როგორ დავიცვათ კვერცხი სალმონელასგან?
სათანადო თერმული დამუშავება, მაცივარში შენახვა და სამზარეულოს ჰიგიენის მარტივი წესების დაცვა კვერცხთან დაკავშირებული სალმონელოზის რისკს მნიშვნელოვნად ამცირებს.
კვერცხი ადამიანის კვების რაციონში ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული და ღირებული პროდუქტია. იგი მდიდარია მაღალი ხარისხის ცილებით, ცხიმებით, ვიტამინებითა და მინერალური ნივთიერებებით. თუმცა, როგორც სხვა ცხოველური წარმოშობის პროდუქტების შემთხვევაში, კვერცხის მოხმარებას გარკვეული მიკრობიოლოგიური რისკებიც ახლავს.
ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი საფრთხე სალმონელაა, ბაქტერია, რომელიც მსოფლიოში საკვებით გამოწვეული ბაქტერიული მოწამვლის ერთ-ერთი მთავარი მიზეზია.
რატომ არის კვერცხი სალმონელასთან დაკავშირებული?
სალმონელას მატარებელი შეიძლება იყოს ფრინველი, რის გამოც კვერცხი და ფრინველის ხორცი იმ პროდუქტებს მიეკუთვნება, რომლებიც სალმონელოზის შემთხვევებთან ხშირად ასოცირდება.
მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ სალმონელას არსებობა კვერცხში ავტომატურად არ ნიშნავს, რომ მისი მოხმარება აუცილებლად დაავადებას გამოიწვევს. რისკის შემცირება შესაძლებელია სწორი შენახვისა და მომზადების პირობების დაცვით.
სალმონელას ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი თავისებურება ის არის, რომ იგი მაღალი ტემპერატურის მიმართ განსაკუთრებით გამძლე არ არის. ამიტომ საკვების სათანადო თერმული დამუშავება ბაქტერიის განადგურების ერთ-ერთი ყველაზე ეფექტიანი გზაა.
კარგად მოხარშული კვერცხი ყველაზე უსაფრთხო არჩევანია
სურსათის უვნებლობის სპეციალისტები რეკომენდაციას უწევენ კვერცხისა და კვერცხის შემცველი კერძების სათანადო თერმულ დამუშავებას.
უსაფრთხოების თვალსაზრისით სასურველია კვერცხი მომზადდეს მანამდე, სანამ ცილაც და გულიც სრულად არ გამაგრდება. კვერცხის არასაკმარისი თერმული დამუშავება, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც გული თხევადი რჩება, მიკრობიოლოგიური რისკის შემცველია.
განსაკუთრებული ყურადღება საჭიროა იმ კერძების მომზადებისას, რომლებშიც კვერცხი უმი ან ნახევრად უმი სახით გამოიყენება. ასეთ შემთხვევაში უფრო უსაფრთხო არჩევანი პასტერიზებული კვერცხი ან პასტერიზებული კვერცხის პროდუქტებია.
პასტერიზაციის დროს პროდუქტი ცხელდება თბება ისეთ ტემპერატურამდე, რომელიც მავნე მიკროორგანიზმების რაოდენობის შემცირებას უწყობს ხელს, პროდუქტის გამოყენებისთვის საჭირო თვისებების მნიშვნელოვნად დაკარგვის გარეშე.
კვერცხის სწორად შენახვას დიდი მნიშვნელობა აქვს
სალმონელასგან დაცვის კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორი ტემპერატურაა.
კვერცხის მაცივარში შენახვა ხელს უწყობს ბაქტერიების გამრავლების შენელებას. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ეს თბილ ამინდში, როდესაც ოთახის ტემპერატურაზე დატოვებულ საკვებში მიკროორგანიზმები უფრო სწრაფად მრავლდებიან.
ამიტომ კვერცხის შენახვისას სასურველია:
- კვერცხი შეინახოთ მაცივარში;
- არ დატოვოთ იგი ხანგრძლივად სამზარეულოს მაგიდაზე ან კარადაში;
- დაიცვათ პროდუქტის შეფუთვაზე მითითებული შენახვის პირობები;
- მომზადების შემდეგ კვერცხის შემცველი კერძები დროულად მოათავსოთ მაცივარში.
მნიშვნელოვანია ასევე, რომ კვერცხი დაცული იყოს სხვა საკვებთან არასასურველი კონტაქტისგან.
ჰიგიენა დაცვის კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი საფეხურია
სალმონელას გავრცელების თავიდან აცილებაში სამზარეულოს სისუფთავე განსაკუთრებულ როლს ასრულებს.
უმი კვერცხის ან უმი ხორცის დამუშავების შემდეგ აუცილებელია ხელების კარგად დაბანა. ასევე მნიშვნელოვანია, რომ უმი პროდუქტებისთვის გამოყენებული დანა, საჭრელი დაფა, ჭურჭელი და სხვა სამზარეულოს ინვენტარი სათანადოდ გაიწმინდოს.
არ უნდა დავუშვათ უმი პროდუქტის შეხება იმ საკვებთან, რომელიც უკვე მზად არის მოხმარებისთვის. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ე.წ. ჯვარედინი დაბინძურების თავიდან ასაცილებლად, როდესაც ბაქტერია ერთი პროდუქტიდან ან სამზარეულოს ზედაპირიდან მეორეზე გადადის.
კვერცხის გარეცხვა ყოველთვის აუცილებელი არ არის
კვერცხის უსაფრთხოებასთან დაკავშირებით მომხმარებლებს ხშირად უჩნდებათ კითხვა, _ მომზადებამდე კვერცხი უნდა გაირეცხოს თუ არა?
ზედმეტი რეცხვა ყოველთვის სასარგებლო არ არის. კვერცხის ნაჭუჭს ბუნებრივად აქვს დამცავი ზედაპირი, რომელიც მიკროორგანიზმების შეღწევისგან გარკვეულ დაცვას უზრუნველყოფს. ამიტომ კვერცხის დამუშავებისას უპირველესად მნიშვნელოვანია სისუფთავის, შენახვისა და თერმული დამუშავების სწორი წესების დაცვა.
თუ კვერცხის ზედაპირი აშკარად დაბინძურებულია, მისი გამოყენებისა და გაწმენდის საკითხი უნდა განიხილებოდეს კონკრეტული წარმოების ან სურსათის უვნებლობის წესების შესაბამისად.
ვის სჭირდება განსაკუთრებული სიფრთხილე?
სალმონელოზის რისკის შემცირება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია იმ ადამიანებისთვის, რომლებიც ინფექციის მიმართ უფრო მოწყვლად ჯგუფებში შედიან. ასეთ შემთხვევებში უმი ან არასაკმარისად თერმულად დამუშავებული კვერცხისგან დამზადებული კერძების ნაცვლად რეკომენდებულია სრულად მომზადებული ან პასტერიზებული კვერცხის გამოყენება.
მთავარი წესები კვერცხის უსაფრთხოდ გამოყენებისთვის
კვერცხისგან სალმონელას რისკის მნიშვნელოვნად შესამცირებლად რამდენიმე მარტივი წესის დაცვაა საკმარისი:
- კარგად მოამზადეთ კვერცხი — სასურველია როგორც ცილა, ისე გული სრულად გამაგრდეს.
- შეინახეთ კვერცხი ცივად — მაცივარში დაბალი ტემპერატურა ბაქტერიების გამრავლებას ანელებს.
- დაიცავით სამზარეულოს ჰიგიენა — უმი კვერცხის შეხების შემდეგ დაიბანეთ ხელები და კარგად გაწმინდეთ გამოყენებული ზედაპირები და ინვენტარი.
- მოერიდეთ ჯვარედინ დაბინძურებას — უმი კვერცხი და სხვა უმი პროდუქტები არ უნდა შეეხოს მზა საკვებს.
- უმი ან თხევადი კვერცხის გამოყენებისას აირჩიეთ პასტერიზებული პროდუქტი.
სალმონელას პრევენცია ფერმიდანვე იწყება
სალმონელას კონტროლი მხოლოდ კვერცხის მომხმარებლამდე მისვლის ეტაპზე არ უნდა იწყებოდეს. მისი პრევენცია გაცილებით ადრე, მეფრინველეობის ფერმაშივე არის საჭირო. ფერმაში ბაქტერიის გავრცელების შემთხვევაში ის შეიძლება მოხვდეს როგორც ფრინველის გარემოში, ისე კვერცხის ზედაპირზე და გარკვეულ შემთხვევებში თავად კვერცხშიც.
ფერმაში სალმონელას რისკის შესამცირებლად მნიშვნელოვანია ბიოუსაფრთხოების სისტემის მკაცრი დაცვა.
ფერმერებმა განსაკუთრებული ყურადღება უნდა მიაქციონ:
- ფრინველის ჯანმრთელობას — ავადმყოფობის ნიშნების მქონე ფრინველი დროულად უნდა გამოვლინდეს და შესაბამისი ვეტერინარული ღონისძიებები ჩატარდეს;
- ფერმაში შესვლის კონტროლს — ფერმის ტერიტორიაზე უცხო პირებისა და სატრანსპორტო საშუალებების გადაადგილება მაქსიმალურად უნდა შეიზღუდოს;
- ფეხსაცმლისა და ტანსაცმლის ჰიგიენას — მომსახურე პერსონალმა უნდა გამოიყენოს სუფთა, ფერმისთვის განკუთვნილი სამუშაო ტანსაცმელი და ფეხსაცმელი;
- სადგომების რეგულარულ დასუფთავებასა და დეზინფექციას — განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ნაკელის, საკვების ნარჩენებისა და სხვა ორგანული მასალის დროული მოცილება;
- მღრღნელებისა და გარეული ფრინველების კონტროლს — ისინი შეიძლება წარმოადგენდნენ მიკროორგანიზმების ფერმაში შემოტანისა და გავრცელების წყაროს;
- სასმელი წყლის ხარისხს — წყალი უნდა იყოს სუფთა და უსაფრთხო, ხოლო სასმელი სისტემები რეგულარულად უნდა კონტროლდებოდეს და იწმინდებოდეს;
- საკვების უსაფრთხოებას — საკვები დაცული უნდა იყოს დაბინძურებისა და მღრღნელებისგან;
- კვერცხის დროულ შეგროვებას — კვერცხი ბუდეებიდან ან სპეციალური სისტემიდან რეგულარულად უნდა შეგროვდეს, რათა შემცირდეს მისი დაბინძურებისა და მექანიკური დაზიანების რისკი.
კვერცხის შეგროვება და შენახვა
კვერცხის წარმოების ბოლო ეტაპზე განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს სისუფთავესა და ტემპერატურულ რეჟიმს. დაბზარული, ძლიერ დაბინძურებული ან დაზიანებული კვერცხი ცალკე უნდა გადაირჩეს და არ უნდა მოხვდეს საკვებად განკუთვნილ ხარისხიან პარტიაში.
შეგროვების შემდეგ კვერცხი უნდა განთავსდეს შესაბამის პირობებში და დაცული იყოს სხვა პროდუქტებთან ისეთი კონტაქტისგან, რომელმაც შესაძლოა ჯვარედინი დაბინძურება გამოიწვიოს.
ფერმერმა ასევე უნდა აწარმოოს მიკრობიოლოგიური კონტროლი და ჩანაწერები, საჭიროების შემთხვევაში შემოწმდეს ფრინველი, საკვები, წყალი და საწარმოო გარემო. საეჭვო შემთხვევების დროს აუცილებელია ვეტერინარისა და შესაბამისი სურსათის უვნებლობის სპეციალისტის ჩართვა.
მთავარი პრინციპი ფერმერისთვის
სალმონელასთან ბრძოლა იწყება არა მომხმარებლის სამზარეულოში, არამედ ფერმაში. ჯანმრთელი ფრინველი, მაღალი ბიოუსაფრთხოება, სუფთა წყალი და საკვები, მღრღნელების კონტროლი, რეგულარული დასუფთავება-დეზინფექცია და კვერცხის სწორი შეგროვება და შენახვა ქმნის იმ ბარიერებს, რომლებიც ბაქტერიის გავრცელების შესაძლებლობას მნიშვნელოვნად ამცირებს.
ფერმიდან მომხმარებლამდე სურსათის უვნებლობის ჯაჭვის თითოეული რგოლი მნიშვნელოვანია, ერთი ეტაპის დაუდევრობამ შესაძლოა მთელი სისტემის უსაფრთხოებაზე იმოქმედოს.
სალმონელას არსებობის რისკი კვერცხზე უარის თქმის მიზეზი არ არის. კვერცხი სრულფასოვანი კვების მნიშვნელოვანი პროდუქტია და მისი უსაფრთხოდ მოხმარება შესაძლებელია, თუ დაცულია სათანადო თერმული დამუშავების, ცივი შენახვისა და სამზარეულოს ჰიგიენის ძირითადი წესები.
სურსათის უვნებლობის თვალსაზრისით მთავარი პრინციპი მარტივია: სუფთა ხელები, სუფთა ინვენტარი, სწორი შენახვა და კარგად მომზადებული კვერცხი — ეს არის საუკეთესო დაცვა სალმონელასგან.