სარეველა მცენარეები და მათი მავნებლობა

სარეველებს მიეკუთვნებიან მცენარეები, რომლებიც ისტორიულად დაკავშირებულია კულტურულ მცენარეებთან, მეურნის სურვილის საწინააღმდეგოდ არის ამოსული და მის მიზნებს არ შესაბამებიან, მიუხედავად ამისა, თავის ზრდა-განვითარების პროცესში მონაწილეობენ სახეობათა შორის ბრძოლაში და ჩაგრავენ კულტურულ მცენარეებს.

მცენარეთა მავნე ორგანიზმების მრავალფეროვნება მძიმე ტვირთად აწევს სოფლის მეურნეობას და მათ მიერ მიყენებული ზარალი მნიშვნელოვანია. სოფლის მეურნეობაში მიყენებული ზარალი პირობითად შეიძლება ოთხ ჯგუფად დაიყოს:

პირველი – ცხოველების დაავადებებით გამოწვეული, მეორე – მცენარეთა ავადმყოფობებით, მესამე – მავნებლობით, მეოთხე კი – სარეველა მცენარეებით.

სარეველებით მიყენებული ზარალი ზოგიერთ შემთხვევაში აღემატება დანარჩენი სამი ჯგუფის მიერ მიყენებულ ზარალს, რომლის ერთ-ერთი მაჩვენებელი სარეველებსა და კულტურულ მცენარეებს შორის მიმდინარე კონკურენციაა, რომელიც ძირითადად სიცოცხლისათვის აუცილებელი სამი ფაქტორით: წყლით,სინათლით და საკვებით გამოიხატება.

სარეველები ნიადაგიდან ბევრ ტენს მოიხმარენ, ვიდრე კულტურული მცენარეები. კერძოდ, ნაცარქათამა 1კგ. მშრალი ნივთიერების შესაქმნელად ხარჯავს 801 ლ. წყალს, ქუთქუთა – 1000 ლ, მხოხავი ჭანგა-1683 ლ. ხორბალი 1 კგ. მშრალი ნივთიერების შექმნისთვის ხარჯავს 515 ლ. შვრია – 570 ლ. ფეტვი – 250 ლ.

ასევე სარეველა მცენარეებს ნიადაგიდან დიდი რაოდენობით საკვები ელემენტები გამოაქვთ.

ასე მაგალითად, ბოლოკურას 1 კილოგრამი მშრალი ნივთიერების შესაქმნელად გამოაქვს 1,85% აზოტი, – 0,78% ფოსფორი, – 1,3% კალიუმი, – 1,81% კალციუმი.

მხოხავ ჭანგას 1 ჰექტრიდან გამოაქვს 48,6 კგ. აზოტი, 31კგ. – ფოსფორი და – 68 კგ. – კალიუმი.

მინდვრის ნარს გამოაქვს: 138კგ. აზოტი, 31კგ. – ფოსფორი, – 117 კგ. – კალიუმი; ღიჭას – 67კგ. – აზოტი, 29კგ. – ფოსფორი, 160 კგ. – კალიუმი.

ავშანფოთლიანი ამბროზია 1 კგ. მშრალი მასის შესაქმნელად მოიხმარს 948 ლ. წყალს, ამასთან ერთად ნიადაგიგან გამოაქვს 15,55 კგ. აზოტი, 1,8 კგ. – ფოსფორი.

ხორბალს 1,5 ტონა მარცვლის მოსავლის დროს ჰექტრიდან გამოაქვს – 46კგ. აზოტი, – 22კგ. ფოსფორი და – 28 კგ. – კალიუმი. როგორც აქ მოყვანილი მონაცემებიდან ჩანს, სარეველა მცენარეები უფრო ძლიერად აღარიბებენ ნიადაგს საკვები ელემენტებისაგან, ვიდრე კულტურული მცენარეები.

გარდა იმის, სარეველა მცენარეები წარმოადგენენ სასოფლო-სამეურნეო კულტურების მავნე მწერების დროებით საკვებ საშუალებას და საცხოვრებელ ადგილს. ისინი ხელს უწყობენ კულტივირებული მცენარეების სოკოვანი და ბაქტერიული დაავადებების გავრცელებას. ასე მაგალითად, ხვართქლა ხელს უწყობს შემოდგომის ხვატარის გავრცელებას.

წიწმატურა თავშესაფარს აძლევს ბარდის ბუგრს.

შალგი, ბოლოკურა და სხვა ჯვარედინ-დამტვერავი ოჯახის წარმომადგენლები ხელს უწყობენ მიწის რწყილების, ჭარხლის ბაღლინჯოს, მდელოს ფარვანას გავრცელებას.

კოლორადოს ხოჭო დროებით ცხოვრობს ძაღლყუძენას სახეობებზე.

შაქრის ჭარხლის ნემატოდა შაქრის ჭარხალზე გადადის ნაცარქათამასა და სხვა სარეველა ბალახებიდან.

მხოხავი ჭანგა ხელს უწყობს მავთულა ჭიის გავრცელებას.

მარცვლოვანი სარეველების ფესვებზე კვერცხებს დებენ ჰესენის-მაყეტიოლა დესტრუცტორ და შვედური ბუზები ჴსცინელლა პუსილლა.

მარცვლეული კულტურების სოკოვანი დაავადებების (მაგალითად გუდაფშუტა) კერებია მხოხავი ჭანგა, გლერტა და სხვა მარცვლოვანი სარეველა ბალახები.

სარეველების მიერ მოსავლის ხარისხის გაუარესება გამოიხატება მრავალი მიმართულებით. კერძოდ, ფქვილში ისეთი სარეველა მცენარეების გაჩენით როგორიცაა: ჭიოტა, ღვარძლი, ლენცოფა, მწარა. მინდვრის მდოგვის უმნიშვნელოდ მცირე რაოდენობის თესლის მოხვედრა უვარგისს ხდის ამ პროდუქტს სასურსათოდ და საკვებად გამოსაყენებლად, ვინაიდან მათი თესლი შეიცავს ორგანიზმისთვის მავნე ნივთიერებებს.

ხვიარა სარეველები (ხვართქლა, ყანის ჭლექი და სხვა) ხელს უწყობენ ნათესის ჩაწოლას, რაც ართულებს კომბაინით მოსავლის აღებას და იწვევს დიდი რაოდენობით მოსავლის დანაკარგს.

ყვითელი ძიძო თავთავიანი კულტურების მოსავლის აღების დროს ხშირად იწვევს კომბაინის დანების გაფუჭებას. სარეველების მწვანე მასა აგრძელებს მოსავლის აღების ვადებს.

მაღალღეროიანი სარეველა მცენარეები (ღიჭას სახეობები, ნარი, ნაცარქათამა და სხვა.) ჭედავენ კომბაინების სამუშაო ორგანოებს, ამცირებენ მათ წარმოებას.

 

ზურაბ ბილანიშვილი,

გოჩა წერეთელი,

ზეინაბ  სარალიძე,

ირაკლი ბილანიშვილი

11 thoughts on “სარეველა მცენარეები და მათი მავნებლობა

  • 12/07/2021 at 20:25
    Permalink

    Wow that was odd. I just wrote an very long comment but after I clicked
    submit my comment didn’t appear. Grrrr… well I’m not writing all
    that over again. Anyhow, just wanted to say great blog!

  • 15/07/2021 at 20:22
    Permalink

    Have you ever considered about adding a little bit more than just your articles?
    I mean, what you say is valuable and everything.
    Nevertheless just imagine if you added some great photos
    or videos to give your posts more, “pop”! Your content is excellent but with images and video clips, this site could
    certainly be one of the greatest in its field. Superb blog!

  • 17/07/2021 at 18:52
    Permalink

    What’s up to all, it’s genuinely a fastidious for me to visit this web page, it contains priceless Information.

  • 18/07/2021 at 00:51
    Permalink

    Thanks for the good writeup. It in truth was a leisure account it.
    Look advanced to far brought agreeable from you! However, how can we communicate?

  • 28/08/2021 at 13:15
    Permalink

    Hi, There’s no doubt that your blog could possibly be having browser compatibility issues.
    When I look at your website in Safari, it looks fine however, when opening in I.E., it
    has some overlapping issues. I just wanted to
    give you a quick heads up! Aside from that, fantastic site!

  • 30/08/2021 at 15:52
    Permalink

    This piece of writing is actually a fastidious one it assists new net
    visitors, who are wishing for blogging.

  • 02/09/2021 at 00:08
    Permalink

    I think this is among the most vital information for me. And i’m glad reading your article.
    But should remark on some general things, The web site style is
    ideal, the articles is really nice : D. Good job, cheers

  • 02/09/2021 at 20:12
    Permalink

    We stumbled over here from a different web page and thought I might check things out.

    I like what I see so now i am following you. Look forward to checking out your web page repeatedly.

  • 04/09/2021 at 05:41
    Permalink

    I constantly spent my half an hour to read this weblog’s posts all the time along with a cup of coffee.

  • 05/09/2021 at 11:51
    Permalink

    Hello, i think that i saw you visited my site so i came to “return the favor”.I am attempting to
    find things to improve my web site!I suppose its ok to use some of your ideas!!

  • 05/09/2021 at 15:43
    Permalink

    Howdy! This post couldn’t be written much better! Looking at this article reminds me of
    my previous roommate! He always kept preaching about this.
    I will forward this article to him. Fairly certain he’ll
    have a very good read. Thank you for sharing!

კომენტარის დატოვება

თქვენი ელფოსტის მისამართი გამოქვეყნებული არ იყო.