აგრარული განათლებააგროტექნოლოგიებიმედია ფერმერებისთვის TVრუბრიკები

გოგრის მოსავლის აღება და შენახვა – როგორ შევინარჩუნოთ სიტკბო გაზაფხულამდე?

გოგრის მოყვანა მხოლოდ პირველი ნაბიჯია — მნიშვნელოვანია მოსავლის დროულად აღება, ნაყოფის სწორად მომზადება შესანახად და ისეთი პირობების შექმნა, რომ მან ზამთრის განმავლობაში ხარისხი შეინარჩუნოს. სიმწიფის ნიშნების ცოდნა და შენახვის წესების დაცვა ხელს უწყობს გოგრის გემოს, არომატისა და კვებითი ღირებულების შენარჩუნებას.

გოგრის მოსავლის აღების დრო დამოკიდებულია ჯიშზე, დათესვის ვადებზე, ამინდსა და მცენარის განვითარების თავისებურებებზე. ოქტომბერი ბევრ რეგიონში მოსავლის აღების პერიოდია, თუმცა მხოლოდ კალენდრით ხელმძღვანელობა არ არის საკმარისი. საჭიროა ნაყოფის სიმწიფის ნიშნების შეფასება.

გოგრის სიმწიფის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი მაჩვენებელია ნაყოფის ყუნწი. მომწიფებისას ის თანდათან შრება, მაგრდება და მერქნიანდება. მწვანე, წვნიანი ყუნწი კი შეიძლება მიუთითებდეს, რომ ნაყოფი ჯერ კიდევ იზრდება, თუმცა ეს ნიშანი ჯიშისა და გარემო პირობების გათვალისწინებით უნდა შეფასდეს.

ყურადღება უნდა მიექცეს ქერქის მდგომარეობასაც. მომწიფებული გოგრის ქერქი, როგორც წესი, მაგრდება და ჯიშისთვის დამახასიათებელ შეფერილობას იღებს. ფერი შეიძლება იყოს ნარინჯისფერი, მოყვითალო, მონაცრისფრო ან მუქი მწვანე. ზოგიერთ ჯიშს ბუნებრივი ცვილისებრი ფენაც უჩნდება.

კიდევ ერთი შესაძლო ნიშანია ფოთლებისა და ღეროების თანდათანობით გაყვითლება და ხმობა. თუმცა ფოთლების გახმობა შესაძლოა დაავადებამ ან გვალვამაც გამოიწვიოს, ამიტომ სიმწიფის დასადგენად რამდენიმე ნიშნის ერთობლივად შეფასებაა საჭირო.

გოგრის ყველა ჯიში ერთნაირად არ მწიფდება. განსაკუთრებით ხანგრძლივი სავეგეტაციო პერიოდის მქონე ჯიშებისთვის აუცილებელია მოსავლის აღების დროის კლიმატურ პირობებთან შეთანხმება. ყინვის საფრთხის შემთხვევაში მოსავლის აღება არ უნდა გადაიდოს მხოლოდ იმის იმედით, რომ ნაყოფი კიდევ უფრო დამწიფდება.

როგორ მოვკრიფოთ გოგრა დაზიანების გარეშე?

მოსავლის აღებისას დაშვებულმა შეცდომებმა შეიძლება შენახვის ხანგრძლივობა მნიშვნელოვნად შეამციროს. დაზიანებული ქერქი და მოტეხილი ყუნწი ლპობის გამომწვევი მიკროორგანიზმების შეღწევის რისკს ზრდის.

გოგრის მოსაკრეფად გამოიყენეთ ბასრი სეკატორი ან ბაღის დანა. ნაყოფი ყუნწთან ერთად მოჭერით და დატოვეთ დაახლოებით 5–7 სანტიმეტრის სიგრძის მონაკვეთი, თუ ამას ჯიშის თავისებურება და გამოყენების მიზანი იძლევა.

მოსავლის აღებისას დაიცავით რამდენიმე წესი:

  • არ მოატეხოთ ყუნწი ხელით და არ დაატრიალოთ ნაყოფი ძალით;
  • გოგრა ყუნწით არ ასწიოთ — მძიმე ნაყოფის შემთხვევაში ის შეიძლება მოსწყდეს;
  • მოერიდეთ ნაყოფის დაგდებას, დარტყმასა და ერთმანეთზე მიჯახებას;
  • დაზიანებული ან გაბზარული ნაყოფი ცალკე შეინახეთ და პირველ რიგში გამოიყენეთ;
  • მიწით დაბინძურებული გოგრა მშრალი ქსოვილით ფრთხილად გაწმინდეთ.

გოგრის ქერქის დაუზიანებლად შენარჩუნება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია იმ შემთხვევაში, თუ მოსავლის გაზაფხულამდე შენახვას გეგმავთ.

მოსავლის აღების შემდეგ – საჭიროა თუ არა დამატებითი დამწიფება?

ზოგიერთ გოგრას მოსავლის აღების შემდეგ გარკვეული დროით თბილ და მშრალ გარემოში შენახვა ეხმარება. ამ პერიოდს ხშირად ქერქის გამაგრებისა და ზედაპირული დაზიანებების შეხორცების ეტაპად განიხილავენ.

თუმცა საჭიროა ერთმანეთისგან განვასხვაოთ მომწიფება და შენახვისთვის მომზადება. გოგრა, რომელიც ვაზზე საკმარისად მომწიფდა, შენახვისას შეიძლება გემოთი გაუმჯობესდეს, რადგან მასში სახამებლისა და შაქრების თანაფარდობა იცვლება. მაგრამ მოუმწიფებელი ნაყოფი შენახვისას ყოველთვის ვერ მიაღწევს სრულ სიმწიფეს და სასურველ სიტკბოს.

მოსავლის აღების შემდეგ, თუ ამინდი იძლევა საშუალებას, გოგრა რამდენიმე დღის განმავლობაში მოათავსეთ მშრალ, თბილ და კარგად განიავებულ ადგილას. ხშირად გამოიყენება დაახლოებით 7–10-დღიანი პერიოდი, თუმცა მისი ხანგრძლივობა დამოკიდებულია ჯიშზე, ნაყოფის სიმწიფესა და გარემო პირობებზე.

არ არის რეკომენდებული ნაყოფის დიდხანს დატოვება წვიმაში, მაღალი ტენიანობის პირობებში ან ძლიერი მზის პირდაპირი ზემოქმედების ქვეშ, რადგან ამან შეიძლება ქერქის დაზიანება ან ნაყოფის გადახურება გამოიწვიოს.

როგორ შევინახოთ გოგრა ზამთარში?

გოგრის შენახვის პირობები ჯიშის მიხედვით განსხვავდება. ბევრი ზამთრის ჯიში კარგად ინახება მშრალ, გრილ და განიავებულ გარემოში. ზოგადად, დაახლოებით 10–15°C ტემპერატურა მრავალი ასეთი ჯიშისთვის მისაღები საორიენტაციო დიაპაზონია, თუმცა ზოგიერთი ჯიში უფრო თბილ პირობებს მოითხოვს.

შესანახად შეარჩიეთ ადგილი, სადაც არ არის მაღალი ტენიანობა, კონდენსატი და მკვეთრი ტემპერატურული ცვალებადობა. ნაყოფი მოათავსეთ ისე, რომ ერთმანეთს არ ეხებოდეს, და პერიოდულად შეამოწმეთ ქერქის მდგომარეობა.

გოგრის შენახვის ძირითადი წესებია:

  • შეინახეთ მშრალ, გრილ და კარგად განიავებულ სივრცეში;
  • მოარიდეთ ყინვასა და ტემპერატურის მკვეთრ ცვლილებებს;
  • ნაყოფი მოათავსეთ სუფთა მუყაოზე, ხის თაროზე ან სხვა მშრალ ზედაპირზე;
  • შეძლებისდაგვარად დატოვეთ ყუნწი დაუზიანებელი;
  • ყოველ ერთ ან ორ კვირაში შეამოწმეთ, ხომ არ გაჩნდა რბილი ლაქები, ობი ან ლპობის ნიშნები.

ბნელი ადგილი სასურველია, რადგან ამცირებს განათების გავლენას და ხელს უწყობს შენახვის სტაბილური პირობების შენარჩუნებას. თუმცა მხოლოდ სიბნელე საკმარისი არ არის — გადამწყვეტია ტემპერატურა, ტენიანობა და ჰაერის ცირკულაცია.

თუ ნაყოფზე რბილი, ჩაზნექილი ან ობიანი უბანი გაჩნდა, ის სხვა გოგრებისგან დაუყოვნებლივ გამოყავით. ლპობის ნიშნების მქონე ნაყოფის დაზიანებული ნაწილის მოჭრა ყოველთვის არ იძლევა უსაფრთხოების გარანტიას, ამიტომ ფართოდ გავრცელებული ლპობის ან ობის შემთხვევაში ნაყოფი საკვებად აღარ გამოიყენოთ.

ყველა გოგრა გაზაფხულამდე ინახება?

არა. შენახვის ხანგრძლივობა დამოკიდებულია ჯიშზე, ნაყოფის სიმწიფეზე, ქერქის სიმკვრივესა და შენახვის პირობებზე. ზოგიერთი ზამთრის ჯიში რამდენიმე თვის განმავლობაში ხარისხს კარგად ინარჩუნებს, ხოლო სხვა ჯიშები უფრო სწრაფად ფუჭდება.

სათანადო პირობებში შენახვისას ზოგიერთი გოგრის ჯიშის გემო მართლაც შეიძლება გაუმჯობესდეს. თუმცა არასწორია მტკიცება, რომ ყველა გოგრა დროთა განმავლობაში უფრო ტკბილი ხდება ან გაზაფხულამდე აუცილებლად ინარჩუნებს ხარისხს.

საუკეთესო შედეგისთვის შესანახად შეარჩიეთ მხოლოდ ჯანმრთელი, სრულად მომწიფებული და დაუზიანებელი ნაყოფი. ადრეული მოხმარებისთვის კი გამოიყენეთ ის გოგრები, რომლებიც ნაკლებად გამძლეა ხანგრძლივი შენახვის მიმართ.

გოგრის ხარისხისა და შენახვის ხანგრძლივობის განსაზღვრა მოსავლის აღებამდე იწყება. ფერმერმა სწორად უნდა შეაფასოს ნაყოფის სიმწიფე, ყუნწისა და ქერქის მდგომარეობა, დროულად აიღოს მოსავალი და თავიდან აიცილოს მექანიკური დაზიანება.

მოსავლის აღების შემდეგ სათანადო ტემპერატურის, ტენიანობისა და განიავების უზრუნველყოფა დანაკარგების შემცირების მნიშვნელოვანი წინაპირობაა. განსაკუთრებით საყურადღებოა ისიც, რომ გოგრის ყველა ჯიშს ერთნაირი შენახვის მოთხოვნები არ აქვს.

ამრიგად, თუ მიზანი გოგრის გაზაფხულამდე შენარჩუნებაა, მხოლოდ დიდი და ლამაზი ნაყოფის მოყვანა საკმარისი არ არის. შედეგს განსაზღვრავს სიმწიფის სწორად შეფასება, ფრთხილი კრეფა, ჯიშის თავისებურებების ცოდნა და შენახვის მთელი პერიოდის განმავლობაში ნაყოფის მდგომარეობის კონტროლი.

მოამზადა ნატა მაჭარაშვილმა