ფუტკრის აკარაპიდოზი

ჭიათურის მუნიციპალიტეტის სოფელ გეზრულის საჯარო სკოლის ეკოკლუბის ინიციატივას, მომხდარიყო მეფუტკრეობის პოპულარიზაცია, კვლავ გამოეხმაურნენ და ამჯერად გთავაზობთ სტატიას ფუტკრის ერთ-ერთი დაავადების _ აკარაპიდოზის შესახებ.

 აკარაპიდოზი ფუტკრის სასუნთქი სისტემის ინვაზიური დაავადებაა, მიეკუთვნება არახნოზების ჯგუფს (არახნოზები-ტკიპები). ტკიპებით ავადდება მუშა, მამალი და დედა ფუტკარი. ტკიპები იჭრებიან სასუნთქ გზებში და მრავლდებიან გულმკერდის პირველ ტრაქეაში. მკერდის პირველი ტრაქეა მოთავსებულია ფრთების ფუძესთან, სასუნთქი სტიგმები ამოფენილია ნაზი ბუსუსებით, კედლები კი _ ქიტინის შრით. ფუტკარს აქვს 10 სასუნთქი სტიგმა, მაგრამ აკარაპიდოზი მხოლოდ პირველ წყვილ სტიგმაში ახერხებს შეღწევას, რადგან დანარჩენ ცხრასთან შედარებით დიდი დიამეტრისაა და კედლები თხელი ქიტინოვანი შრით არის ამოფენილი, დანარჩენ სტიგმებში დიამეტრი მცირეა, ქიტინის კედელიც შედარებით სქელია და უფრო ხშირი ბუსუსებითაა ამოფენილი, რაც ტკიპას არ აძლევს შეღწევის საშუალებას.

 ტკიპებს განიერი, ბუსუსებით დაფარული სხეული აქვთ, ისინი მოძრაობენ ოთხი წყვილი ექვსსახსრიანი ფეხებით, პირველი წყვილი ფეხები წარმოადგენს შეხების ორგანოს, ხოლო დანარჩენები გადაადგილების საშუალებეს, მეოთხე ფეხი შედარებით განუვითარებელი აქვთ და ფიქრობენ, რომ შეუღლებისას გარკვეულ როლს ასრულებს. ტკიპები ტრაქეაში უღლდებიან მთელი სიცოცხლის მანძილზე ერთხელ, ტრაქეაში შეჭრიდან 3-4 დღეში იწყებენ გამრავლებას, დედალი ტკიპა დებს დაახლოებით 7-10 კვერცხს ტრაქეის კედელზე, რაც იწვევს მის დაზიანებას. მეოთხე-მეხუთე დღეს გამოიჩეკება ტკიპა, რომელსაც უკვე ჩამოყალიბებული აქვს საჩხვლეტ-საწუწნი აპარატი.

განვითარების ბიოლოგიური ციკლი მოიცავს დედლებში 14-16 დღეს, ხოლო მამლებში 11-13 დღეს. ისინი მთელ სიცოცხლეს ატარებენ ფუტკრის სასუნთქ სისტემაში, აზიანებენ ტრაქეის კედლებს და იკვებებიან ჰემოლიმით, ჩხვლეტის შედეგად კედელზე ჩნდება ჭრილობები, რომელშიც საცობის სახით გროვდება ჰემოლიმფა, რომელიც შემდეგ შავ ფერს ღებულობს, რაც გამოწვეული მასში არსებული მელანინით. ძლიერი დაინვაზირებისას ტრაქეა ღებულობს მუქ ყავისფერ ან შავ ფერს, ხდება მსხვრევადი და კარგავს ფუნქციას.
ტკიპები ტრაქეაში თავისი ცხოველმყოფელობის პროდუქტებით ახშობენ ტრაქეას, რაც იწვევს ფუტკრის მოგუდვას, ჰემოლიმით კვების შედეგად ასუსტებენ ფუტკრის ორგანიზმს, ხოლო ბევრი ჭრილობების შედეგად დაზიანებული ტრაქეა ხდება უფუნქციო, ტრაქეადან აღარ მიეწოდება მკერდის კუნთებს ჟანგბადი და ფუტკარს ეკარგება ფრენის უნარი.

  დაავადება გადადის ერთი ინდივიდიდან მეორეზე, განსაკუთრებით, ზამთრის პერიოდში, როდესაც ფუტკარი მჭიდროდ არის ერთმანეთთან ან ადრე გაზაფხულზე, როდესაც სიცივეების დროს ფუტკარი გუნდად იკვრება. დაავადება ძალიან ნელა ვითარდება, მაგრამ 50% დაინვაზირების შემდეგ უკვე შესამჩნევი ხდება, დაავადება მთელი წლის განმავლობაში მიმდინარეობს, თვითგანკურნება არ ხდება, ფუტკარი იღუპება.

კლინიკური ნიშნები

დაავადება წლის ყველა დროს გვხვდება, მიმდინარეობს ფარული ფორმით, ხოლო აშკარა ფორმის დროს, როდესაც დაავადება უკვე შორს არის წასული, ვლინდება დამახასიათებელი ნიშანი, ფუტკარს უქვეითდება ფრენის უნარი, რადგან ფრთების ფუძესთან განლაგებულ კუნთებში მიმდინარეობს ცვლილებები, ფრთები ასიმეტრიულად აქვს განლაგებული, ერთი მხარე ზემოთ აქვს აწეული, მეორე ქვემოთ ჩამოშვებული. გარეთ გამოფრენილი ფუტკრები ცვივდებიან სკასთან ახლოს, ვეღარ ახერხებენ აფრენას და მალევე იხოცებიან. 

სამკურნალოდ გამოიყენება აქროლადი ან მბოლავი ნივთიერებები, ასევე პროფიკაკტიკის მიზნით იყენებენ ბიოლოგიურ მეთოდებს სiროფთან ერთად, რომელიც ჰემოლიმფის საშვალებით გადადის ტკიპის ორგანიზმში და იწვევს მის დაღუპვას.

მარიამ კილაძე

15 thoughts on “ ფუტკრის აკარაპიდოზი

  • 08/07/2021 at 22:46
    Permalink

    Hi there, after reading this amazing post i am too happy to share my knowledge here with colleagues.

  • 09/07/2021 at 23:01
    Permalink

    I seriously love your site.. Great colors & theme. Did you develop this
    site yourself? Please reply back as I’m attempting to create my very own blog and would love to learn where
    you got this from or exactly what the theme
    is named. Many thanks!

  • 11/07/2021 at 12:30
    Permalink

    Hi! I could have sworn I’ve been to this site before but after looking at many of the posts I
    realized it’s new to me. Anyways, I’m certainly pleased I found
    it and I’ll be book-marking it and checking back regularly!

  • 11/07/2021 at 14:44
    Permalink

    These are truly fantastic ideas in on the topic of blogging.
    You have touched some fastidious points here. Any way keep up wrinting.

  • 12/07/2021 at 05:54
    Permalink

    Thank you for the auspicious writeup. It in fact
    was a amusement account it. Look advanced to more added agreeable from you!
    By the way, how can we communicate?

  • 12/07/2021 at 09:26
    Permalink

    Hi, I do think this is an excellent blog. I stumbledupon it 😉 I’m going to
    come back yet again since i have book marked it. Money and freedom is
    the best way to change, may you be rich and continue to guide other
    people.

  • 12/07/2021 at 09:47
    Permalink

    Thanks for any other informative blog. The place else may just
    I am getting that type of information written in such a perfect approach?
    I’ve a mission that I’m simply now operating on,
    and I’ve been at the look out for such info.

  • 12/07/2021 at 11:58
    Permalink

    Hi there would you mind letting me know which web host you’re using?
    I’ve loaded your blog in 3 completely different web browsers and I must say this blog
    loads a lot quicker then most. Can you suggest a good internet hosting provider at a fair
    price? Thanks, I appreciate it!

  • 12/07/2021 at 13:33
    Permalink

    Thank you for another wonderful article. The place else could anyone get that type of information in such a perfect
    manner of writing? I have a presentation next week, and
    I’m on the search for such information.

  • 12/07/2021 at 17:35
    Permalink

    I do not know whether it’s just me or if perhaps everyone else encountering problems with your site.
    It appears as if some of the written text within your content are running off the screen. Can somebody else please comment and
    let me know if this is happening to them as well?
    This could be a issue with my browser because
    I’ve had this happen before. Thanks

  • 12/07/2021 at 22:48
    Permalink

    If you are going for most excellent contents like I do, only pay a quick visit this site daily because it gives quality contents, thanks

  • 12/07/2021 at 23:17
    Permalink

    Hi i am kavin, its my first occasion to commenting anyplace, when i read this
    piece of writing i thought i could also make comment due to this brilliant piece of writing.

  • 13/07/2021 at 00:45
    Permalink

    Write more, thats all I have to say. Literally, it seems
    as though you relied on the video to make your point. You definitely know
    what youre talking about, why waste your intelligence on just posting videos to your blog
    when you could be giving us something informative to read?

  • 13/07/2021 at 02:37
    Permalink

    A person essentially help to make severely articles I might state.
    That is the first time I frequented your web page and to this
    point? I amazed with the analysis you made to make
    this particular submit extraordinary. Wonderful task!

  • 13/07/2021 at 02:49
    Permalink

    This design is spectacular! You most certainly know
    how to keep a reader amused. Between your wit and your videos, I was almost moved to start my own blog
    (well, almost…HaHa!) Wonderful job. I really enjoyed what you
    had to say, and more than that, how you presented
    it. Too cool!

კომენტარის დატოვება

თქვენი ელფოსტის მისამართი გამოქვეყნებული არ იყო.