ტაილანდი სამრეწველო გამონაბოლქვიდან მიკრობული ცილის წარმოების გლობალურ ლიდერობას გეგმავს

ტაილანდის მთავრობამ ახალი სტრატეგიული ინიციატივა წამოიწყო, რომელიც ქვეყნის სამრეწველო სექტორს „მომავლის საკვების“ (Future Food) წარმოების ბაზად აქცევს.

 ვაჭრობის სამინისტროსა და TPSO-ს (Trade Policy and Strategy Office) ხელმძღვანელობით, ტაილანდი იწყებს მასშტაბურ პროექტს, რომელიც სამრეწველო ნახშირორჟანგის (CO₂) ემისიების მაღალი ხარისხის მიკრობულ ცილად გარდაქმნას ისახავს მიზნად.

ტექნოლოგიური გარღვევა _ ცილა „ჰაერიდან“

მიკრობული ცილა, რომელსაც ხშირად „ჰაერის პროტეინს“ უწოდებენ, ბიოფერმენტაციის პროცესში იქმნება. წყალბადის დამჟანგავი ბაქტერიები (მაგალითად, Cupriavidus necator) ნახშირორჟანგს, წყალბადსა და ჟანგბადს სპეციალურ ბიორეაქტორებში კვების რესურსად იყენებენ.

მიღებული ბიომასა გამოირჩევა მაღალი კვებითი ღირებულებით: ის შეიცავს ამინომჟავების სრულ პროფილს, რომელიც თავისი თვისებებით აღემატება სოიოს და უტოლდება ისეთ მაღალხარისხიან ცხოველურ ცილებს, როგორიცაა კაზეინი ან კვერცხის ცილა. აღსანიშნავია, რომ პროდუქტი მდიდარია დეფიციტური მეთიონინითა და ლიზინით.

ტაილანდის მიერ ინიციატივის კომერციალიზაცია 2026 წლის ივნისში დაიწყო. პროექტი რამდენიმე ფუნდამენტურ ამოცანას წყვეტს:

• ევროკავშირისა და აშშ-ის მიერ დაწესებული ნახშირბადის გადასახადების (CBAM) ფონზე, ნულოვანი ნახშირბადის კვალის მქონე პროდუქცია ტაილანდურ ექსპორტს დამატებითი ბარიერებისგან დაიცავს.
• ტრადიციული მეცხოველეობისა და სოიოს მოყვანისგან განსხვავებით, ეს ტექნოლოგია არ საჭიროებს დიდ სახნავ-სათეს მიწებსა და მტკნარ წყალს.
• ბიორეაქტორები განთავსდება უშუალოდ მსხვილი სამრეწველო ობიექტების (თბოელექტროსადგურები, ცემენტისა და ფოლადის ქარხნები) გვერდით, რაც გაზის ტრანსპორტირების ხარჯებს მინიმუმამდე ამცირებს.

პერსპექტივა

ტაილანდის მიზანია დაიკავოს წამყვანი პოზიციები ალტერნატიული ცილების გლობალურ ბაზარზე, რომლის ღირებულებამ 2033 წლისთვის შესაძლოა 391 მილიარდ აშშ დოლარს მიაღწიოს. ტაილანდის გარდა, ამ მიმართულებით აქტიურად მუშაობენ საუდის არაბეთი, ჩინეთი, ფინეთი და სინგაპური. პარალელურად, რუსეთში ვითარდება ალტერნატიული ტექნოლოგია — ბუნებრივი აირის (მეთანის) ბაზაზე „გაპრინის“ (ბიოპროტეინის) წარმოება, რაც ამ სფეროში არსებულ მრავალფეროვან მიდგომებზე მიუთითებს.

მიკრობული ცილის წარმოება თანამედროვე ბიოტექნოლოგიის ერთ-ერთი ყველაზე პერსპექტიული მიმართულებაა.

ტაილანდის მაგალითი ნათლად აჩვენებს, თუ როგორ შეიძლება გარემოს დაბინძურების წყარო, სამრეწველო გამონაბოლქვი, გადაიქცეს მაღალტექნოლოგიურ, ეკონომიკურად მომგებიან და ეკოლოგიურად მდგრად სასურსათო რესურსად.

აგრარული სექტორისთვის ეს ნიშნავს ახალი ტიპის საკვებდანამატების გაჩენას, რომელიც ამცირებს დამოკიდებულებას ტრადიციულ, ხშირად ეკოლოგიურად ხარჯიან სოფლის მეურნეობაზე.