როგორ მოვემზადოთ შემოდგომაზე საფუტკრეში კრაზანების თავდასხმებისგან დასაცავად
კრაზანების გააქტიურება ზაფხულის მეორე ნახევარში მეფუტკრეებისთვის ერთ–ერთი მნიშვნელოვანი გამოწვევაა. მათი რაოდენობის ზრდასთან ერთად საფუტკრეზე ზეწოლაც მატულობს _ განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც ფუტკრის ოჯახები სეზონის ბოლოს შედარებით სუსტდებიან. ამიტომ კრაზანებთან ბრძოლა აგვისტოს ბოლოს კი არა, გაცილებით ადრე უნდა დაიწყოს.
კრაზანებთან ბრძოლა შემოდგომაზე არ იწყება.
მეფუტკრეების ერთ-ერთი გავრცელებული შეცდომაა კრაზანების პრობლემაზე მხოლოდ მაშინ ზრუნვა, როდესაც მათი რაოდენობა უკვე მკვეთრად არის გაზრდილი.
სინამდვილეში, ეფექტიანი დაცვის საფუძველი ადრე გაზაფხულსა და ზაფხულის შუა პერიოდში უნდა შეიქმნას, როდესაც კრაზანების ბუდეები ჯერ კიდევ მცირე ზომისაა და მათი კოლონიები შედარებით მარტივად კონტროლდება.
ადრე გაზაფხულზე დაჭერილი ერთი განაყოფიერებული დედა კრაზანა შეიძლება ნიშნავდეს მთელი ახალი კოლონიის თავიდან აცილებას, რადგან სწორედ დედალი იწყებს ახალი ბუდის ჩამოყალიბებას.
ამიტომ გაზაფხულზე ხაფანგების გამოყენება მხოლოდ ცალკეული კრაზანების დაჭერას არ ემსახურება _ ის მათი მომავალი რაოდენობის შემცირების საშუალებაც შეიძლება გახდეს.
ზაფხულის შუა პერიოდიდან – მასობრივი დაჭერა
ზაფხულის დადგომასთან ერთად მდგომარეობა იცვლება. ამ პერიოდში მთავარი მიზანი უკვე მხოლოდ დედალი კრაზანების აღმოჩენა აღარ არის. საჭიროა საფუტკრის გარშემო კრაზანების რაოდენობის შეზღუდვა და მათი მასობრივი დაჭერა.
ამისთვის შესაძლებელია მარტივი, თვითნაკეთი ხაფანგების გამოყენება. მაგალითად, პლასტმასის ბოთლისგან დამზადებული ხაფანგები შეიძლება განთავსდეს საფუტკრის პერიმეტრის გასწვრივ, მაგრამ სკებიდან გარკვეული მოშორებით, რათა სატყუარამ ფუტკრები სკებიდან არ მიიზიდოს.
ერთ-ერთ გავრცელებულ სატყუარად გამოიყენება ტკბილი სიროფის, მცირე რაოდენობით ლუდისა და სხვა მიმზიდველი კომპონენტების ნარევი. ზოგიერთ პრაქტიკულ სქემაში დამატებულია ძმარი, რომლის მიზანია ხაფანგის მიმართ ფუტკრის ინტერესის შემცირება.
თუმცა აქ განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ერთი წესი:
ხაფანგი არ უნდა განთავსდეს საფუტკრეში, სკების შესასვლელებთან ან ფუტკრის აქტიური ფრენის გზაზე.
ხაფანგებში შეიძლება შემთხვევით მოხვდნენ ფუტკრები და სხვა სასარგებლო მწერები. ამიტომ მათი განთავსების ადგილი და სატყუარის შემადგენლობა ფრთხილად უნდა შეირჩეს.
ყველაზე მნიშვნელოვანი ნაბიჯი – საფრენის შევიწროება
ზაფხულის ბოლოს, როდესაც კრაზანების რაოდენობა იზრდება და ფუტკრის ოჯახები სეზონურად შედარებით სუსტდებიან, განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება სკის საფრენის სწორად რეგულირებას.
ფართოდ გახსნილი საფრენი უფრო დიდ შესაძლებლობას აძლევს უცხო მწერებს, რომ სკაში შეღწევა სცადონ.
შევიწროებული საფრენი კი ფუტკრის მცველებს საშუალებას აძლევს, უფრო მცირე სივრცე გააკონტროლონ და შემოჭრილი კრაზანის წინააღმდეგ ერთობლივად იმოქმედონ.
ამიტომ აგვისტოს პერიოდში მეფუტკრემ რეგულარულად უნდა შეაფასოს თითოეული ოჯახის მდგომარეობა და საჭიროების შემთხვევაში შეამციროს საფრენის ზომა.
განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია სუსტი ოჯახების კონტროლი, რადგან მათ უფრო უჭირთ სკის შესასვლელის ეფექტიანი დაცვა.
ნუ დაელოდებით მასობრივ თავდასხმას
კრაზანებთან ბრძოლისას პრევენცია გაცილებით ეფექტიანია, ვიდრე უკვე განვითარებულ პრობლემასთან ბრძოლა.
თუ მეფუტკრე მხოლოდ მაშინ იწყებს აქტიურ მოქმედებას, როდესაც კრაზანები სკების გარშემო დიდი რაოდენობით უკვე დაფრინავენ და სკაში შეღწევას ცდილობენ, სიტუაციის მართვა გაცილებით რთულდება.
კრაზანები საკვების წყაროს პოვნაში აქტიურად იყენებენ სუნს და გარკვეულ ქცევით სიგნალებს. ამიტომ მნიშვნელოვანია, რომ საფუტკრეში არ დარჩეს ღია თაფლის, თაფლიანი ჩარჩოების, ტკბილი სითხეების ან სხვა ისეთი ნივთიერებების ნარჩენები, რომლებიც კრაზანებს მიიზიდავს.
სისუფთავე და საკვების ხელმისაწვდომობის შეზღუდვა კრაზანების წინააღმდეგ ბრძოლის მნიშვნელოვანი ნაწილია.
ძვირადღირებული ხაფანგი ყოველთვის აუცილებელი არ არის
კრაზანების შესამცირებლად აუცილებელი არ არის ძვირადღირებული სპეციალიზებული მოწყობილობების შეძენა.
სწორად შერჩეული სატყუარითა და სათანადო ადგილას განთავსებული მარტივი თვითნაკეთი ხაფანგიც შეიძლება ეფექტიანი იყოს.
თუმცა მნიშვნელოვანია, რომ მეფუტკრემ ხაფანგები დროულად განათავსოს და რეგულარულად შეამოწმოს. თუ ხაფანგი დიდი ხნის განმავლობაში უყურადღებოდ დარჩა, ის თავის დანიშნულებას ვეღარ შეასრულებს და შეიძლება დამატებითი სანიტარიული პრობლემა შექმნას.
როგორ მოვემზადოთ აგვისტოსთვის?
აგვისტოს დასაწყისისთვის მეფუტკრემ სასურველია შეამოწმოს:
- რამდენად ძლიერია თითოეული ფუტკრის ოჯახი;
- რამდენად ფართოა საფრენი;
- ხომ არ არის სკის გარშემო ღია საკვები ან თაფლის ნარჩენები;
- შეინიშნება თუ არა კრაზანების მომატებული აქტივობა;
- ხომ არ ცდილობენ კრაზანები სკაში შეღწევას;
- სჭირდება თუ არა კონკრეტულ ოჯახს საფრენის შევიწროება;
- სწორ ადგილას არის თუ არა განთავსებული ხაფანგები;
- ხომ არ ხვდებიან ხაფანგებში ფუტკრები და სხვა სასარგებლო მწერები.
განსაკუთრებით ყურადღება მიაქციეთ სუსტ ოჯახებს
კრაზანების თავდასხმის მიმართ ყველა ფუტკრის ოჯახი ერთნაირად მდგრადი არ არის.
ძლიერ ოჯახს მრავალრიცხოვანი მცველი ფუტკრები ჰყავს და სკის შესასვლელის დაცვაც უფრო ეფექტიანად შეუძლია. სუსტი ოჯახები კი გაცილებით მოწყვლადია.
ამიტომ კრაზანების სეზონის მოახლოებისას მეფუტკრემ განსაკუთრებული ყურადღება უნდა მიაქციოს სუსტ და ახლად ჩამოყალიბებულ ოჯახებს.
თუ ოჯახი აშკარად ვერ იცავს საკუთარ საფრენს, საჭიროა მისი მდგომარეობის შეფასება და შესაბამისი მეფუტკრული ღონისძიებების გატარება.
მთავარი პრინციპი
კრაზანებთან ბრძოლა არ უნდა დაიწყოს მაშინ, როდესაც მათი რაოდენობა უკვე ძალიან გაიზარდა.
გაზაფხულზე _ ყურადღება დედა კრაზანების შემცირებაზე;
ზაფხულში _ საფუტკრის გარშემო პოპულაციის კონტროლზე;
აგვისტო-შემოდგომაზე _ სუსტი ოჯახების დაცვაზე, საფრენის სწორ რეგულირებასა და საკვების წყაროების მოცილებაზე.
პრევენციული ღონისძიებების დროულად დაწყება მეფუტკრეს საშუალებას მისცემს, შემოდგომის პერიოდში კრაზანების მიერ გამოწვეული ზეწოლა მნიშვნელოვნად შეამციროს.
კრაზანების წინააღმდეგ ეფექტიანი ბრძოლა ერთჯერადი ღონისძიება არ არის. ეს არის სეზონის განმავლობაში დაგეგმილი პრევენციული სამუშაოების ერთობლიობა.
მეფუტკრის მთავარი ამოცანაა, კრაზანების მასობრივი გამრავლების პერიოდის დადგომამდე მოამზადოს საფუტკრე, დროულად გააკონტროლოს მათი რაოდენობა, დაიცვას განსაკუთრებით სუსტი ოჯახები და არ შეუქმნას საფუტკრეს ისეთი პირობები, რომლებიც მტაცებელ მწერებს დამატებით მიიზიდავს.
დაიწყეთ დროულად _ აგვისტოს ბოლო უკვე დაგვიანებული შეიძლება იყოს.
მოამზადა გიორგი მაისურაძემ