საქართველოდან 2026 წლის სეზონზე უკვე 20,5 ათასი ტონა ატამი და ვაშლატამაა ექსპორტირებული
კახეთში ატმისა და ვაშლატამას მოსავლის აღებისა და დაბინავების აქტიური სეზონი დასასრულს უახლოვდება. მიმდინარე სეზონზე განსაკუთრებული ყურადღება მოსავლის დროულ შენახვასა და რეალიზაციას დაეთმო, რადგან მეხილეობის სექტორში ერთ-ერთი მთავარი გამოწვევა სწორედ მოკლე დროში დიდი მოცულობის პროდუქციის დაბინავებაა.
გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრი დავით სონღულაშვილი, კახეთის მხარეში სახელმწიფო რწმუნებულ პლატონ კალმახელიძესთან ერთად, გურჯაანის მუნიციპალიტეტს ეწვია, სადაც ატმისა და ვაშლატამას მოსავლის დაბინავების პროცესს გაეცნო და ადგილობრივ ფერმერებს შეხვდა.
მინისტრი გურჯაანის მუნიციპალიტეტში მოქმედი სამაცივრე მეურნეობებისა და ადგილობრივი მეხილეების მუშაობით დაინტერესდა. მისი განცხადებით, ატმის მოსავლის აღების სეზონი უკვე დასასრულს უახლოვდება და ფერმერებისა და სამაცივრე მეურნეობების კოორდინირებული მუშაობის შედეგად მოსავლის დაბინავების პროცესი შეუფერხებლად მიმდინარეობს.
მთავარი ამოცანა — არც ერთი ფერმერის მოსავალი არ უნდა დარჩეს დაუბინავებელი
ატამი და ვაშლატამა მალფუჭებადი პროდუქტებია, ამიტომ მოსავლის აღების პერიოდში გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს პროდუქციის დროულ დახარისხებას, შენახვას, გაგრილებასა და რეალიზაციას.
მოსავლის აღების სეზონზე მცირე შეფერხებაც კი შესაძლოა ფერმერისთვის მნიშვნელოვანი დანაკარგის მიზეზი გახდეს. განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც ერთდროულად დიდი რაოდენობით პროდუქცია შედის ბაზარზე და აუცილებელია მისი სწრაფად გადანაწილება როგორც ადგილობრივ, ისე საექსპორტო მიმართულებებზე.
დავით სონღულაშვილის განცხადებით, ატმის კრეფის პროცესი აქტიურად მიმდინარეობდა მთელი სეზონის განმავლობაში. გარკვეული შეფერხება რამდენიმე დღის განმავლობაში ექსპორტის მიმართულებით დაფიქსირდა, თუმცა კოორდინირებული მუშაობის შედეგად არსებული გამოწვევები მოგვარდა.
მინისტრის თქმით, სახელმწიფოსთვის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ამოცანაა, ფერმერებს ხელი შეუწყოს, რათა მოსავალი რეალიზაციისა და დაბინავების გარეშე არ დარჩეს.
ეს საკითხი მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ ატმისა და ვაშლატამას სექტორისთვის. მოსავლის დროული დაბინავება და ბაზარზე შეუფერხებელი მიწოდება აქტუალურია თითქმის ყველა იმ სასოფლო-სამეურნეო კულტურის შემთხვევაში, რომლის წარმოებაც სეზონურად და დიდი მოცულობით ხდება.
მინისტრი სოფელ ჩუმლაყშიც იმყოფებოდა, სადაც ადგილობრივი ფერმერის, ვალერი ტურაშვილის მეურნეობის საქმიანობას გაეცნო.
ტურაშვილების ოჯახი მეხილეობით მრავალი წელია არის დაკავებული. დღეს მეურნეობა დაახლოებით 40 ჰექტარზე ატმის, ვაშლატამას და სხვა ხეხილოვანი კულტურების ბაღებს ამუშავებს.
ასეთი მასშტაბის მეურნეობისთვის განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს არა მხოლოდ მოსავლის წარმოებას, არამედ მის შემდგომ მართვასაც — დახარისხებას, შენახვას, გაგრილებასა და ბაზარზე მიწოდებას.
სწორედ ამ მიზნით, 2018 წელს ტურაშვილების ოჯახმა სახელმწიფო პროგრამის — „შეღავათიანი აგროკრედიტის“ მხარდაჭერით სამაცივრე მეურნეობა მოაწყო.
სამაცივრე ინფრასტრუქტურის არსებობამ მეურნეობას შესაძლებლობა მისცა, მოსავლის დაბინავების პროცესი უფრო ეფექტიანად მართოს და რეალიზაციისთვის საჭირო პირობები შექმნას.
ფერმერის ინფორმაციით, მიმდინარე სეზონზე ატმის მოსავლის დაახლოებით 95 პროცენტი უკვე დაბინავებულია.
ეს მაგალითი კიდევ ერთხელ აჩვენებს, რომ თანამედროვე მეხილეობაში წარმატება მხოლოდ მაღალი მოსავლით არ განისაზღვრება. არანაკლებ მნიშვნელოვანია მოსავლის აღების შემდგომი ინფრასტრუქტურა, რომელიც პროდუქციის ხარისხის შენარჩუნებასა და ბაზარზე დროულ მიწოდებას უზრუნველყოფს.
სამაცივრე მეურნეობები — მეხილეობის სექტორის მნიშვნელოვანი რგოლი
კახეთის მხარეში სახელმწიფო რწმუნებულმა პლატონ კალმახელიძემ განსაკუთრებული ყურადღება გაამახვილა სამაცივრე მეურნეობების როლზე.
მისი შეფასებით, ატმის მოსავლის დაბინავების პროცესში მნიშვნელოვანი როლი სწორედ სამაცივრე მეურნეობების ეფექტიანმა მუშაობამ შეასრულა.
აღსანიშნავია, რომ რეგიონში მოქმედი სამაცივრე მეურნეობების ნახევარზე მეტი სახელმწიფო პროგრამების მხარდაჭერით არის დაფინანსებული.
სამაცივრე ინფრასტრუქტურა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ისეთი მალფუჭებადი პროდუქციისთვის, როგორიცაა ატამი და ვაშლატამა. მოსავლის აღების პერიოდში პროდუქციის დიდი მოცულობით ერთდროულად შემოსვლა ხშირად ქმნის გადატვირთვის რისკს. ასეთ დროს სამაცივრე მეურნეობები ფერმერებს საშუალებას აძლევს, პროდუქცია სათანადო პირობებში შეინახონ და რეალიზაცია უფრო ორგანიზებულად დაგეგმონ.
პლატონ კალმახელიძის განცხადებით, სახელმწიფო სასოფლო-სამეურნეო პროგრამების განხორციელება აქტიურად გაგრძელდება და მომავალშიც მათი მთავარი მიზანი შედეგზე ორიენტირებული მხარდაჭერა და ფერმერების საჭიროებებზე მორგებული შესაძლებლობების შექმნა იქნება.
20,5 ათასი ტონა ექსპორტი ოთხ თვეში
ატმისა და ვაშლატამას მიმდინარე სეზონის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი მაჩვენებელი ექსპორტის მოცულობაა.
2026 წლის 1 მაისიდან 25 აგვისტოს ჩათვლით საქართველოდან ექსპორტირებულია 20,5 ათასი ტონა ატამი და ვაშლატამა, რომლის საერთო ღირებულებამ 25,4 მილიონი აშშ დოლარი შეადგინა.
ამავე პერიოდში ერთი კილოგრამი ატმისა და ვაშლატამას საშუალო საექსპორტო ფასი 1,24 აშშ დოლარი იყო, რაც გასული წლის შესაბამისი პერიოდის მაჩვენებელს უტოლდება.
მოცემული მონაცემები აჩვენებს, რომ საექსპორტო მიმართულებით მნიშვნელოვანი მოცულობის პროდუქცია გავიდა ქვეყნის ფარგლებს გარეთ, ხოლო საშუალო საექსპორტო ფასი გასული წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით სტაბილურ დონეზე შენარჩუნდა.
მეხილეობაში მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ წარმოება
თანამედროვე სოფლის მეურნეობაში მოსავლის მიღება მხოლოდ წარმოების პროცესის ერთი ეტაპია.
ფერმერისთვის თანაბრად მნიშვნელოვანია:
- ხარისხიანი სარგავი მასალა და ბაღის სწორი მოვლა;
- მოსავლის ოპტიმალურ ვადაში აღება;
- პროდუქციის დახარისხება და შეფუთვა;
- სწრაფი გაგრილება და სათანადო შენახვა;
- სამაცივრე ინფრასტრუქტურის ხელმისაწვდომობა;
- ადგილობრივი და საექსპორტო ბაზრების არსებობა;
- რეალიზაციის პროცესის წინასწარ დაგეგმვა.
განსაკუთრებით ატმისა და ვაშლატამას შემთხვევაში, სადაც პროდუქციის ხარისხი და რეალიზაციის შესაძლებლობა მოკლე პერიოდში შეიძლება მნიშვნელოვნად შეიცვალოს, მოსავლის აღების შემდგომი მართვა არანაკლებ მნიშვნელოვანია, ვიდრე თავად ბაღში ჩატარებული აგროტექნიკური სამუშაოები.
კახეთში ატმისა და ვაშლატამას სეზონის დასრულებასთან ერთად, მიმდინარე პროცესმა კიდევ ერთხელ წარმოაჩინა სამაცივრე მეურნეობებისა და ორგანიზებული რეალიზაციის სისტემის მნიშვნელობა.
გურჯაანის მუნიციპალიტეტში მიმდინარე მოსავლის დაბინავების პროცესი აჩვენებს, რომ ფერმერების, სამაცივრე მეურნეობებისა და შესაბამისი სახელმწიფო უწყებების კოორდინირებული მუშაობა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მალფუჭებადი სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციის შემთხვევაში.
20,5 ათასი ტონა ექსპორტირებული ატამი და ვაშლატამა მიუთითებს სექტორის საექსპორტო მნიშვნელობაზეც. თუმცა მეხილეობის შემდგომი განვითარებისთვის აუცილებელია არა მხოლოდ წარმოების მოცულობის ზრდა, არამედ მოსავლის შენახვის, გადამუშავებისა და რეალიზაციის ინფრასტრუქტურის კიდევ უფრო გაძლიერება.
ფერმერისთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი შედეგი მხოლოდ უხვი მოსავალი არ არის. არანაკლებ მნიშვნელოვანია, რომ მიღებული პროდუქცია დროულად დაბინავდეს, შეინარჩუნოს ხარისხი და საბოლოოდ ღირსეულ ფასად იქნეს რეალიზებული.