ყურძნის ფასი შეიცვალა – ფერმერების პროტესტის შემდეგ სახელმწიფო ახალ ტარიფებს აწესებს

რთველის მიმდინარეობისას ყურძნის ჩასაბარებელ ფასებში ცვლილება შევიდა. ხელისუფლების გადაწყვეტილებით, ფასები ამჯერად ყურძნის კონდიციურობისა და შაქრიანობის მიხედვით განისაზღვრება.

ღვინის ეროვნული სააგენტოს ინფორმაციით, გადაწყვეტილება საქართველოს მთავრობასთან და გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრ დავით სონღულაშვილთან კონსულტაციის შედეგად მიიღო.

ღვინის ეროვნული სააგენტოს თავმჯდომარის, ლევან მეხუზლას განცხადებით, მიმდინარე წელს უხვმა ნალექმა ყურძნის შაქრიანობის დაგროვებაზე გავლენა მოახდინა, რის გამოც გადაწყდა ფასების კორექტირება.

განახლებული პირობების მიხედვით:

• საფერავი, 20 გრადუსიდან ზემოთ – 1,50 ლარი;
• რქაწითელი და სხვა ყურძენი, 19 გრადუსიდან ზემოთ – 1,30 ლარი;
• საფერავი, 16–20 გრადუსი – 1 ლარი;
• რქაწითელი და სხვა ყურძენი, 16–19 გრადუსი – 90 თეთრი;
• 16 გრადუსამდე ყურძენი – 50 თეთრი;
• ჰიბრიდული ყურძენი – 30 თეთრი.

ამასთან, როგორც სააგენტოში აცხადებენ, იმ მევენახეებს, რომლებმაც ყურძენი მანამდე მოქმედი ფასით ჩააბარეს, ახალი ტარიფების შესაბამისად სხვაობა აუნაზღაურდებათ.

სახელმწიფოს განმარტებით, 16 გრადუსამდე შაქრიანობის ყურძენი არაკონდიციურად ითვლება, რადგან მისი გამოყენება ღვინის ან სპირტის წარმოებისთვის პრობლემურია. თუმცა წელს გამონაკლისის სახით მისი მიღება 50 თეთრად გადაწყდა, რათა მევენახეებს მოსავლის რეალიზაციისა და გაწეული ხარჯების ნაწილობრივ დაფარვის შესაძლებლობა ჰქონდეთ.

ფასის ცვლილება რამდენიმე ფაქტორის ერთობლიობას უკავშირდება. ოფიციალური განმარტებით, ერთ-ერთი მთავარი მიზეზი წლევანდელი უხვი ნალექია, რომელმაც რიგ ვენახებში ყურძნის შაქრიანობის დაგროვება გაართულა.

თუმცა საკითხის მეორე მხარეც არსებობს: ფერმერების უკმაყოფილება თავდაპირველად განსაზღვრული ფასებით. სექტორში არსებული უკმაყოფილების შესახებ ბოლო დღეებში არაერთი ინფორმაცია გავრცელდა. მევენახეები აცხადებდნენ, რომ არსებული ტარიფები მათ მიერ გაწეულ ხარჯებს სრულად ვერ ფარავდა, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც გაიზარდა მუშახელის, საწვავისა და აგროქიმიკატების ღირებულება.

ამიტომ ახალი გადაწყვეტილება შეიძლება განვიხილოთ როგორც სახელმწიფოს მცდელობა, ერთი მხრივ, გაითვალისწინოს მიმდინარე წლის რთული აგრომეტეოროლოგიური პირობები და, მეორე მხრივ, შეამციროს მევენახეების უკმაყოფილება რთველის ყველაზე აქტიურ პერიოდში.

რას ნიშნავს ეს მევენახეებისთვის?

ფერმერისთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი ცვლილება ის არის, რომ მაღალი ხარისხის ყურძნის შემთხვევაში ზედა საფასო ზღვარი შენარჩუნებულია, ხოლო საშუალო კონდიციურობის ყურძენზე ჩაბარების პირობები გაუმჯობესდა.

ამასთან, მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ სახელმწიფო არ ცვლის ხარისხზე დაფუძნებული ფასის პრინციპს. პირიქით, ახალი სისტემა კვლავ შაქრიანობასა და ყურძნის კონდიციურობას უკავშირებს საბოლოო ფასს.

წლის დასაწყისში სახელმწიფოს მიერ გამოცხადებული პოლიტიკით, საფერავზე 22%-ზე მეტი შაქრიანობის შემთხვევაში ფასი 1,50 ლარი, 17-22%-ზე – 90 თეთრი, ხოლო 17%-ზე ნაკლებზე – 30 თეთრი იყო. სხვა საღვინე ჯიშებისთვის შესაბამისი ზღვარი 20% იყო: 1,30 ლარი, 80 თეთრი და 30 თეთრი.

შესაბამისად, მიმდინარე გადაწყვეტილება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია იმ მევენახეებისთვის, რომელთა მოსავალზეც წელს ნალექმა შაქრიანობის მაჩვენებელი შეამცირა.

ფასის ზრდა – პრობლემის გადაწყვეტა თუ დროებითი რეაგირება?

ფასის გაზრდა ფერმერებისთვის მოკლევადიან პერიოდში მნიშვნელოვანი შეღავათია, თუმცა ის რთველის სტრუქტურულ პრობლემებს ვერ აგვარებს.

საქართველოს მევენახეობა-მეღვინეობის სექტორისთვის კვლავ აქტუალურია კითხვა: რამდენად შეუძლია კერძო ბაზარს წლიდან წლამდე არსებული მოსავლის სრულად ათვისება?

2026 წლის მოსავლის საპროგნოზო მაჩვენებელი დაახლოებით 320 ათასი ტონაა, ხოლო სახელმწიფოს მიერ შექმნილი მექანიზმი სწორედ იმ შემთხვევაში უნდა ამოქმედდეს, როდესაც კერძო სექტორი ჭარბი ყურძნის შესყიდვის ინტერესს არ გამოხატავს. ასეთ შემთხვევაში ყურძენს „მოსავლის მართვის კომპანია“ ჩაიბარებს.

ეს ნიშნავს, რომ სახელმწიფო კვლავ ასრულებს ბოლო მყიდველის ფუნქციას, რაც მევენახეს მოსავლის სრულად ჩაუბარებლობის რისკისგან იცავს. ეს სოციალური თვალსაზრისით მნიშვნელოვანი მექანიზმია, განსაკუთრებით რეგიონებში, სადაც ოჯახების შემოსავლის მნიშვნელოვანი ნაწილი რთველზეა დამოკიდებული. მაგრამ მეორე მხრივ, თუ სახელმწიფო ყოველწლიურად იძულებული იქნება დიდი რაოდენობით ყურძნის ჩაბარებასა და ფასის კორექტირებაში ჩაერთოს, მიუთითებს ბაზარზე არსებული მოთხოვნა-მიწოდების პრობლემაზე. ასეთ პირობებში მხოლოდ ჩაბარების ფასის გაზრდა ვერ იქნება სექტორის გრძელვადიანი განვითარების საკმარისი საფუძველი.

ხარისხი და ფასი – ორი ურთიერთდაკავშირებული საკითხი

ღვინის ეროვნული სააგენტო მთელი წლის განმავლობაში ხაზს უსვამდა, რომ ყურძნის ფასი ხარისხთან უნდა იყოს დაკავშირებული. სააგენტოს ოფიციალური პოზიციით, დიფერენცირებული ფასი ფერმერს ხარისხიანი მოსავლის წარმოების მოტივაციას უნდა აძლევდეს.

ეს მიდგომა ეკონომიკურად გასაგებია: მაღალი შაქრიანობისა და ხარისხის ყურძენი ღვინის წარმოებისთვის უფრო ღირებული ნედლეულია.

თუმცა 2026 წლის გამოცდილებამ სხვა საკითხიც გამოაჩინა – ფერმერისთვის ხარისხის მოთხოვნა მხოლოდ მაშინ არის სამართლიანი, როდესაც ფასიც რეალურად ითვალისწინებს წარმოების ხარჯებს და ბუნებრივ რისკებს.

წლევანდელი უხვი ნალექი სწორედ ასეთი რისკის მაგალითია. ფერმერი ვერ აკონტროლებს ამინდს, მაგრამ მისი ფინანსური შედეგი პირდაპირ არის დამოკიდებული იმაზე, თუ როგორ აისახება კლიმატური პირობები ყურძნის ხარისხობრივ მაჩვენებლებზე.

ყურძნის ფასის გაზრდა ფერმერების უკმაყოფილების ფონზე მნიშვნელოვანი, მაგრამ ძირითადად მოკლევადიანი გადაწყვეტილებაა. სახელმწიფომ ამ ნაბიჯით აჩვენა, რომ რთველის პროცესში მევენახეების ეკონომიკური მდგომარეობის გათვალისწინება შესაძლებელია და რომ ფასის კორექტირება ექსტრემალური კლიმატური პირობების დროსაც შეიძლება.

თუმცა მიმდინარე გადაწყვეტილება უფრო ფართო პრობლემასაც აჩენს: როგორ უნდა ჩამოყალიბდეს ისეთი ბაზარი, სადაც მევენახეს წინასწარ ეცოდინება ყურძნის რეალური ღირებულება და მისი შემოსავალი მხოლოდ სახელმწიფო ჩარევაზე არ იქნება დამოკიდებული?

2026 წლის რთველი ამ თვალსაზრისით მნიშვნელოვანი გამოცდაა. ერთი მხრივ, სახელმწიფოს მიერ „არცერთი კილოგრამი ყურძენი არ დარჩეს ჩაუბარებელი“ პრინციპის შენარჩუნება მევენახისთვის უსაფრთხოების მექანიზმია. მეორე მხრივ, სექტორის მდგრადი განვითარებისთვის აუცილებელია კერძო მოთხოვნის ზრდა, ღვინის რეალიზაციის გაფართოება, ხარისხიანი ყურძნის სტაბილური ბაზრის შექმნა და ისეთი საფასო მექანიზმის ჩამოყალიბება, რომელიც ერთდროულად გაითვალისწინებს როგორც ღვინის მწარმოებლის შესაძლებლობებს, ისე მევენახის რეალურ დანახარჯებსა და რისკებს.