წაბლნარების დაცვა ახალი გამოწვევების წინაშე – ზესტაფონში ბიოლოგიური ბრძოლის შედეგებს აფასებენ

წაბლის ტყეები დასავლეთ საქართველოს ბუნებრივი ეკოსისტემებისა და ბიომრავალფეროვნების მნიშვნელოვანი ნაწილია. თუმცა ბოლო წლებში წაბლნარებს სერიოზულ საფრთხეს უქმნის როგორც სოკოვანი დაავადება – წაბლის ქერქის კიბო, ისე ინვაზიური მავნებელი მწერი – წაბლის მეგალე.

დაავადებებისა და მავნებლების გავრცელების ფონზე, ტყის ჯანმრთელობის შენარჩუნებისთვის განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს მუდმივი მონიტორინგი, დროული სანიტარიული ღონისძიებები და ბრძოლის ბიოლოგიური მეთოდების გამოცდა.

იმერეთის რეგიონში, ზესტაფონის მუნიციპალიტეტში, წაბლნარში წაბლის ქერქის კიბოთი დაზიანებული კორომების მდგომარეობის მონიტორინგი მიმდინარეობს. დაავადების წინააღმდეგ ბიოლოგიური ბრძოლის მეთოდის გამოყენების პირველადი შეფასებით, წინასწარ შერჩეულ საცდელ ფართობებზე დადებითი დინამიკა შეიმჩნევა.

ეროვნული სატყეო სააგენტოს უფროსის, ბესიკ ამირანაშვილის განცხადებით, საქართველოში წაბლის ხმობის შემთხვევები ჯერ კიდევ XIX საუკუნის ბოლოს გამოვლინდა, განსაკუთრებით – დასავლეთ საქართველოში. წაბლის ხმობის ერთ-ერთ მთავარ მიზეზს სწორედ წაბლის ქერქის კიბო წარმოადგენს. ბოლო პერიოდში პრობლემას დაემატა ინვაზიური მავნებელი მწერი – წაბლის მეგალე, რაც წაბლნარების დაცვის საკითხს კიდევ უფრო აქტუალურს ხდის.

საერთაშორისო გამოცდილებით, წაბლის ქერქის კიბოს წინააღმდეგ ბრძოლის ერთ-ერთ ძირითად მიმართულებად სანიტარიული ჭრები და დაავადების ბიოლოგიური კონტროლი განიხილება.

ბიოლოგიური ბრძოლის მეთოდის გამოცდა

წაბლის ქერქის კიბო საქართველოს ყველა რეგიონშია დაფიქსირებული, თუმცა დაავადება განსაკუთრებით ინტენსიურად დასავლეთ საქართველოში გვხვდება.

ეროვნული სატყეო სააგენტოს ინიციატივით, დაავადების წინააღმდეგ ბიოლოგიური ბრძოლის მეთოდის გამოცდა ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბოსლევში, სატყეო-პათოლოგიური კვლევების საფუძველზე და ეროვნული და საერთაშორისო ექსპერტების ჩართულობით განხორციელდა.

გამოცდილი მიდგომა ეფუძნება ჰიპოვირულენტური შტამების გამოყენებას, რომლებიც წინასწარ მომზადებულ საცდელ ფართობებზე შეიტანეს. ასეთი მეთოდი წაბლის ქერქის კიბოს ბიოლოგიური კონტროლის ერთ-ერთ აპრობირებულ მიდგომად მიიჩნევა.

პირველადი დაკვირვებებით, საცდელ ფართობებზე დაავადების განვითარების მხრივ დადებითი დინამიკა შეინიშნება. თუმცა, როგორც სპეციალისტები აღნიშნავენ, მხოლოდ საწყისი შედეგები საბოლოო დასკვნისთვის საკმარისი არ არის. მეთოდის ეფექტიანობის დასადგენად საჭიროა ხანგრძლივი და უწყვეტი მონიტორინგი.

ახალი საფრთხე – წაბლის მეგალე

წაბლის კორომებისთვის გამოწვევას მხოლოდ სოკოვანი დაავადება არ წარმოადგენს. 2022 წლიდან პრობლემას დაემატა ინვაზიური მავნებელი მწერი – წაბლის მეგალე.

ამ მავნებლის წინააღმდეგ ამ ეტაპზე მეცნიერულად დასაბუთებული, სწრაფი და ეფექტიანი ბრძოლის უნივერსალური მეთოდი ცნობილი არ არის. სწორედ ამიტომ ეროვნული სატყეო სააგენტო თანამშრომლობს იმ ქვეყნებთან, რომლებსაც მსგავსი გამოწვევის მართვის გამოცდილება აქვთ. მათ შორისაა თურქეთის რესპუბლიკა.

საერთაშორისო თანამშრომლობა მნიშვნელოვანია როგორც არსებული გამოცდილების გაზიარებისთვის, ისე მავნებლის ბიოლოგიის, გავრცელების თავისებურებებისა და კონტროლის შესაძლო მექანიზმების უკეთ შესასწავლად.

მონიტორინგი – ტყის დაცვის მნიშვნელოვანი ინსტრუმენტი

წაბლნარების მდგომარეობის მუდმივი დაკვირვება საშუალებას იძლევა, დროულად გამოვლინდეს დაავადებისა და მავნებლების გავრცელების მასშტაბი, შეფასდეს უკვე განხორციელებული ღონისძიებების შედეგები და საჭიროების შემთხვევაში შეიცვალოს მართვის მიდგომები.

განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს სხვადასხვა მეთოდის ერთობლივ გამოყენებას — სანიტარიულ ღონისძიებებს, ბიოლოგიური კონტროლის შესაძლებლობების შესწავლას, სამეცნიერო კვლევებსა და საერთაშორისო გამოცდილების გაზიარებას.

ზესტაფონის მუნიციპალიტეტში მიმდინარე მონიტორინგი კიდევ ერთხელ აჩვენებს, რომ წაბლნარების დაცვა მხოლოდ დაზიანებული ხეების მოცილებით არ შემოიფარგლება. ტყის ეკოსისტემის გრძელვადიანი ჯანმრთელობისთვის აუცილებელია დაავადებებისა და ინვაზიური მავნებლების მუდმივი კონტროლი, სამეცნიერო კვლევებზე დაფუძნებული გადაწყვეტილებები და ეფექტიანი ბიოლოგიური მეთოდების განვითარება.

საცდელ ფართობებზე დაფიქსირებული დადებითი დინამიკა იმედისმომცემია, თუმცა საბოლოო შედეგების შეფასებას დრო და უწყვეტი დაკვირვება სჭირდება. წაბლნარების შენარჩუნება მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ კონკრეტული სახეობის დასაცავად, არამედ დასავლეთ საქართველოს ტყის ეკოსისტემების მდგრადობისა და ბიომრავალფეროვნების შესანარჩუნებლად.