია, ხასიათდება მომჟავო-მოტკბო, სასიამოვნო გამორჩეული გემოთი. კურკა საკმაოდ წვრილია, რბილობს არ სცილდება.

ზვიად ბობოქაშვილი

სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიური დოქტორი

ჟურნალი „ახალი აგრარული საქართველო“ №20

12 thoughts on “  ქლიავის პერსპექტიული ჯიშები საქართველოსთვის

  • 28/08/2021 at 12:46
    Permalink

    I was recommended this web site by my cousin. I am
    not sure whether this post is written by him as no one else know
    such detailed about my problem. You are amazing!
    Thanks!

  • 30/08/2021 at 02:17
    Permalink

    I’ll right away seize your rss feed as I can not in finding your email
    subscription link or newsletter service. Do you’ve any? Please allow me recognise
    so that I could subscribe. Thanks.

  • 31/08/2021 at 15:57
    Permalink

    Great items from you, man. I’ve understand your stuff prior to and you are simply too magnificent.
    I actually like what you’ve acquired here, really like
    what you are saying and the way during which you say it.
    You are making it enjoyable and you continue to care for to stay it sensible.
    I can not wait to read much more from you. This
    is actually a terrific web site.

  • 02/09/2021 at 03:03
    Permalink

    This website certainly has all of the info I needed
    concerning this subject and didn’t know who to ask.

  • 02/09/2021 at 10:52
    Permalink

    If you wish for to get a good deal from this paragraph then you
    have to apply such techniques to your won blog.

  • 03/09/2021 at 14:05
    Permalink

    continuously i used to read smaller content that as well clear their motive, and that is also happening with this post which I
    am reading now.

  • 04/09/2021 at 06:11
    Permalink

    Wonderful, what a weblog it is! This blog gives helpful data
    to us, keep it up.

  • 05/09/2021 at 13:27
    Permalink

    I love reading an article that will make men and women think.
    Also, thanks for allowing for me to comment!

  • 05/09/2021 at 16:42
    Permalink

    Awesome blog! Do you have any helpful hints for aspiring writers?
    I’m hoping to start my own site soon but I’m
    a little lost on everything. Would you advise
    starting with a free platform like WordPress or go for a paid option? There
    are so many choices out there that I’m completely confused ..
    Any recommendations? Cheers!

კომენტარის დატოვება

თქვენი ელფოსტის მისამართი გამოქვეყნებული არ იყო.