მელია – (Melia azedarach)

მელია შედის მელიასებრთა (მელიაცეაე) ოჯახში. აზიის ტროპიკულ და სუბტროპიკულ ზონაში გვხვდება მისი 25-მდე სახეობა. მცენარე ფოთოლმცვენი ან მარადმწვანეა, 7-10, იშვიათად 15 მ-მდე სიმაღლის, გაშლილი ვარჯით, მორიგეობით განლაგებული ფოთლებით; ყვავილები წვრილი, ძლიერ წააგავს იასამნის ყვავილებს და ამიტომ ამ მცენარეს ხშირად ინდურ ან ირანულ იასამანსაც უწოდებენ, მცენარე 3-4 თვის განმავლობაში ყვავილობს, ყვავილი სურნელოვანია, მსხვილ მეჩხერ საგველებად შეკრებილი; ნაყოფი ხორციანი, ყვითელი 1,5 სმ-დე დიამეტრით, მტევნებად შეკრული, რომელიც ხეზე რჩება 2-3 წლის განმავლობაში.

ნაყოფს ცხიმზეთის შემცველობა 5-8%-ია, რომელიც „მარგოზას“ სახელწოდებითაა ცნობილი. იყენებენ ასევე განათებისათვის (რადგანაც იწვის უჭვარტლო, ნათელი ალით) და საპნისა და ლაქსაღებავების დასამზადებლად. ზეთის გამოხდის შემდეგ დარჩენილი კოპტონი კარგად იქაფება და შეიძლება გამოიყენონ როგორც საპონი. კურკა შეიცავს 41%-მდე ცხიმზეთს და მისგან შეიძლება დაამზადონ საპონი და ლაქ-საღებავები.

მელიის ფოთლებიდან ღებულობენ მწვანე საღებავს და მისი ნახარში შეიძლება გამოიყენონ როგორც ინსექტიციდი; ფოთლებს და ფესვის ქერქს იყენებენ მედიცინაში. ფესვები ძალიან ღრმა და ძლიერი განვითარებული აქვს, რომელსაც შეუძლია ფერდობები ეროზიისაგან დაიცვას. სამშობლოში მის მერქანს სადურგლო საქმეში იყენებენ. მისგან მუსიკალურ ინსტრუმენტებსაც ამზადებენ.

მელიას წარმოშობის კერებია მცირე აზია და ირანი, ზოგიერთი მეცნიერის მი-ხედვით – ინდოეთიც. ის თითქმის ყველგანაა გავრცელებული – აზიის, ამერიკის და აფრიკის სუბტროპიკულ და ნაწილობრივ ტროპიკულ რაიონებში. გვხვდება, აგრეთვე ყირიმის სამხრეთ ნაწილში შავი ზღვის სუბტროპიკულ ზონაში კარგად იზრდება, რომლის სიმაღლე 15-18 მ-მდე აღწევს, ფოთლებს ინვითარებს 7,5 სმ სიგრძის ფოთოლ-კავებს. ყვავილები იასამნის მსგავსი აქვს, ნაყოფი მრგვალი, ყვითელი, მოშავო იერ-ით.  თესლი მაგარ, მუქ, მურა ფერის გახევებულ ნაჭუჭშია მოთავსებული. აღმოსავ-ლეთის ქვეყნებში თესლიდან მძივებს აკეთებენ.

მელიას ცხიმოვანი ზეთი, მომწვანო, ყვითელია, არასასიამოვნო სუნისა და მწარე გემოს მქონე, მომშხამავი. მელიას ზეთისაგან დამზადებული საღებავი ძლიერ სწრა-ფად და თანაბრად შრება, რის გამო წარმოქმნილი აპკი გლუვი ზედაპირისაა, ელას-ტიურია, ახასიათებს მაღალი ელექტროძაბვებისადმი გამძლეობა, სიმსუბუქე, ატმოს-ფერული ნალექებისადმი მდგრადობა, წყალუჟონვადობა, მჟავებისა და ტუტეების მიმართ გამძლეობა. სარკისებრი, პრიალა ზედაპირის წარმოქმნის თვისების გამო მასზე ვერ სახლობენ წყალმცენარეები და აქვს იზოლირების დიდი უნარი. იგი მკვრივდება 70 და დნება 360 ტემპერატურაზე. მედიცინაში ნაყოფის რბილი პერიკარ-პიუმი იხმარება ჭიების საწინააღმდეგოდ. ფოთლებიდან მიიღება მწვანე საღებავი და  ნივთიერება, რომელიც რეკომენდებულია როგორც ინსექტიციდი.

მელია საკმაოდ ყინვაგამძლე მცენარეა, მისი ყინვებისაგან დაზიანება დასავლეთ სუბტროპიკულ რაიონებში არ შეინიშნება. მელია გვალვის ამტანი მცენარეა, კარგად ხარობს მწირ სილანარევ ნიადაგებზე, რის გამოც შეიძლება გამოყენებული იქნას მთის კალთების გატყევებისათვის.

მცენარის გამრავლება შეიძლება, როგორც გენერაციული, ისე ვეგეტაციური წესით – კალმებით, აღნიშნულია თვითჩათესვით გამრავლება. დათესვის წინ თესლს პერიკარ-პიუმი ეცლება, ითესება სათეს კვლებზე, და ნახევარი წლის შემდეგ ნათესარი სანერ-გეში გადააქვთ, სადაც ორი წლის განმავლობაში რჩება მუდმივ ადგილზე. დარგვისას მცენარის კვების არე უნდა იყოს 5,0-8,0 მ, ჰექტარზე 250 ძირი. მსხმოიარო-ბას მეექვსე-მერვე წელს იწყებს.

სრულმოსავლიანი ერთი ხე საშუალოდ 80-120 კგ ნაყოფს იძლევა, ხოლო ჰა-ზე საშუალოდ 20 ტონამდე. მოსავლის აღება ხდება ნოემბერში ან უფრო გვიანაც, რად-გან მწიფე ნაყოფი ხიდან ადვილად არ ცვივა და ნაყოფის დაკარგვას თითქმის არა აქვს ადგილი. საქართვლოში მისი განვითარებისათვის მეტად ხელსაყრელი პირობებია.

რეზო ჯაბნიძე-სსმმ აკადემიის აკადემიკოსი, სმმ დოქტორი, პროფესორი.

ნანა ჯაბნიძე-სმმ აკადემიური დოქტორი, პროფესორი

 

 

 

46 thoughts on “მელია – (Melia azedarach)

  • 07/07/2021 at 22:34
    Permalink

    It’s enormous that you are getting thoughts from this
    article as well as from our dialogue made at this
    place.

  • 08/07/2021 at 03:18
    Permalink

    Hello just wanted to give you a brief heads up and let you know a few of the images aren’t loading properly.

    I’m not sure why but I think its a linking issue. I’ve tried it in two different web browsers and
    both show the same outcome.

  • 08/07/2021 at 22:08
    Permalink

    If you are going for finest contents like myself, just pay a visit this site everyday since it presents feature contents,
    thanks

  • 09/07/2021 at 10:22
    Permalink

    I think other site proprietors should take this site as
    an model, very clean and magnificent user genial style and design, as
    well as the content. You are an expert in this topic!

  • 09/07/2021 at 15:20
    Permalink

    That is very attention-grabbing, You’re an overly skilled blogger.

    I have joined your rss feed and look ahead to seeking extra of
    your excellent post. Also, I’ve shared your website in my social networks

  • 09/07/2021 at 15:25
    Permalink

    This is really interesting, You’re an excessively professional blogger.
    I’ve joined your feed and stay up for in quest of extra of your
    fantastic post. Also, I have shared your web site in my social
    networks

  • 09/07/2021 at 15:51
    Permalink

    Hello.This article was extremely interesting, particularly because I was
    browsing for thoughts on this matter last Monday.

  • 09/07/2021 at 16:48
    Permalink

    Hello, Neat post. There’s a problem with your site in internet explorer, would check this?

    IE still is the marketplace chief and a large component of folks will
    leave out your great writing because of this problem.

  • 09/07/2021 at 17:19
    Permalink

    We’re a gaggle of volunteers and opening a new scheme in our community.
    Your website provided us with valuable info to paintings on. You’ve performed an impressive job and our entire group will be thankful to you.

  • 09/07/2021 at 17:27
    Permalink

    You should take part in a contest for one of the finest sites on the internet.
    I’m going to recommend this web site!

  • 09/07/2021 at 17:45
    Permalink

    Aw, this was a very good post. Taking a few minutes and actual effort to generate
    a very good article? but what can I say? I hesitate a whole lot and never seem to get
    anything done.

  • 09/07/2021 at 18:21
    Permalink

    This is a topic that’s close to my heart… Best wishes!
    Exactly where are your contact details though?

  • 09/07/2021 at 18:50
    Permalink

    Next time I read a blog, Hopefully it doesn’t disappoint me just as
    much as this one. I mean, Yes, it was my choice to read
    through, however I truly thought you’d have
    something useful to say. All I hear is a bunch of moaning
    about something that you can fix if you weren’t too busy seeking attention.

  • 09/07/2021 at 22:58
    Permalink

    We stumbled over here coming from a different web page and thought I might check things out.
    I like what I see so now i am following you.
    Look forward to checking out your web page repeatedly.

  • 10/07/2021 at 18:45
    Permalink

    Write more, thats all I have to say. Literally, it seems as
    though you relied on the video to make your point. You definitely know what youre
    talking about, why throw away your intelligence on just posting videos to your weblog when you could be giving us something enlightening to read?

  • 11/07/2021 at 14:47
    Permalink

    Do you have a spam problem on this site; I also am a blogger,
    and I was wondering your situation; we have created some nice procedures and we are looking
    to swap solutions with others, please shoot me an email if interested.

  • 11/07/2021 at 14:54
    Permalink

    I’m not that much of a internet reader to be honest but your blogs
    really nice, keep it up! I’ll go ahead and bookmark your site to come back later.
    Many thanks

  • 11/07/2021 at 17:22
    Permalink

    Hi there, all the time i used to check website posts here early in the daylight, since i like to gain knowledge of more and more.

  • 11/07/2021 at 18:54
    Permalink

    Hi, I think your website might be having browser compatibility issues.
    When I look at your blog site in Opera, it looks fine but when opening in Internet Explorer, it has some overlapping.
    I just wanted to give you a quick heads up! Other then that, superb blog!

  • 11/07/2021 at 21:13
    Permalink

    I’ve learn several just right stuff here. Certainly worth bookmarking for
    revisiting. I surprise how much attempt you put to create
    any such magnificent informative website.

  • 11/07/2021 at 21:44
    Permalink

    Great post. I was checking constantly this blog and
    I’m impressed! Very useful information specially the last part 🙂 I care for such info much.

    I was looking for this certain info for a very long time.
    Thank you and good luck.

  • 12/07/2021 at 03:49
    Permalink

    Your means of describing the whole thing in this article is in fact nice, every
    one be able to effortlessly know it, Thanks a lot.

  • 12/07/2021 at 05:43
    Permalink

    I don’t even know how I stopped up right here, but I believed this publish used to be great.
    I do not recognize who you might be however certainly you are going
    to a famous blogger if you happen to aren’t already. Cheers!

  • 12/07/2021 at 05:44
    Permalink

    When I initially commented I appear to have clicked the -Notify me when new comments are added- checkbox and now each time a comment is added I recieve four emails with the exact same comment.
    Is there a means you can remove me from that service?
    Thanks!

  • 12/07/2021 at 06:14
    Permalink

    My brother recommended I may like this website. He was entirely right.
    This submit truly made my day. You cann’t consider just how a lot time I had spent for this information! Thank you!

  • 12/07/2021 at 07:35
    Permalink

    Does your blog have a contact page? I’m having trouble locating it but, I’d like to send you an email.

    I’ve got some creative ideas for your blog you might be
    interested in hearing. Either way, great blog and I look forward to seeing it expand over time.

  • 12/07/2021 at 10:49
    Permalink

    Asking questions are in fact nice thing if you are not understanding anything entirely,
    but this post gives nice understanding yet.

  • 12/07/2021 at 12:33
    Permalink

    whoah this blog is excellent i really like reading your articles.

    Stay up the great work! You recognize, a lot of individuals are searching around for this
    information, you could aid them greatly.

  • 12/07/2021 at 15:52
    Permalink

    Hi there to all, how is the whole thing, I think every
    one is getting more from this website, and your views are nice in favor of new people.

  • 12/07/2021 at 21:33
    Permalink

    I needed to thank you for this good read!! I certainly enjoyed
    every bit of it. I have you saved as a favorite to look
    at new things you post…

  • 12/07/2021 at 22:00
    Permalink

    I am really inspired along with your writing talents as smartly as
    with the structure to your blog. Is that this a paid topic or did you customize it your self?
    Anyway keep up the nice quality writing, it is uncommon to
    peer a great weblog like this one today..

  • 12/07/2021 at 22:04
    Permalink

    Wow, marvelous weblog layout! How lengthy have you been running a blog for?
    you make running a blog glance easy. The full look of your
    site is fantastic, let alone the content!

  • 13/07/2021 at 01:15
    Permalink

    Hey there I am so happy I found your blog page,
    I really found you by mistake, while I was browsing on Bing for something else, Anyhow I am
    here now and would just like to say thank you for a
    marvelous post and a all round exciting blog (I also love the theme/design), I don’t have
    time to read through it all at the minute
    but I have saved it and also included your RSS feeds, so when I
    have time I will be back to read a great deal more, Please do keep up the great work.

  • 13/07/2021 at 01:56
    Permalink

    Hi! Someone in my Facebook group shared this website with us so I came to check
    it out. I’m definitely enjoying the information. I’m book-marking
    and will be tweeting this to my followers! Fantastic blog and
    amazing design and style.

  • 17/07/2021 at 11:58
    Permalink

    Thank you for sharing your info. I really appreciate your efforts
    and I am waiting for your next write ups thanks once again.

  • 01/08/2021 at 04:13
    Permalink

    After going over a handful of the blog articles on your blog, I truly appreciate your technique of
    writing a blog. I book marked it to my bookmark site list and
    will be checking back in the near future. Please check out
    my website too and let me know your opinion.

კომენტარის დატოვება

თქვენი ელფოსტის მისამართი გამოქვეყნებული არ იყო.