დაფნის გაშენება

გასულ საუკუნეში საქართველოში დაფნა ჩაისა და ციტრუსების შემდეგ ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი კულტურა იყო. იმ პერიოდისათვის მას 6 ათასი ჰა ეჭირა. პროდუქციაზე ფასების ვარდნის გამო ნარგაობის რაოდენობა თანდათანობით შემცირდა. დღეს დაფნის პროდუქციაზე საექსპორტო მოთხოვნილების გაზრდამ ფერმერებს ამ კულტურის მიმართ სერიოზული ინტერესი გაუჩინა.

კეთილშობილი დაფნა (ლაჲღჲშ ნჴბჳლჳშ) ერთ-ერთი უძველესი კულტურული მცენარეა. მას მრავალმხრივი გამოყენება აქვს. დაფნის ხმელ ფოთოლს ძველი დროიდანვე იყენებდნენ კულინარიაში, საკონსერვო წარმოებაში როგორც საკმაზს, ხოლო დაფნის ფოთლიდან მიღებულ ეთერზეთებს საკონდიტრო წარმოების გარდა იყენებენ პარფიუმერიაში, ცხიმოვანი ზეთები კი დიდ გამოყენებას პოულობს ვეტერინარიაში სამკურნალოდ.

დაფნა საუკეთესო მარადმწვანე დეკორაციული მცენარეა. რეკომენდებულია ქარსაფარი ნარგაობისათვის და ცოცხალ ღობეებად. დაფნის მცენარეს მძლავრი ფესვთა სისტემის გამო ფერდობებზე იყენებენ ეროზიის საწინააღმდეგოდ. მაღალი ყინვაგამძლეობის გამო დაფნას გავრცელების ფართო არეალი გააჩნია, მისი სიცოცხლის ხანგრძლივობა 300 წელს აღწევს. ზრდის პირობებისა და მოვლის მიხედვით იგი 2-5მ სიმაღლის ბუჩქს წარმოადგენს, გვხვდება 16-მეტრიანი ხეებიც. მისი ბუნებრივი ნაყარი შემორჩენილია ურთას (ხობი) მთაზე.

დაფნის კულტურის წარმოებით დაინტერესებულ ყველა პირს ვთავაზობთ სამრეწველო პლანტაციების გაშენების, მოვლისა და ექსპლოატაციის კონკრეტულ ტექნოლოგიურ გეგმას:

დაფნის პლანტაციების გასაშენებლად უნდა შეირჩეს ვაკე ადგილები და ფერდობები 200-ის დაქანებამდე. დაფნის კულტურა ნიადაგების მიმართ ნაკლებად მომთხოვნია, მაგრამ კარგად ხარობს ნეშომპალა კარბონატულ ფხვიერ და კარგი სტრუქტურის მქონე ნიადაგებზე, თუმცა ვითარდება წითელმიწა, ყვითელმიწა და სუსტად გაეწრებულ ნიადაგებზე მოკირიანების ჩატარების შემდეგ.

დაფნა ვერ ეგუება ჭარბტენიან ნიადაგებს. ასეთ ადგილებში ტენის მოსაშორებლად და ჰაერის რეჟიმის გასაუმჯობესებლად დაფნის გაშენებამდე ეწყობა კვლები. კვლის სიგრძე შეიძლება იყოს 100-120 მეტრი, ხოლო სიგანე 5-დან 8-მეტრამდე. კვლებიდან ამოღებული მიწა იყრება კვლის შუა ნაწილში და თანაბრად ნაწილდება.

გასაშენებლად შერჩეული ნაკვეთი საჭიროა გაიწმინდოს სარეველებისაგან და ტყე-ბუჩქნარისაგან, მოხდეს ნიადაგის მთლიანი დამუშავება 45 სმ სიღრმეზე, ჩატარდეს ნიადაგის ხარისხობრივი მაჩვენებლების განსაზღვრა და მის საფუძველზე შედგენილი იქნას განოყიერების სწორი სისტემა. მჟავე რეაქციის ნიადაგებზე აუცილებელია ქიმიური მელიორაცია კირის, ტკილის ან დეფეკაციური ტალახის გამოყენებით.

დაფნის პლანტაციის გაშენება ხდება 2 წესით: ბუჩქური და შპალერული. ბუჩქური გაშენებისას რიგებს შორის მანძილი 1,5 მეტრია, ხოლო მცენარეებს შორის 1 მეტრი. ჰა-ზე თავსდება 6700 მცენარე. შპალერული გაშენებისას რიგებს შორის მანძილი 1,5 მეტრია, მცენარეებს შორის 0,5 მეტრი ჰა-ზე (13400 მცენარე). გაშენების წინ ნაკვეთის გრძელი მხარის პარალელურად გაყავთ სწორი ხაზი და ჩვეულებრივი წესით იწყებენ დაგეგმვას ყოველ 1,5 მეტრში.

მწკრივთა ხაზების მონიშვნის შემდეგ მათ გასწვრივ 30სმ სიღრმეზე აფხვიერებენ 0,5 მეტრი სიგანის სათესლე ან ნერგების დასარგავ ზოლს. სარგავ ხაზზე ამოიღება 20სმ განისა და 25სმ სიღრმის ორმო, სადაც ირგვება სტანდარტული ნერგი, ხოლო თესლით გაშენებისას 4-5სმ სიღრმეზე ეწყობა ბუდნები, რომელშიც 3-4 ცალი თესლი ითესება და მაჩვენებელი ჯოხით აღინიშნება. თესლის შეგროვება ხდება შემოდგომაზე წინასწარ აპრობირებული სადედე ხეებიდან.

თესვა უნდა მოხდეს ოქტომბერ-ნოემბერში. თესლს უნდა შემოეცალოს ნაყოფ-გარემო. ერთი ჰა პლანტაციის ბუჩქური წესით თესლით გაშენებისას საჭიროა 35 კგ თესლი, ხოლო შპალერული გაშენებისას 70კგ.

თუ თესლი შემოდგომით არ ითესება საჭიროა გაუკეთდეს სტრატიფიკაცია 7%-იან ტენიანობის სილაში. წინასწარ ხის ყუთში იყრება სილა, მასზე 3-4 სმ სისქით იყრება თესლი, შემდეგ ისევ სილა და ასე შემდეგ. ყუთის სასურველი სიმაღლეა 40სმ. ყუთი იდგმება დაცულ ადგილას +20ჩ +80ჩ ტემპერატურაზე, ტენიანობა 60-70%. შენახული თესლი ითესება 25 თებერვლიდან 25 მარტამდე.

სანერგეში გამოყვანილი ნერგებით სასურველია პლანტაციის გაშენება მოხდეს 1 ოქტომბრიდან 15 ნოემბრამდე ან 15 თებერვლიდან 1 აპრილამდე.

პლანტაციის გაშენების წელსვე იწყება მწკრივების სარეველებისაგან გასუფთავება და რიგთაშორისების გაფხვიერება. განსაკუთრებულ ყურადღებას მოითხოვს თესლით ახლად აღმოცენებული მცენარეების მოვლა.

მეორე წლიდან მეჩხერი ადგილების შესავსებად უმჯობესია გამოვიყენოთ სტანდარტული ნერგებით გამორგვა.

ახალგაზრდა პლანტაციებში 2-3 წლის განმავლობაში 10-12 სმ სიღრმეზე ტარდება რიგთაშორისებში გაფხვიერება და ამონიუმის გვარჯილის შეტანა ძირზე 0,1კგ, ხოლო ზრდასრულ პლანტაციებში, სადაც რიგთაშორისები შეკრულია 4 წელიწადში ერთხელ ტარდება საზამთრო გადაბარვა 10-12სმ სიღრმეზე, ორგანული და მინერალური სასუქების შეტანა მეცნიერული კვლევების საფუძველზე დადგენილი დოზებით.

დაფნის მაღალი და სტაბილური მოსავლის მისაღებად საჭიროა განოყიერების სწორი სისტემის შემუშავება, რომელიც ეფუძნება პერიოდულად ნიადაგის ხარისხობრივი მაჩვენებლების განსაზღვრას და ნაყოფიერების დონის დადგენას. დაფნის პლანტაციების განოყიერების მიზნით იყენებენ როგორც ორგანულ ისე მინერალურ სასუქებს. ორგანული სასუქებიდან გამოიყენება დაკომპოსტებული ნაკელი საყოფაცხოვრებო ანარჩენებთან ერთად, ტორფ-კომპოსტი. ტორფ-კომპოსტებიდან შეიძლება გამოვიყენოთ ტორფ-ნაკელი ან ტორფ-დოლომიტი ან ცეო-ტორფი ან ტორფ-ჰუმინური სასუქები და სხვა. ტორფ-დოლომიტის გამოყენებისას ნიადაგში ერთდროულად ხდება ორგანული სასუქის შეტანა და ნაკვეთის გამდიდრდება საკვები ელემენტი – მაგნიუმით. „ცეო-ტორფის“ გამოყენება უზრუნველყოფს ნიადაგის მექანიკური შემადგენლობის გაუმჯობესებას, გამდიდრებას ორგანული სასუქით და იონგაცვლითი პროცესების ზრდას. ტორფ-ჰუმატები ორგანულ სასუქთან ერთად შეიცავენ სტიმულატორს. წყალხსნადი ჰუმინის მჟავას შემადგენლობა ტორფ-ჰუმატებში გაცილებით მეტია ვიდრე სხვა ტორფ-კომპოსტებში. ორგანულ სასუქად ასევე შეგვიძლია გამოვიყენოთ ბიო-ჰუმუსი შემცირებული დოზით 5 ტონა ჰა-ზე.

ორგანული სასუქის დოზები განისაზღვრება ნიადაგში ჰუმუსის შემცველობით და იგი მერყეობს 30-50 ტონამდე 4 წელიწადში ერთხელ რიგთაშორისებში შეტანით. მინერალური სასუქების გამოყენება დამოკიდებულია ნიადაგში საკვები ელემენტების შემცველობაზე. იმ შემთხვევაში, როდესაც ნიადაგი ღარიბია სამივე საკვები ელემენტით: აზოტით, ფოსფორით და კალიუმით გამოიყენება კომპლექსური მინერალური სასუქი ნჵკ ან სუპერაგრო ან დიამოფოსკა ან ამოფოსკა 500კგ ჰა-ზე. დანარჩენ შემთხვევებში იყენებენ მარტივ სასუქებს. აზოტის ნაკლებობისას ახალგაზრდა პლანტაციაში გამოიყენება ამონიუმის გვარჯილა 150 კგ ჰა-ზე, ხოლო ზრდასრულ პლანტაციებში გამოიყენება 500კგ. ფოსფორის ნაკლებობისას ვიყენებთ სუპერფოსფატს 500-750კგ ჰა-ზე, ხოლო კალიუმის ნაკლებობისას კალიუმის მარილს 250კგ ჰა-ზე. ბოლო პერიოდებში საქართველოს ბაზარზე შემოვიდა ორგანო- მინერალური სასუქები ბაქტოფერტი, რომელსაც დიდი გამოყენება აქვს ჰა-ზე 500კგ დოზით.

დაფნის ახალგაზრდა პლანტაციაში პირველი მოსავლის მიღება იწყება 3 წლის ასაკში, რისთვისაც ბუჩქი იჭრება ფესვის ყელიდან 10-15სმ-ზე. დაფნის ნარგავების პირველი გადაჭრა ხელს უწყობს გვერდითი ტოტების დაბუჩქებას და განვითარებას. დაფნის მორიგი გადაჭრა ხდება 10სმ ზევით წინა გასხვლაზე, ე.ი 20-25 სმ-ზე ყოველ 2 წელიწადში ერთხელ. დაფნის შპალერული ნარგაობის ყოველწლიური გადაჭრა დაუშვებელია. როდესაც დაფნის ბუჩქები მოსავლიანობას შეამცირებენ და სიმაღლეში გადაიზრდებიან (ყოველ 8-10 წელიწადში ერთხელ) ეწყობა ბუჩქის მძიმე გასხვლა 20სმ სიმაღლეზე ფესვის ყელიდან.

დაფნის პლანტაციაში მოსავლის აღება ხდება 15 ნოემბრიდან 1 მარტამდე. ტოტების შეჭრა წარმოებს გალესილი ბასრი იარაღით მზიან ამინდში. ანასხლავი მასა იკვრება კონებად და თავსდება სათანადო ჰაერაციის მქონე ფარდულებში. დაფნის მზეზე შრობა დაუშვებელია. ხელსაყრელ პირობებში ფოთოლი 10-15 დღეში შრება. გამხმარ ფოთოლს უნდა ჰქონდეს ღია მწვანე ფერი, მოღუნვის დროს თავისუფლად არ უნდა ტყდებოდეს, ტენის შემცველობა 14%-ს არ უნდა აღემატებოდეს. გახმობის შემდეგ პროდუქციას უნდა მოშორდეს უხეში ტოტები, უცხო მინარევები და მოთავსებული იქნას ჰაერგამტარ ტომრებში.

იმ შემთხვევაში, როცა დაფნა გამზადებულია ეთერზეთების მისაღებად მას გაშრობა არ ესაჭიროება და მწვანე მასის გადაზიდვა ხდება ეთერზეთების ქარხნებში.

დაფნის პლანტაციებში დაფნის ფოთლებსა და ყლორტებს აზიანებს მავნებლები: დაფნის ფოთოლრწყილა, ფარიანები, ცრუფარიანები, ბუგრები, მღრღნელები, მახრა, ღრაჭუნა, ფოთოლმხვევიები და სხვა.

დაავადებებიდან: ფესვის სამხრეთული სიდამპლე, ფილოსტიქოზი, ანთრაქნოზი და სხვა.

დაფნის პლანტაციებში მავნებლების და დაავადებების წინააღმდეგ ბრძოლა უნდა განხორციელდეს მაღალკვალიფიციური სპეციალისტების რეკომენდაციების საფუძველზე. წინაღმდეგ შემთხვევაში მოსავლიანობის კლებასთან ერთად უარესდება დაფნის ფოთლის ხარისხი და კარგავს სასაქონლო სახეს. სამრეწველო პლანტაციების გაშენებისა და მოვლის მაღალ ტექნოლოგიურ ფონზე შესაძლებელია თითოეულ ჰა-დან მივიღოთ 5-10 ტონა მწვანე მასა, რაც გამხმარ ფოთოლზე გადაყვანით 2 ტონას შეადგენს.

დაფნის კულტურის გაშენებითა და ექსპლოატაციით დაინტერესებულ პირებს შეუძლიათ სრულყოფილი კონსულტაციები მიიღონ ნიადაგისა და სურსათის დიაგნოსტიკურ ცენტრ „ანასეული”-ს სპეციალისტებისაგან – შეამოწმონ თავანთი ნიადაგების, მცენარეული ნიმუშების ხარისხიანობა და დაადგინონ პოტენციური ვარგისიანობა ამ კულტურის საწარმოებლად.

 

ზაურ გაბრიჩიძე,

სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი;

რუსუდან ტაკიძე,

სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიური დოქტორი;

ფრიდონ ჭანუყვაძე,

სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიურ დოქტორი.

ოზურგეთი – ანასეული

42 thoughts on “დაფნის გაშენება

  • 09/07/2021 at 00:13
    Permalink

    Hi there colleagues, pleasant post and nice arguments commented at this place, I am actually enjoying by
    these.

  • 09/07/2021 at 23:00
    Permalink

    Hey! Someone in my Facebook group shared this site with us so I came to give it a look.
    I’m definitely loving the information. I’m bookmarking and will be tweeting this to my followers!
    Fantastic blog and outstanding design.

  • 10/07/2021 at 12:02
    Permalink

    After looking into a handful of the blog articles on your
    web page, I honestly appreciate your way of writing a blog.
    I book-marked it to my bookmark site list and will be checking back soon.
    Please check out my website too and let me know your opinion.

  • 10/07/2021 at 16:39
    Permalink

    Please let me know if you’re looking for a author for your weblog.
    You have some really good posts and I think I would be a good asset.

    If you ever want to take some of the load off, I’d absolutely love to write some articles for your blog in exchange for a link back
    to mine. Please send me an email if interested. Kudos!

  • 11/07/2021 at 06:04
    Permalink

    Fantastic blog! Do you have any helpful hints for aspiring writers?
    I’m planning to start my own website soon but I’m a little
    lost on everything. Would you suggest starting with a free platform like WordPress or go for a paid option? There are so many options out there that I’m totally overwhelmed
    .. Any suggestions? Appreciate it!

  • 11/07/2021 at 12:00
    Permalink

    Hmm is anyone else having problems with the pictures on this blog loading?
    I’m trying to find out if its a problem on my end or if it’s the blog.
    Any feed-back would be greatly appreciated.

  • 12/07/2021 at 05:55
    Permalink

    I visit everyday a few web sites and blogs to read articles or reviews,
    except this webpage presents quality based posts.

  • 12/07/2021 at 06:43
    Permalink

    Hi there! I could have sworn I’ve been to this website before but
    after checking through some of the post I realized it’s new to me.
    Anyways, I’m definitely happy I found it and I’ll be bookmarking and
    checking back frequently!

  • 12/07/2021 at 08:30
    Permalink

    I am extremely inspired with your writing talents as smartly
    as with the layout for your weblog. Is this a paid topic or did
    you customize it yourself? Anyway stay up the nice quality writing,
    it is uncommon to see a nice weblog like this one today..

  • 12/07/2021 at 09:04
    Permalink

    For example, more than 90% of all bets in neighboring New Jersey occur online.

  • 12/07/2021 at 13:40
    Permalink

    Greetings I am so excited I found your site, I really found
    you by error, while I was browsing on Digg for something else, Anyhow I am here now and
    would just like to say thanks for a remarkable post and a all round thrilling blog (I also love the theme/design), I don’t have
    time to read through it all at the minute but I have bookmarked it and also added in your RSS feeds, so
    when I have time I will be back to read more,
    Please do keep up the great jo.

  • 12/07/2021 at 14:11
    Permalink

    Aw, this was an incredibly nice post. Taking the time and
    actual effort to generate a really good article… but what can I say… I procrastinate a whole lot and never manage to get anything done.

  • 12/07/2021 at 14:17
    Permalink

    Everything is very open with a clear explanation of
    the challenges. It was truly informative. Your website
    is extremely helpful. Thank you for sharing!

  • 12/07/2021 at 23:21
    Permalink

    When I originally commented I clicked the “Notify me when new comments are added” checkbox and now each time a comment is added I get four e-mails with the same
    comment. Is there any way you can remove me from that service?
    Bless you!

  • 13/07/2021 at 00:01
    Permalink

    I enjoy what you guys are usually up too. This
    kind of clever work and reporting! Keep up the
    terrific works guys I’ve included you guys to our blogroll.

  • 13/07/2021 at 00:42
    Permalink

    Great beat ! I wish to apprentice while you amend your site, how could i subscribe for a
    blog website? The account helped me a acceptable
    deal. I had been tiny bit acquainted of this your broadcast offered bright clear idea

  • 13/07/2021 at 01:09
    Permalink

    Hello my friend! I wish to say that this post is
    amazing, nice written and come with approximately all important
    infos. I’d like to look extra posts like this .

  • 13/07/2021 at 02:23
    Permalink

    I’ve been browsing on-line greater than 3 hours nowadays, yet I never discovered
    any interesting article like yours. It’s pretty value enough for me.
    In my view, if all site owners and bloggers made excellent content material as you did, the web might be much more
    useful than ever before.

  • 23/08/2021 at 08:26
    Permalink

    I’m really enjoying the design and layout of your site. It’s
    a very easy on the eyes which makes it much more pleasant for me to come
    here and visit more often. Did you hire out a developer to create your theme?
    Exceptional work!

  • 23/08/2021 at 11:56
    Permalink

    excellent issues altogether, you just won a brand new reader.
    What could you suggest about your post that
    you simply made a few days ago? Any certain?

  • 26/08/2021 at 12:51
    Permalink

    I was suggested this website by my cousin. I’m not sure whether this post is written by him as no one else know such detailed about my difficulty.
    You’re amazing! Thanks!

  • 28/08/2021 at 18:17
    Permalink

    Hi, everything is going well here and ofcourse every one
    is sharing data, that’s genuinely excellent, keep up writing.

  • 30/08/2021 at 14:59
    Permalink

    These are really fantastic ideas in about blogging. You have touched some good
    factors here. Any way keep up wrinting.

  • 31/08/2021 at 16:10
    Permalink

    Hello there! I know this is kinda off topic but I was wondering which blog platform are you using for this website?
    I’m getting tired of WordPress because I’ve had problems with hackers and I’m
    looking at options for another platform. I would be fantastic if you could point me in the
    direction of a good platform.

  • 01/09/2021 at 14:45
    Permalink

    Hi there! I simply want to give you a huge thumbs up for the
    great information you’ve got right here on this post. I will
    be returning to your site for more soon.

  • 01/09/2021 at 16:53
    Permalink

    Spot on with this write-up, I truly believe this web site needs much more attention. I’ll probably be back again to
    read more, thanks for the info!

  • 02/09/2021 at 19:59
    Permalink

    Terrific work! This is the kind of info that are supposed to be shared across the web.
    Disgrace on the seek engines for not positioning this submit higher!

    Come on over and consult with my site . Thank you =)

  • 04/09/2021 at 19:41
    Permalink

    Good post. I learn something totally new and challenging on sites I
    stumbleupon everyday. It’s always useful to read articles from other authors and practice a little something from
    their sites.

  • 06/09/2021 at 02:26
    Permalink

    You really make it seem so easy with your presentation but I find this matter to be
    actually something that I think I would never understand.

    It seems too complicated and very broad for me. I’m looking forward for
    your next post, I’ll try to get the hang of it!

  • 06/09/2021 at 04:01
    Permalink

    I got this website from my friend who informed me
    about this web site and at the moment this time I am browsing this website and reading very informative articles or reviews here.

კომენტარის დატოვება

თქვენი ელფოსტის მისამართი გამოქვეყნებული არ იყო.